Praagse Toneelclub brengt vrijblijvend en simpel amusement

Voorstelling Holland Festival: De eigenaardige middag van Dr. Zvonek Burke van Ladislav Smocek door Cinoherni Klub. Vertaling: Katka Kolmas; regie: Ladislav Smocek; spel: Boleslav Polivka, Jiri Hálek, e.a. Gezien: 16/6 De Kleine Komedie Amsterdam. Nog te zien aldaar: 17/6.

Vanaf de eerste opvoeringen in de jaren zestig was het een succes en het schijnt in Praag nog steeds een hit te zijn: De eigenaardige middag van Dr. Zvonek Burke. Ook de Cinoherni Klub (de Toneelclub), het Praagse gezelschap dat in 1965 werd opgericht en het stuk op de planken zette, kan sinds jaar en dag bogen op warme belangstelling van het publiek. Hebben ze gelijk, de Tsjechen? Wie dat met eigen ogen wil vaststellen hoeft nu slechts naar De Kleine Komedie in Amsterdam waar Dr. Burke (alleen vanavond nog) in het kader van het Holland Festival door de Cinoherni Klub wordt gespeeld. Ladislav Smocek, schrijver van het stuk en artistiek leider van de groep, heeft de voorstelling geregisseerd.

De eenacter dateert van voor de communistische jaren, wat waarschijnlijk voor een deel de populariteit ervan verklaart. Het stuk draagt geen politieke boodschap uit, het hoeft niets te bewijzen en er hoeven dus ook geen communistische waarheden gepredikt te worden. De bedoeling is dat de mensen lachen, vrijblijvend en naar hartelust, want Smocek heeft een a-politieke farce geschreven. Hoe leuk die is hangt voornamelijk af van de spelers en regisseur; het gegeven zelf is nogal slapjes en ook de tekst, die te volgen is dank zij simultaanvertaling per koptelefoon, laat geen onsterfelijke indruk achter.

Het kan daarom geen toeval zijn dat Smocek voor de titelrol de komiek Boleslav Polivka heeft aangetrokken in de veronderstelling zodoende de humor van zijn stuk boven tafel te krijgen. Polivka doet zijn best. Hij fladdert af en toe wat schutterig met zijn handen, zeult met een lastig been en trekt een gezicht op een manier alsof hij hoopt dat wij dat droogkomisch zullen vinden. Hij is kortom het prototype van de semi-geleerde die eigenlijk niet opgewassen is tegen de wereld. Als dan ook nog blijkt dat de enige zekerheid in zijn leven - zijn verblijf in een huurkamer - plotseling op losse schroeven staat doordat de hospita het schimmelige hok aan haar in het huwelijk tredende dochter heeft toegewezen, zijn de poppen aan het dansen.

Klapstuk van de avond is de scène waarin drie personages kort na elkaar plotseling voor lijk blijven liggen, zitten of staan en Dr. Burke een oplossing moet zien te vinden voor deze calamiteiten. De situatie zorgt voor slapstickachtige momenten en blijkt achteraf het hoogtepunt van de voorstelling. Over het algemeen biedt het spel niet meer dan simpel en kluchtig amusement met te lang gerekte scènes. De acteurs zijn te nadrukkelijk rare types om er als toeschouwer echt vrolijk van te worden. Alleen Jiri Hálek als de lelijke oude hospita heeft een komisch talent dat boven de rest uitsteekt. Maar ook hij kan de goedmoedige grappen en voorspelbaarheid van het stuk en de enscenering niet doorbreken.