Nieuw akkoord haalt Start in

Het vorig jaar gesloten START-verdrag tussen de toenmalige Sovjet-Unie en de Verenigde Staten is nog altijd niet geratificeerd door de Amerikaanse Senaat. Dat verdrag regelde een beperking van de omvang van de strategische kernwapenarsenalen met 30 procent voor de Amerikanen en 38 procent voor de Sovjet-Unie. Dat was het resultaat van zo'n vijftien jaar onderhandelingen op basis van het uitgangspunt dat de krachtsverhoudingen tussen de twee grote mogendheden ongeveer gelijk zou moeten blijven. Afschrikking op basis van een evenwicht op een zo laag mogelijk niveau, was het doel van deze besprekingen.

Het gisteren in Washington bereikte akkoord tussen de presidenten Bush en Jeltsin, waarover slechts vijf maanden is onderhandeld, laat van het principe van het afschrikkingsevenwicht niet zoveel meer over. Jeltsin stemde in met de volledige ontmanteling van alle te land gestationeerde intercontinentale raketten met meervoudige kernkoppen. Dat betekent onder meer het einde van de door de Amerikanen als bedreigend ervaren SS-18 raketten met tien onafhankelijk richtbare kernkoppen, waarvan er nu nog 308 staan opgesteld, een aantal dat in het kader van het START-verdrag al zou worden teruggebracht tot 154. Maar ook aan de kant van de Amerikanen is een substantiële concessie gedaan met betrekking tot die wapensystemen waarvan zij er meer hebben: het aantal kernraketten dat op Amerikaanse onderzeeërs staat opgesteld zal worden teruggebracht tot 1.750, een reductie van 55 procent.

Deze reductie hoeft overigens de laatste niet te zijn, zeker niet wat de Russen betreft, die nu al lager hadden willen uitkomen. De Amerikaanse senator Joseph Biden, voorzitter van de subcommissie Europa, vond een verdere beperking tot een niveau van duizend kernkoppen voor Rusland en Amerika niet ondenkbaar, als China, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk bereid zouden zijn hun arsenalen ook te reduceren.

Onderdeel van het akkoord tussen Jeltsin en Bush, dat overigens nog nader moet worden uitgewerkt voordat het ter goedkeuring aan de parlementen van de twee landen kan worden voorgelegd, is samenwerking op het gebied van de verdediging tegen raketaanvallen. Daartoe zal het waarschijnlijk noodzakelijk zijn dat het in 1972 gesloten ABM-verdrag, dat de bouw van dergelijke systemen verbiedt, wordt aangepast.

Jeltsin gaf gisteren openlijk toe van het beginsel van de strategische pariteit te zijn afgestapt, aangezien dit de Russische bevolking armoede had gebracht. Daarmee legde hij een directe koppeling tussen zijn concessies op het terrein van de bewapening en de economische en financiële steun die hij van het Westen wil. “Wij zijn hier niet gekomen om u te vragen onze problemen helemaal voor ons op te lossen, maar we hebben de Amerikaanse boer, de Amerikaanse industrieel en de Amerikaanse bankier veel te bieden”, aldus Jeltsin. Bush heeft het Amerikaanse Congres gevraagd om mee te doen aan een internationaal hulpprogramma van 24 miljard dollar ten behoeve van de vroegere Sovjet-republieken, maar het Congres is daar niet onverdeeld gelukkig mee, gezien de eigen economische problemen waarmee het land kampt. De komende maanden zal duidelijk moeten worden in hoeverre de toeschietelijke opstelling van Jeltsin de bestaande aarzelingen zal doen verdwijnen.