"We nemen Rabin in de tang van onze stem'

Dinsdag 23 juni worden in Israel algemene verkiezingen gehouden, waaraan alle burgers, ook de Israelische Arabieren meedoen. Arabieren spreken van een “politieke misser” nu het niet is gelukt met één Israelisch-Arabische lijst te komen.

KFAR KASSEM, 18 JUNI. “Wij beseffen dat de Arabische stem zal bepalen of Yitzhak Rabin een vredesregering kan vormen”, zegt de 37-jarige Taha Salah uit het grote Arabische dorp Kfar Kassem. Zelf kan hij het echter niet opbrengen voor de leider van de Arbeidspartij te stemmen.

Zoals veel Arabieren kan hij niet vergeten dat Rabin als minister van defensie in de regering van nationale eenheid het Israelische volk beloofde met het breken van de botten van de Palestijnen hun intifadah te onderdrukken.

Taha Salah heeft besloten dinsdag zijn stem op de Merets-partij (een samensmelting van drie partijen: Mapam, Rats-burgerrechtenpartij en Shinui) uit te brengen. Hij is zo doordrongen van de juistheid van deze beslissing dat hij trots het Merets-insigne, in het Hebreeuws en Russisch (voor de nieuwe immigranten), op zijn overhemd heeft gespeld en een groot Merets-bord aan het hek van zijn huis heeft bevestigd.

Merets spreekt hem aan, legt hij uit, omdat deze partij vóór gelijke rechten tussen joden en Arabieren en voor Palestijnse onafhankelijkheid is. In de praktijk zijn dat volgens deze Israelische Arabier geen holle leuzen gebleken. In de Knesset en daarbuiten hebben deze drie onder het leiderschap van Shulamit Aloni aaneengesloten zionistische partijen voor deze principes geijverd. “Merets wijst de weg naar joods-Arabische broederschap”, zegt hij. “Merets heeft zich in de strijd geworpen voor de bescherming van de rechten van de mens van de Palestijnen.”

Terwijl hij deze uiteenzetting geeft sjouwen zijn vrouw en dochters met vermoeide gezichten zware emmers cement aan dat op het in aanleg zijnde pad naast het huis wordt gestort. De mannen blijven zitten en laten zich koffie serveren. De principes waarover zij het hebben zijn van een andere orde. “Hoewel ik geen vertrouwen heb in Rabin heeft hij na de verkiezingen geen andere keus dan een regering met Merets te vormen. Daarom is het van groot belang dat zoveel mogelijk Arabieren op Merets stemmen om een zo groot mogelijke invloed op Rabins beleid te kunnen uitoefenen”, zegt hij. “We moeten Rabin in de tang van onze stem nemen.”

Deze oud-communist zou dit jaar niet voor Merets hebben gestemd indien de Israelische Arabieren erin waren geslaagd een landelijke Arabische partij te vormen. Walid Sadek, nummer negen op de Merets-lijst, zegt dat “de Israelische Arabieren woedend zijn over het falen van de pogingen eindelijk één sterke Arabische politieke vuist in de Israelische politiek te maken”.

Zelfs de invloedrijke sjeik Abdallah Nimr Darwish uit Kfar Kassem, de leider van de Islamitische Beweging, lukte het niet de historische en persoonlijke rivaliteiten tussen dorpen en familie-clans te overbruggen. Zijn oproep aan de Israelische Arabieren op 23 juni naar de stembus te gaan had op Mohammed Miari, de leider van de Progressieve Partij voor Vrede, en op Abdel Wahab Daroushe, de kopman van de Arabische Democratische Partij, niet het gewenste effect. Na uitputtende onderhandelingen slaagden zij er niet in de handen ineen te slaan. “Daroushe is bereid in een door Rabin te vormen regering zitting te nemen. Ik niet. Daarom konden we het niet met elkaar eens worden”, legt Miari het mislukken van de vorming van een landelijke Arabische partij uit.

Ook een achter de schermen voltrokken interventie van PLO-leider Yasser Arafat om de Israelische Arabieren op één lijst tot elkaar te brengen liep op niets uit. Arafat droomt van een sterke Israelische Arabische partij die ter wille van de verwezenlijking van het Palestijnse zelfbeschikkingsrecht in de Knesset maximale invloed op het vredesproces zou kunnen uitoefenen indien de kiezers Rabin als regeringsformateur aanwijzen.

Als gevolg van de verdeeldheid zal de Arabische stem weer over zionistische partijen, twee Arabische lijsten en de communisten worden versnipperd. Arabische verkiezingsspecialisten verwachten dat de Arbeidspartij, Merets en de communisten elk ongeveer 20 procent van de Arabische stem zullen krijgen. Het uiteenvallen van de Sovjet-Unie en het opdrogen van de financiële steun uit het Kremlin hebben het prestige van de communistische partij zo ernstig aangetast dat zij de positie van de sterkste partij onder de Israelische Arabieren zal verliezen.

Tenzij de Arbeidspartij zichzelf zou overtreffen en tegen de 50 afgevaardigden naar de Knesset stuurt, is en blijft zij aangewezen op de stemmen van de Arabische parlementariërs om een regering te kunnen vormen. Rabins verkiezingsstrategie is erop gericht met steun van de Arabische parlementariërs Likud te verhinderen een regering te vormen. Hij gaat ervan uit dat het religieuze blok onder die omstandigheden van Likud zal afhaken en met de Arbeidspartij een nieuwe regering zal vormen. Dit scenario opent afhankelijk van de grootte van de meerderheid die Rabin zal weten te krijgen voor de eerste maal in Israels geschiedenis de mogelijkheid van opname van een Arabische partij in een regeringscoalitie.

Het zou echter een grote verrassing zijn indien Rabin de eerste Israelische premier zou zijn die nog een stapje verder zou gaan en een Arabier als volwaardige minister in zijn regering zou opnemen. Abdel Wahab Daroushe, de leider van de Democratische Arabische partij, heeft aangekondigd voor doorbreking van dit taboe in de Israelische politiek te zullen vechten.

Hoe het op 23 juni ook zal aflopen, professor Binjamin Neuberger, een socioloog van de universiteit van Haifa, is van oordeel dat het “gewicht van de Arabische stem in de Israelische politiek wegens de vrij constante links-rechtsverdeling nimmer groter is geweest dan bij de aanstaande algemene verkiezingen”.

Foto: Een medewerker van de Israelische Arbeidspartij hangt een bord op met een foto van de lijsttrekker, Yitzhak Rabin. (Foto Reuter)