Ook veel Tsjechen zien geen heil meer in voortzetting federatie

PRAAG, 19 JUNI. “We willen nooit meer een communistisch land worden!” “Het mag hier geen socialistische pseudo-federatie worden.” “We willen voorkomen dat de Slowaken de economische hervormingen blokkeren.” Dat waren enkele van de trefwoorden die gisteren over het Praagse Wenceslasplein weerschalden tijdens een demonstratie van "Tsjechisch initiatief'.

Die “tijdelijk” opgerichte organisatie heeft de afgelopen week zo'n 50.000 handtekeningen verzameld onder een verklaring waarin steun wordt uitgesproken voor de politiek van Václav Klaus, leider van de ODS, de partij die de verkiezingen won in dit landsgedeelte, en Václav Havel, de president - voor hoe lang nog? - van Tsjechoslowakije.

Meer dan duizend mensen hadden zich verzameld om de toespraken aan te horen van de meestal vrij onbekende leiders van de organisatie die in hun pamflet "Steun voor Havel en Klaus' vragen dat er zo snel mogelijk een referendum wordt gehouden over de toekomst van Tsjechoslowakije. “We verbergen niet het feit dat ons doel in de huidige situatie de vestiging van een onafhankelijke Tsjechische republiek is. Maar tegelijkertijd leggen we er de nadruk op dat we elk resultaat van het referendum aanvaarden!”

“Nee”, bezweert Pavel Urbánek, een van de initiatiefnemers van de actie. “We zijn geen separatisten. We zijn het eens met de economische hervormingen van Klaus en willen niet dat die in gevaar worden gebracht. Maar als we horen wat Meciar (de leider van de Slowaakse HZDS, red.) wil, dan zien we geen mogelijkheden om de federatie voort te zetten.”

Urbánek gelooft dat de Slowaakse leider anti-democraat en autoritair is, wat ook zou blijken uit de manier waarop hij sommige Tsjechische en buitenlandse journalisten probeert te weren. “Natuurlijk”, zegt Urbánek, “het liefst willen we een gemeenschappelijke staat. We hebben allemaal familieleden in Slowakije, het zal heel moeilijk worden, maar we hebben geen andere keus. We willen welvaart en vrijheid in de Tsjechische landen.”

Het publiek, veel mensen van middelbare leeftijd, veel ouderen, maar ook zeer jonge mensen, applaudisseert vaak en heftig. Een kleine oude man met een grijze stoppelbaard, een dubbelganger lijkt het van de brave soldaat Schwejk, roept telkens opgetogen “Uitstekend!” uit als hij het ergens mee eens is.

En wanneer Marta Kubisová, ondertekenaar en vroegere woordvoerster van Charta 77, het Tsjechoslowaakse volkslied zingt staan velen, ook bij het Slowaakse gedeelte daarvan, de tranen in de ogen.

Vandaag praten de Tsjechische en Slowaakse leiders verder, in Bratislava.