J.K. Galbraith en Noam Chomsky geven visie op U.S.A.

Ach Amerika, Ned.2, 22.55-23.35u.

Het vierde en laatste deel van de serie Ach, Amerika van André Truyman, dat vanavond wordt uitgezonden, bevat een aantal interessante visies van de econoom J.K. Galbraith en de taalkundige, maar vooral politocoloog Noam Chomsky. Galbraith neemt het - en dat is geen verrassing - op voor de miljoenen armen in de wereld. “In de Nieuwe Wereldorde”, betoogt Galbraith, “moeten we de soevereiniteit delen, maar we moeten die bij gelegenheid ook kunnen afpakken. Als we zien dat een regering zo wreed is voor een volk en zo schadelijk is voor de vreedzame ontwikkeling dan kan ingrijpen nodig zijn om die soevereiniteit op te schorten”. Ook wijst Galbraith erop dat na de Koude Oorlog in de Verenigde Staten de strijdkrachten veel minder bestaansrecht hebben, maar dat zij op (te) grote sterkte worden gehandhaafd om Amerika's politieke macht de ondersteunen.

Chomsky heeft een duidelijke visie op de economische ontwikkelingen in de Sovjet-Unie en de andere voormalige Oost-Europese staten. Hij trekt vergelijkingen met Latijns-Amerika, waar de landen dienstbaar zijn gemaakt aan het Westerse kapitaal en de Verenigde Staten in het bijzonder: “Grote delen van Oost-Europa moeten nu dienstbaar worden gemaakt. Ze moeten zich onderwerpen aan het IMF. Zij moeten voornamelijk grondstoffen en goedkope arbeid leveren. Zoals in andere Derde Wereldlanden is er een rijke Westers-geörientëerde groepering. Dat worden de gewezen communistische functionarissen”.

Ach, Amerika, sluit een beetje toevallig heel mooi aan bij de directe actualiteit. Verscheen deel I twee dagen na de grote rellen in Los Angeles, Chomsky's kijk op de toekomstige ontwikkelingen in het Oostblok vallen samen met Jeltsins bezoek aan Amerika, waar hij 45 miljard dollar hoopt te kunnen lenen.

Chomsky's vergelijking tussen de veel vrijere Amerikaanse samenleving en die van Japan is ook interessant. In Japan hebben de mensen veel minder in te brengen. Daar is het een combinatie van overheid en grote financieel-industriële concerns die het consumptieniveau bepalen. “In Amerika kan dat niet. Daar moet je zeggen dat de Russen of Arabieren er aan komen en er dùs een enorm militair apparaat nodig is. En toevallig blijkt dan dat dat militaire systeem IBM steunt. In een vrije samenleving als de onze is meer indoctrinatie nodig. In een minder vrije samenleving kun je het met bevelen af”.

De kracht van Truymans documentaire serie zijn de mensen die hij voor de camera heeft gekregen. Zijn straatinterviews en zijn eigen commentaar doen vaak irritant aan. Toch kijken.