Luchtige en vermakelijke organisatie van een revolutie

Voorstelling Holland Festival: Mumrai van Lev Birinski door Cinoherni Klub. Vertaling: Edgar de Bruin; regie: Ladislav Smocek; spel: Petr Nározny, Zdena Hadrbolcová, Jaromir Dulava, e.a. Gezien: 18/6 De Kleine Komedie Amsterdam.

Op uitnodiging van het Holland Festival speelde het Praagse gezelschap Cinoherni Klub van artistiek leider en regisseur Ladislav Smocek de afgelopen dagen twee voorstellingen in Amsterdam: De eigenaardige middag van Dr. Zvonek Burke en Mumrai. Het laatste stuk was hier maar één keer te zien, op de slechtst denkbare avond van het jaar bovendien: gisteren tijdens de EK-voetbalwedstrijd Nederland-Duitsland. Niettemin bleken er mensen die zich van de televisie hadden weten los te rukken, de zaal zat toch nog half vol.

Met de hier gespeelde voorstellingen toont de Cinoherni Klub een kennelijke voorkeur voor niet-experimenteel theater. Hun stijl is degelijk en toegankelijk voor een breed publiek. Een beetje bravig ook, zoals in het geval van De eigenaardige middag van Dr. Zvonek Burke. Maar toch kan zo'n aanpak ook een onderhoudende voorstelling opleveren getuige de enscenering van Mumrai, al heeft dit voor een deel te maken met het gegeven van Mumrai dat interessanter is dan dat van het andere stuk.

Mumrai (Maskerade) werd in 1912 geschreven door de hier vergeten Russische auteur Lev Birinski. Het stuk, waarvan de originele tekst verloren is geraakt en alleen nog in een Tsjechische versie bewaard is gebleven, speelt zich af aan het begin van deze eeuw maar is door de thematiek van alle tijden. In de vorm van een tragikomedie in vier bedrijven laat Birinski de paradoxen van een revolutie zien en het is goed denkbaar dat regisseur Ladislav Smocek dit uitgangspunt heeft gebruikt om de "Fluwelen Revolutie" in Tsjechoslowakije van commentaar te voorzien. Al blijft dat gissen, want Smocek maakt geen duidelijke zinspelingen op actuele gebeurtenissen.

In een decor van oude meubels wordt een avond lang zorgelijk over de revolutie gesproken. Of liever gezeg over het niet uitbreken daarvan. Overal in Rusland, behalve in een niet nader genoemd gouvernement, is sinds kort een revolutie gaande. De gouverneur van het betreffende district die van de regering geld heeft gekregen om de revolutie tegen te gaan, raakt in paniek als hij merkt dat er bij hem niets te bestrijden valt. Nu zal uitkomen, zo vreest hij, dat hij het geld in eigen zak heeft gestoken. Om geen verdenking op zich te laden moet hij dus zelf een revolutie organiseren - een plan dat door Birinski uitvoerig is uitgewerkt om aan te geven dat poltieke idealen zijns inziens hand in hand gaan met persoonlijke belangen en corruptie.

Het is een zwaar onderwerp, maar de verpakking is luchtig en hier en daar zelfs heel vermakelijk. Dat is ook zeker te danken aan de enscenering en aan de acteurs die grote gevoelens en pathos paren aan een licht spottende toon. De bevlogenheid waarmee de figuren over de revolutie praten om hun ware motieven te maskeren wordt door de overdrijving juist gerelativeerd en tot banale proporties teruggebracht. De inzet van de acteurs is aanstekelijk en ze houden de vaart erin - Otakar Vangemund die een avond lang simultaan vertaalt per koptelefoon heeft daar af en toe een hele kluif aan.