Ierland stevent af op een "ja'

DUBLIN, 17 JUNI. Een laatste opiniepeiling vóór het Ierse referendum over het Verdrag van Maastricht betekende vanmorgen een opsteker voor de regering-Reynolds, die voor alles op een "ja' hoopt. Volgens een peiling in opdracht van The Irish Times, afgelopen maandag gehouden, ziet het ernaar uit dat een ruime meerderheid van de kiezers voor de monetaire en politieke unie zal kiezen: 49 procent zegt ja en 23 procent nee te zullen stemmen. Maar 30 procent, onder wie proportioneel veel vrouwen, heeft nog niet beslist en de prognose kan dus alsnog op de kop worden gezet. De peiling wees ook uit dat de campagne voor een "nee'-stem toenemend succes heeft.

In een laatste poging de 2,5 miljoen kiezers te beïnvloeden, hielden voor- en tegenstanders van Ierse deelname aan een verder geïntegreerd Europa gisteren hun laatste pleidooien. De premier, Albert Reynolds, sprak de Ieren op radio en televisie toe in speciaal gevorderde zendtijd. Hij waarschuwde dat afwijzen van het Verdrag van Maastricht zal leiden tot het verlies van banen en een afnemen van buitenlandse investeringen. Hij hekelde de “sprookjes en geruchten” over "Maastricht' die tegenstanders in de wereld hadden gebracht. Een "nee' zou geen snars uitmaken voor de bescherming van het ongeboren leven, er was geen bedreiging van de Ierse neutraliteit, er dreigde geen dienstplicht en weduwen en werklozen hoefden niet bang te zijn dat hun uitkeringen gevaar zouden lopen.

Het "nee'-kamp had tot het laatste moment geprobeerd de toespraak van de premier tegen te houden, maar de rechter oordeelde het vorderen van zendtijd rechtmatig. Lokale radiostations boden vervolgens spontaan gelijke zendtijd aan de tegenstanders van "Maastricht' aan en de Ierse televisiemaatschappij RTE liet ze ruim aan het woord in een nieuwsprogramma later op de avond.

Een tiental actiegroepen tegen ratificatie, variërend van Greenpeace en de Bond van Werklozen tot dissidente boeren en een dissidente bedrijfsdirecteur, had de regering er eerder van beschuldigd dat ze de gevolgen van verdere Europese integratie verhulde. De verplichting om in vijf jaar de staatsschuld terug te brengen van 95 tot 60 procent van het Bruto Nationaal Produkt zou op zich al tot grotere werkloosheid in Ierland leiden. Een stem voor "Maastricht' zou een stem voor een militair economisch supermachtsblok betekenen, het verdrag was verregaand ondemocratisch en op het punt van abortus en het recht om te reizen was de regering al evenmin te vertrouwen als op haar beloften ten aanzien van de werkgelegenheid.

Duidelijk werd gisteren dat het advies om tegen te stemmen steeds sterker wordt gemotiveerd door de gedachte dat het "establishment' krachtig op een vóór-stem aandringt. Alle politieke partijen, met uitzondering van uiterst linkse splinters, alle semi-overheidsinstanties, de werkgevers en vakbondsorganisaties, de boerenorganisaties en de media spreken zich uit voor "Maastricht'. In de achterban van een aantal van die organisaties - en met name in de invloedrijke koepel van vrouwenorganisaties, de Council for the Status of Women - zijn bittere verwijten hoorbaar over de oproep van de top om "ja' te stemmen. De anti-abortusactievoerders in Pro Life voorspellen dat 55 procent van de Ierse bevolking tegen zal stemmen “als de arbeidersklasse er maar toe gebracht kan worden haar stem uit te brengen”.

In een andere Ierse werkelijkheid, die van de Dubliner James Joyce, was het gisteren Bloomsday. Terwijl wildvreemden elkaar op alle mogelijke punten in de stad onderhielden door het voordragen van fragmenten uit Ulysses was op het internationaal congres van Joyce-academici de discussie vooral of Joyce voor- of tegen "Maastricht' gestemd zou hebben, zo meldde The Times vanmorgen. Bruce Arnold, een Engelsman in Ierland en een vooraanstaand Joyce-expert, wees zijn gehoor erop dat Joyce een rebelse aard had.

“Het was precies omdat hem gezegd zou zijn door degene met gezag dat hij ja moest stemmen, dat hij het tegenovergestelde gedaan zou hebben. Hij rebelleerde tegen alle conventie, alle gezag en alle conformiteit. Hij zou zonder twijfel nee hebben gezegd.”

Foto: Nellie McCarthy, met 89 jaar de oudste bewoner van Hare-eiland, heeft in het Ierse referendum over het Verdrag van Maastricht haar stem al uitgebracht. De vijftien bewoners van het eiland voor de zuidkust van Ierland stemmen gewoonlijk een dag voor de officiële verkiezingsdag. (Foto Irish Times)