FIDEL RAMOS; Koele rekenaar

De nieuwe president van de Filippijnen, de gepensioneerde generaal Fidel "Eddie' Ramos (64), is een ouderwetse vertegenwoordiger van het Filippijnse politieke establishment, waar het "ons kent ons' en het "zo de wind waait, waait mijn jasje' de belangrijkste consignes zijn. Ramos is een volle neef van wijlen Ferdinand Marcos, hij was hoofd van de gendarmerie onder de vroegere dictator en koos in 1986 de kant van Corazon Aquino even nadat haar People's Power-beweging de overhand kreeg.

“Een lelijke draaikont; een marionet van Marcos die hem in de rug stak”, zo karakteriseerde Salvador Laurel, een andere presidentskandidaat, Fidel Ramos. De prelaat van de machtige katholieke kerk, kardinaal Jaime Sin, sprak zelfs zijn vloek uit over kandidaten die tijdens de staat van beleg tussen 1972 en 1981 (onder Marcos) machtspositie uitoefenden en dat sloeg ook op Ramos. Toen deze week, na bijna veertig dagen stemmentellen, duidelijk werd dat de vermaledijde Fidel Ramos, een protestant, de overwinning niet meer kon ontgaan zei Sin zalvend: “God heeft gesproken”.

Of Ramos het presidentschap op eigen kracht heeft veroverd of een handje is geholpen door de stemmentellers - tegenstanders menen dit - zal wel altijd een vraag blijven. Zeker is dat de steun die de aftredende Cory Aquino gaf aan Fidel Ramos van doorslaggevend belang is geweest voor zijn verkiezing. Filippijnse ambtenaren hebben niet, zoals hun collega's in het naburige Indonesië, de plicht op de regeringspartij te stemmen, maar het gratis vervoer naar de bijeenkomsten van Ramos heeft hen allicht op de goede weg gebracht.

Fidel Ramos, geboren uit een invloedrijk geslacht van diplomaten en politici, koos op jonge leeftijd voor een militaire carrière. Meteen na de Tweede Wereldoorlog volgde hij een opleiding aan de vermaarde Amerikaanse West Point Academy. Ramos maakte indruk met zijn gevechtsbataljons aan Amerikaanse zijde in Korea en Vietnam, maar hij moest tot 1984 wachten voordat Ferdinand Marcos hem de fel begeerde positie van legerleider toebedeelde.

Daarvoor bekleedde Ramos verscheidene functies in het leger en het overheidsapparaat. Hoewel hij zich onder Marcos niet te buiten ging aan de toen geldende praktijk van verrijking en corruptie, was Ramos allesbehalve een tegenstander van de dictator. Geen onvertogen woord kwam er over zijn lippen.

Vanaf begin jaren zeventig tot 1984 was Ramos commandant van de gendarmerie, een gevreesd instrument van onderdrukking. Achteraf voerde Ramos, weinig overtuigend, ter verdediging aan dat hij wel anders had gewild, maar niet kon. Welke rol de gendarmerie speelde bij de moord op oppositieleider Benigno "Ninoy' Aquino (augustus 1983) is nimmer opgehelderd. Legerleider Fabian Ver was destijds de zondebok, waarna Ramos chefstaf kon worden.

De ondergang van Ferdinand Marcos tekende zich toen al duidelijk af, maar Ramos wachtte toch tot het allerlaatste moment met zijn keuze voor de weduwe van "Ninoy', Corazon Aquino. Het verhaal - er zijn veel verhalen in de Filippijnen - wil dat Eddie en Cory vroeger "iets' met elkaar hebben gehad en dat dit de reden was dat Ramos, ondanks zijn twijfelachtige staat van dienst, het vertrouwen kreeg van Aquino.

Hij beschaamde het vertrouwen niet. Ramos was de man die, eerst als legerleider en tussen '88 en '91 als minister van defensie, ervoor zorgde dat alle coups tegen president Aquino, zes in getal, werden onderdrukt. Boze tongen in de Filippijnen menen echter dat de koele rekenaar Ramos, net als in 1986, afwachtte wie het sterkste was, en daarna koos. Feit is dat de coupplegers er in alle gevallen genadig vanaf kwamen. Na een van de couppogingen "strafte' Ramos de rebellen met dertig keer opdrukken.

Corazon Aquino zag begin dit jaar af van een poging tot herverkiezing. Aquino zag in Fidel Ramos haar juiste opvolger. En zo geschiedde.