J.H. Moesman Drs. Loek Brons, Apollolaan 141, ...

J.H. Moesman Drs. Loek Brons, Apollolaan 141, Amsterdam. Geopend op afspraak: 020-6752988.

Arti Arti et Amicitiae, Rokin 112, Amsterdam. T/m 12 juli. Di. t/m zo. 12-17 uur. Prijzen van ƒ 1475,- tot ƒ 44.000,-. Catalogus: Speciale uitgave van "ART I' ƒ 10,- 020-6260839

Sirenen Galerie Apunto, Damrak 30, Amsterdam. T/m 11 juli. Di. t/m za. 13-17 uur. Prijzen van 2500 tot 7000 gulden.

J.H. Moesman

In de hal van kunsthandelaar Loek Brons hangt zowel het monumentale schilderij Afscheid van Mathilde uit 1975 van Carel Willink als De orchideeën uit 1920, een klein, vlot geschilderd stilleven van Kees van Dongen.

Afscheid van Mathilde is een meesterwerk waarop Willink met grote precisie de ruim honderd bloemen schilderde van Mathildes Fong Leng jurk. Brons kocht dit doek van Freddie Heineken. De zoet geschilderde roze orchideeën tegen een aquagroene achtergrond van Van Dongen sierden eens het boudoir van Greta Garbo. Op de prijslijst - waarop ook werken van Dick Ket, Raoul Hynckes en Schuhmacher - staan ze genoteerd voor respectievelijk 1,1 miljoen en 375 duizend gulden. “Ik weet het”, zegt Brons, “voor deze Willink vraag ik te veel, maar ik wil hem voorlopig niet kwijt. Eigenlijk zou het Stedelijk dit doek moeten hebben, maar musea hebben nooit geld voor aankopen; ze vinden het altijd te duur.” Tien jaar geleden werd aan het Centraal Museum in Utrecht voor twaalfduizend gulden een Moesman uit 1932 aangeboden. Op dit schilderij, getiteld Overmorgen, is een eenzame visser afgebeeld met schuin achter hem een strandpaviljoen en een soort opgeblazen reuzencondoom uit een pretpakket. Het museum kocht het niet. Sinds kort heeft Brons het in bezit. Samen met nog drie andere schilderijen van J.H. Moesman presenteerde hij afgelopen weekeinde zijn nieuwe aanwinsten tijdens een "Open Huis' dat hij twee keer per jaar organiseert (eerstvolgende keer: 12 en 13 december).

Brons kreeg Moesmans doeken in handen nadat hij een tocht had gemaakt langs een aantal particuliere bezitters van deze Nederlandse surrealist van het eerste uur. Overmorgen is opnieuw te koop, maar nu voor 275 duizend gulden. “Net is er iemand van de Rijksdienst langs geweest die interesse had. Moesman is toch minstens even interessant als de veel duurdere Magritte en Dali?” Brons wijst naar Nordsee, een schilderijtje uit 1932 met een geraamte van een eland op een sokkel tegen een achtergrond van donkere wolken. Op de voorgrond ligt een blauwe bloem. “Zo'n bloem - dat deed Magritte toch veel later? Of Overmorgen dit keer wel in een openbare collectie terechtkomt weet ik niet.”

Misschien ligt het lot van Overmorgen wel verscholen in de titel. Brons ziet het nuchterder: “Ach, als museum Boymans een nieuwe voordeur nodig heeft bellen ze wat Rotterdamse jongens en de volgende dag is het voor elkaar. Maar voor de aankoop van een doek zijn ze te trots om bij anderen aan te kloppen. Het verzamelen zelf schiet er vaak bij in omdat de musea hun aandacht vooral richten op het maken van tentoonstellingen. Voor "De Grote Utopie' wist Beeren in een maand tijd 2,5 miljoen te vergaren. Over honderd jaar, of eerder, zullen ze spijt krijgen dat ze Afscheid van Mathilde niet hebben.”

Drs. Loek Brons, Apollolaan 141, Amsterdam. Geopend op afspraak: 020-6752988.

Arti

"A marked difference' is de titel van een tentoonstelling met werken op papier van 37 kunstenaars, voor het merendeel beeldhouwers. Ze is samengesteld door beeldhouwer Peer Veneman en de Newyorkse kunstenaar Saul Ostrow, die ook de tekst in de catalogus schreef. De tentoonstelling, zo stellen zij, reflecteert niet de smaak van de samenstellers (die zelf ook mee-exposeren); zij kozen de kunstwerken niet uit, maar vroegen de deelnemers mee te doen volgens de door hen opgestelde regels. De kunstenaars moesten een vel papier van het staande formaat van 200 cm x 150 cm als "een maagdelijke bladzijde transformeren of articuleren'. Dat klinkt weinig origineel maar het heeft een uitzonderlijk mooie presentatie opgeleverd. "Een visuele eenheid' zoals Veneman en Ostrow met recht zelf vinden. Ook valt op dat vrijwel geen van de exposanten kleur verwerkte en dat een groot aantal de papieren bijdrage nadrukkelijk als materiaal presenteert, maar daar zijn het natuurlijk beeldhouwers voor.

