Zweden vrezen nieuwe botsing met Engelse fans

GOTHENBURG, 17 JUNI. Het is een bizarre speling van het lot dat Zweden vanavond de mogelijkheid heeft om Engeland uit te schakelen voor de strijd om het Europese kampioenschap. Drie jaar geleden kwamen Zweedse voetbalfans al eens frontaal in botsing met Britse hooligans bij een kwalificatiewedstrijd voor het wereldkampioenschap. Jongeren ranselden elkaar af, winkels werden massaal geplunderd. De politie arresteerde 102 Britten en 106 Zweden.

De "replay' kwam deze week. Nadat de hooligans afgelopen weekeinde in Malmö al een spoor van vernieling hadden getrokken, raakten zij in de nacht van maandag op dinsdag bij aankomst in Stockholm opnieuw slaags met Zweden. Alleen waren de aantallen nu kleiner: zes Engelsen en een Zweedse skinhead werden achter slot en grendel gezet. De Zweedse organisatoren houden hun hart vast dat de Engelsen niet ook nog eens verhuizen naar Gothenburg, waar de vredige midzomernachtfeesten zijn begonnen, en hopen dat het nationale elftal vanavond twee vliegen in één klap slaat.

De Zweden kunnen zich met een gelijkspel kwalificeren voor de halve finales. Als Frankrijk dan wint van Denemarken, ligt het Engelse team uit het toernooi. Het laatste doelpunt van Engeland tegen Zweden dateert uit 1968. Van de laatste vier duels tussen beide landen won Zweden eenmaal met 1-0 en speelden de ploegen driemaal met 0-0 gelijk.

Het gedrag van de Engelse hooligans kan gevolgen hebben voor het EK in 1996 in Engeland. De Nederlandse voetbalbond greep door de Engelse kandidatuur naast de organisatie van dat kampioenschap. De Zweedse voorzitter van de UEFA, Lennart Johansson, probeert het volgende EK zoveel mogelijk buiten de discussie te houden. Maar als Engeland opnieuw in de ban zou worden gedaan, wordt het toernooi aan een ander land toegewezen.

De KNVB-voorzitter Jo van Marle, penningmeester van de Europese voetbalunie, wist gisteren niets van de waarschuwingen die Johansson in de richting van de Engelsen heeft laten horen. “Dat is vermoedelijk op persoonlijke titel gebeurd, want wij wachten binnen het uitvoerend comité eerst de politierapporten af voordat we een oordeel vellen. Maar de bezorgdheid van Johansson is logisch. In Zweden hebben we te maken met duizenden Britse supporters, in Engeland straks met miljoenen.”

De problemen in zijn eigen land vallen UEFA-voorzitter Johansson koud op zijn dak. De Zweed liet de Engelsen weer toe in het Europese voetbal. De Britse clubs werden onder het bewind van zijn voorganger Jacques Georges uitgesloten voor deelname aan het internationale voetbal naar aanleiding van de ramp in het Heizel-stadion in 1985. Daarbij kwamen 39 voetbalfans om het leven. In het seizoen 1990-'91 mochten de clubs weer terugkeren. Liverpool, waarvan de aanhangers werden beschouwd als de boosdoeners achter de tragedie, werd pas vorig jaar gerehabiliteerd.

De Britse voetbalbond FA had aangetoond op eigen bodem goede maatregelen te hebben genomen tegen het hooliganisme. In de meeste stadions zijn video-circuits aangebracht, die alle raddraaiers en bendeleiders registreren. Desondanks werd een jaar geleden nog de zittribune van Manchester City gesloopt door aanhangers van Sunderland en bestormden supporters van Chelsea het veld in de wedstrijd tegen Aston Villa. Het vervoer van de supporters naar bezoekende clubs geschiedt net als in Nederland onder politiebewaking. Dat schijnt goed te werken.

De Engelsen hebben het hooliganisme weliswaar bestreden, maar niet uitgebannen. Dat blijkt vooral als de Britten voet aan wal zetten op het continent. Op het EK in 1988 hielden de Britse voetbalfans huis in Stuttgart, Düsseldorf en Frankfurt. Op dat toernooi werden 372 supporters gearresteerd. Overal waar de Engelsen verschijnen zorgen ze voor agressie. Zelfs in het Turkse Izmir, vorig jaar. Op het wereldkampioenschap deden zich in 1990 relatief weinig problemen voor omdat de Italianen een politieleger van 35.000 manschappen beschikbaar hadden om het toernooi in goede banen te leiden. In Zweden, en vele andere landen ter wereld, is een dergelijke beveiliging onmogelijk. Het totale politiekorps van de Zweden bestaat slechts uit 17.000 man. De Polis heeft daarvan 5000 agenten en leden van de militaire politie vrijgemaakt voor het EK.

