Geschiedenis

In de beschouwing die redacteur Frits Groeneveld wijdde aan het enkele dagen eerder verschenen werk over de geschiedenis van de joodse gemeenschap in Nederland (NRC Handelsblad, 13 juni) werd vermeld dat ongeveer anderhalve eeuw geleden (Koenen 1843) een soortgelijk boek verscheen.

Deze mededeling berust op een misverstand. In 1940 werd namelijk onder de titel Geschiedenis der Joden in Nederland een uitgave verzorgd die klaarblijkelijk door Groeneveld over het hoofd werd gezien. Het betreft een monumentaal werk van bijna achthonderd bladzijden onder redactie van dr. H. Brugmans en drs. A. Frank. Dezen hadden zich verzekerd van een aantal deskundige medewerkers met specialistische kennis.

Van het rijk geïllustreerde werk verscheen helaas slechts dit eerste deel met als cesuur het jaar 1795. De oorlog verhinderde de uitgave van het tweede deel dat naar mijn weten reeds in concept gereed lag. In Groenevelds bijdrage had deze uitgave niet onvermeld mogen blijven, zeker als eerbetoon voor de in een concentratiekamp omgekomen prof. Leo Polak die het hoofdstuk "De betekenis der Joden voor de wijsbegeerte' schreef.