De tentoonstelling biedt zowel sentimentele figuraties als geestige conceptuele werken. Een smeltend hangslot in een nachtelijk landschap met een slingerweg van de Engelsman Bill Woodrow, een vel volgeplakt met zelfklevende gele memoblaadjes vol ideeën (veel schetsen van koffers). Fortuyn/O'Brien plakte een wit vel papier op een stuk schilderslinnen dat als een schoolkaart aan de wand hangt en van Kiki Smith hangen twee grote afgedrukte foto's van twee identieke vrouwelijke naakten. Uit hun oren, ogen, neus, tepels en geslachtsdelen "stroomt' een lange reep stof of papier die in elkaar is gedraaid en als een touwtje treurig voor de afbeeldingen hangt. De simpelste en sterkste bijdrage is die van de Roemeens-Amerikaanse kunstenaar Serge Spitzer. Een stevig papiersoort van de gevraagde afmetingen is op doeltreffende wijze met zeven kruisschroeven tegen de wand gedrukt. Een in de buurt van elke hoek en drie ergens op een willekeurige andere plaats. Naast het papier is nog een kruisschroef als een misser de wand ingedraaid. Een conceptueel "ezeltje prik'. Zonder titel natuurlijk, Z.T. maar met tussen haakjes: Philips.

Arti et Amicitiae, Rokin 112, Amsterdam. T/m 12 juli. Di. t/m zo. 12-17 uur. Prijzen van ƒ 1475,- tot ƒ 44.000,-. Catalogus: Speciale uitgave van "ART I' ƒ 10,- 020-6260839

Sirenen

Presenteerden de Sirenen - Anya Janssen, Tjarda Sixma en Mitsy Groenendijk - zich tot voor kort als femmes fatales met hoge laklaarzen en strakke korte rokken, nu gaan ze, ofschoon hun kunst hetzelfde is gebleven, op een heel andere toer. "Nature Women' heten ze nu volgens de uitnodigingskaart. Met blosjes op de wangen, de haren los, een schort voor en geitewollen sokken in stevige stappers poseren zij breed lachend met hun zoon, baby, varken en hondje.

Op de vloer van galerie Apunto ligt stro, de ramen zijn voorzien van boerenbont gordijntjes. In de vensterbank staan geraniums en groen geschilderde houten hekjes camoufleren de grijze kantoorinrichting. Tussen de kunst kan met een druk op de knop van een piepklein apparaatje naar wens een keuze uit verschillende dierengeluiden gemaakt worden, waaronder vanzelfsprekend ook het Kukeleku.

Natuurlijk is het aandachttrekkerij van een stel vrolijke vriendinnen. Maar hun kunstwerken zijn met zoveel aandacht gemaakt dat het wel om meer moet gaan dan wat grappen en grollen. Wat de Sirenen gemeen hebben is hun belangstelling voor Romantici als Böcklin en Fuseli uit de vorige eeuw. Ze demonstreren een hedendaags escapisme in een opzettelijk naïeve stijl. De ernst van hun voorbeelden verruilen ze voor vrolijkheid. Misschien uit machteloosheid, om een houding te vinden voor de onmogelijkheid het tij voor de mensheid ten goede te keren, wie weet.

De sf-achtige landschappen van Anya Janssen, waarin zijzelf in alle eenzaamheid optreedt, vertonen opmerkelijke overeenkomsten met de illustraties van de Engelse romanticus John Martin, - onder meer van Milton's "Paradise Lost'. Janssen weet de vakmanschap van de "Dungeons and Dragons' posters te evenaren. Ook bij Groenendijk is het paradijs decor voor haar taferelen. Zij beeldt een vrouw, - onmiskenbaar Groenendijk zelf als Leda - af met een zwarte zwaan, terwijl zij in zijn armen ligt. Op de achtergrond is een ladder tegen een boom vol verboden vruchten weergegeven evenals een Hollandse molen.

Sixma portretteerde behalve haar hondje Zeno in verschillende heldhaftige poses, ook zichzelf als centaur in een donker bos. Een macho paardman staat trouw aan haar zijde met een partij haardhout in zijn handen.

Galerie Apunto, Damrak 30, Amsterdam. T/m 11 juli. Di. t/m za. 13-17 uur. Prijzen van 2500 tot 7000 gulden.