De UEFA doet er op zijn beurt alles aan om het voetbalfestijn een zo vriendelijk mogelijk karakter te geven. Het toernooi moet verbroedering uitstralen. Er is een speciale fair-play competitie in het leven geroepen waarin voetballers en fans worden getoetst op hun sportiviteit. Kopstukken als Guy Thys, ex-bondscoach van de Belgen, en Pat Jennings, voormalig doelman van het Noordierse elftal, zijn speciaal ingehuurd om cijfers te geven. Het lijkt allemaal weinig indruk te maken op de hooligans.

Op de burelen van de UEFA is het moeilijk om een realistisch oordeel te krijgen over de gebeurtenissen in Malmö en Stockholm. “Wie zegt dat het voetbalsupporters zijn geweest”, vraagt de Zwitser Thomas Kurth van de EK-organisatie zich af. “Misschien waren het wel criminelen. Mensen die rotzooi willen trappen en daarvoor het Europese kampioenschap voetbal aangrijpen. Kijk, daar kun je de UEFA noch de Engelse voetbalbond voor verantwoordelijk stellen. Wij moeten slechts zorgdragen voor de veiligheid in de stadions. Het is niet correct om het voetbal de schuld te geven van wat er 's nachts in de stad gebeurt. Het gaat pas om supporters als zij bij de Engelse bond een plaatsbewijs hebben gekocht en hun overtocht hebben geboekt bij The England Travelclub. Dat zij misschien op de Zweedse markt via een omweg aan een kaartje zijn gekomen is heel goed mogelijk. Hier zijn zestig procent van alle toegangsbewijzen verkocht. De Zweden mogen die kaarten doorverkopen. Dat is niet verboden.”

De opvatting van Kurth, dat de vandalen in Malmö niet per definitie tot voetbalsupporters mogen worden gerekend staat haaks op de mening van het fair-play comité. Pat Jennings keepte voor Tottenham Hotspur en Arsenal in 22 jaar elfhonderd wedstrijden en heeft 119 interlands voor Noord-Ierland achter zijn naam staan, maar liep in zijn hele loopbaan slechts één gele kaart op. Hij toont een lijstje waarop de Engelse fans na het duel tegen Frankrijk niet meer dan een één kregen. “We hadden aanvankelijk een vier gegeven, terwijl vijf het hoogst haalbare is. In het stadion heerste er immers wel een sportieve sfeer. Maar toen we hoorden van de gebeurtenissen in Malmö hebben we die vier veranderd in een één. Wij vinden wel dat de UEFA verantwoordelijk is voor die ongeregeldheden. Tenslotte hebben de bonden toch de verantwoordelijkheid voor een juiste wijze van distributie van de plaatsbewijzen.”

De 47-jarige Jennings, op 41-jarige leeftijd na het WK in Mexico gestopt met zijn voetbalcarrière, vindt echter niet dat Engeland de organisatie van het EK moet worden afgenomen. “Garanties voor optimale veiligheid kun je natuurlijk nooit krijgen. Maar in grote lijnen worden de hooligans door de Engels voetbalbond momenteel goed bestreden. Iedereen heeft kunnen zien dat de organisatie van de Europa Cup I-finale op Wembley prima is verlopen. De problemen ontstaan pas als de Britten naar het continent reizen. Inderdaad een vreemd verschijnsel.”

Twee hooligans, die door de Zweedse politie worden verdacht de aanstichters te zijn van de rellen afgelopen weekeinde in Malmö, riskeren een celstraf van tien jaar. De 23-jarige Neil Edwin Goodwin, uit het Engelse Letchworth, en de 22-jarige Kristian Wiermyhr, uit het Noorse Larvik, worden binnen twee weken voor de rechter geleid. Ook in Stockholm hangt drie relschoppers een langdurige celstraf boven het hoofd. De politie in de hoofdstad verwacht de komende dagen nog meer ongeregeldheden. In het Rasunda-stadion vindt vanavond Zweden-Engeland plaats. Horeca-ondernemers in het nabijgelegen Gardet-park hebben aangekondigd geen Engelse supporters meer tot hun zaak toe te laten. De politie vreest dat de gesloten deuren de vernielzucht van de Engelsen alleen maar zal versterken. “Dan trekken ze naar het centrum van de stad en wordt nog meer schade aangericht”, aldus een woordvoerder. Tien Engelse fans werden dinsdag met een speciaal vliegtuig naar Luton gebracht. Zij werden in Jönköping uit de trein van Malmö naar Stockholm geplukt. De Engelsen waren niet in het bezit van een kaartje en vielen andere passagiers lastig.