Amerikaanse en Russische president tekenen zeven samenwerkingsverdragen; Jeltsin krijgt vooral morele steun in VS

WASHINGTON, 18 JUNI. De Russische president, Boris Jeltsin, heeft zijn bezoek aan Washington afgesloten met een groot aantal akkoorden, maar meer economische en financiële steun is hem niet toegezegd.

Op een gezamenlijke persconferentie van de Russische en de Amerikaanse president zei Bush “het vertrouwen te hebben dat de nieuwe relatie zal leiden tot een stabielere en vreedzame wereld tot in de volgende eeuw.” Volgens Jeltsin is de wereld “attractiever, menselijker en vriendelijker” aan het worden.

Het belangrijkste van de zeven akkoorden die Bush en Jeltsin ondertekenden beperkt het aantal strategische kernwapens tot een derde van de huidige aantallen. Kort voor de ondertekening werd nog een kleine verandering in de verdragstekst aangebracht. De Russen hadden in laatste instantie om grotere soepelheid gevraagd over het afgesproken plafond van 1750 kernkoppen op onderzeeërs.

Behalve het wapenakkoord ondertekenden de presidenten ook een vriendschaps- en samenwerkingsverdrag, waarin de twee landen onder meer afspreken eventuele geschillen op een vreedzame wijze te beslechten.

Concrete financiële en economische toezeggingen heeft Jeltsin van Bush niet gekregen. Wel zegde Bush toe zijn uiterste best te zullen doen voor kredieten van het Internationale Monetaire Fonds. “We zijn bereid het pakket zo snel mogelijk uit te voeren”, aldus Bush, “wij beschouwen dit als een prioriteit.” De Verenigde Staten en de andere rijke industriële landen hebben Rusland 24 miljard dollar financiële steun beloofd, op voorwaarde dat Moskou overeenstemming bereikt met het Internationale Monetaire Fonds over het economisch hervormingsprogramma.

De Russische president deed op het Amerikaanse Congres, dat hem zeer warm onthaalde, een beroep de Freedom Support Act te aanvaarden, waardoor het Amerikaanse aandeel in de 24 miljard dollar steun beschikbaar zou komen. “Ik nodig u uit om nauw met ons samen te werken in de naam van de wereldwijde triomf van democratie, in de naam van vrijheid en gerechtigheid in de 21ste eeuw”, aldus Jeltsin, die twaalf keer door ovationeel applaus werd onderbroken.

De Russische president wees met nadruk op de staat van ontreddering waarin zijn land verkeert. “Het was in een verwoest land met een economie in staat van verlamming, dat het bolsjevisme erin slaagde een totalitair regime op te zetten. De geschiedenis moet niet de kans krijgen zich te herhalen”, zo waarschuwde Jeltsin.

Jeltsin zegde toe geen steen op de andere te zullen laten bij het onderzoek naar vermiste Amerikaanse militairen die nog in Rusland zouden verblijven. In een maandagavond uitgezonden televisie-interview had Jeltsin laten doorschemeren dat een aantal Amerikaanse militairen die tijdens de oorlog in Vietnam gevangen waren genomen mogelijk naar de Sovjet-Unie waren overgebracht en wellicht nog in leven zijn.

Pag 5: President doet beroep op Congres

In afwijking van de voorbereide tekst zei Jeltsin: “Als president beloof ik u: als we ook maar één enkele Amerikaan hebben gedetineerd, dan kan hij gevonden worden en ik zal hem vinden en hem terugbrengen naar zijn familie”. Op een vraag tijdens de persconferentie waarom de Russen de kwestie van de krijgsgevangenen zo lang hadden verzwegen, antwoordde de president dat de verslaggever dat maar aan Gorbatsjov moest vragen. “Ik ben voor hem niet verantwoordelijk.”

De Republikeinse senator Richard Lugar bepleitte eerder deze week bevriezing van alle hulp aan Rusland totdat er duidelijkheid is over het lot van de vermiste militairen. Jeltsin sprak met de Republikeinse senator John McCain, zelf ooit krijgsgevangene in Vietnam, en deed een beroep op hem zijn verzet tegen hulp aan Rusland te staken.

Een hoge Russische functionaris, generaal b.d. Dmitri Volkoganov, die mede-voorzitter is van een Amerikaans-Russische commissie voor het onderzoek naar het lot van krijgsgevangenen, verklaarde tegenover de Washington Post dat Jeltsin met zijn verwijzing naar Amerikaanse krijgsgevangenen in Rusland slechts had geduid op een theoretische mogelijkheid. “Feit is dat in de laatste vijf jaar onze samenleving is opengelegd. Als er een Amerikaan was geweest, dan had hij zich bekend kunnen maken, een brief kunnen schrijven”, aldus Volkoganov.

De president kondigde aan dat de SS-18-raketten, door de Verenigde Staten steeds beschouwd als de grootste strategische bedreiging, inmiddels worden gedeactiveerd. Er zijn nog geen aanwijzingen dat de Amerikanen hetzelfde zullen doen met hun MX, die net als de SS-18 over tien onafhankelijk richtbare kernkoppen beschikt.

In een ontmoeting met Amerikaanse zakenlieden riep Jeltsin op tot investeringen in Rusland. “Ik waardeer het pragmatisme van Amerika. Ik ben zelf pragmatist. Ik hoop dat de zakenlieden in Amerika niet te laat aan tafel komen en dat ze in staat zullen zijn het enorme potentieel van ons land te benutten.” Bush zegde toe de status van meest begunstigde natie, die bepaalde voordelen geeft in de handel met de VS, ook voor Rusland te laten gelden. Jeltsin heeft Bush uitgenodigd om nog voor het einde van dit jaar naar Moskou te komen. De Amerikaanse president heeft op die uitnodiging nog geen publiek antwoord gegeven.

Voor zijn vertrek zou Jeltsin vandaag nog een ontmoeting hebben met de Democratische presidentskandidaat, Bill Clinton, die nog maar weinig ervaring heeft op het terrein van de internationale politiek.

Foto: Boris Jeltsin en George Bush op weg naar een wachtende helikopter die hen voor een toeristisch uitstapje naar de Chesapeake Bay ten oosten van Washington zou brengen. (Foto Reuter)