Conflict zorgsector gesust, niet opgelost

AMSTERDAM, 17 JUNI. Na zes weken acties is er nu toch een principe-akkoord voor een CAO in het ziekenhuiswezen. Dat het moeilijk zou worden, wisten alle betrokkenen toen ze op 8 april dit jaar voor het eerst aan de onderhandelingstafel plaatsnamen.

De werkgevers wilden wel verregaand tegemoetkomen aan de eisen van de bonden, maar ze meenden dat hun budget dat niet toeliet. Het kabinet wilde hun echter geen verhoging van de budgetten toestaan: de CAO moest maar worden gefinancierd uit een verlaging van de pensioenpremie met vijf procentpunt. Werkgevers, vakbonden en het pensioenfonds waren zeer eensgezind in hun afwijzing van dit plan.

Op 21 april deden de werkgevers ten slotte een loonbod dat ze uit eigen budget zouden betalen. Dat zou weliswaar ten koste gaan van duizenden arbeidsplaatsen, maar het vooruitzicht van langdurige arbeidsonrust was ook niet aanlokkelijk. Het loonbod van ongeveer 3,5 procent kon de bonden echter niet bekoren, zodat vanaf 6 mei overal in het land acties werden georganiseerd.

Het was een vertrouwd beeld geworden sinds 1989: werkonderbrekingen, zondagsdiensten, opnamestops. Het begon allemaal met een hartekreet van ontevreden verpleegkundigen. Onder invloed van de weerklank die de groep Verpleegkundigen en Verzorgenden In Opstand (VVIO) vond, schroefden de bonden hun looneis ijlings op. Het conflict kon worden gesust doordat het pensioenfonds PGGM toen wel bereid was de premie met drie procentpunt te verlagen.

Sussen was het, geen oplossen, want een jaar later was het weer raak. Dit keer leek een oplossing in zicht toen een tweejarige CAO en een mede door de overheid gesteund convenant werden gesloten over de aanpak van de problemen in de sector als werkdruk, ziekteverzuim en personeelsverloop. Alleen de salarisparagraaf voor het tweede jaar werd opengelaten. Prompt ontstond daarover vorig jaar opnieuw gebakkelei.

Aan de oorspronkelijke aanleiding voor de conflicten in de gezondheidszorg - de ontevredenheid van de verpleging - is intussen nog nauwelijks iets gedaan. De oplossing daarvoor zou moeten komen uit een ingrijpende herziening van het functiewaarderingsstelsel, maar juist dit punt wordt voortdurend vooruitgeschoven. Het is de enige majeure concessie die de bonden dit jaar hebben gedaan. Het is dan ook niet verwonderlijk dat NU'91 nog wat mort over het vanmorgen bereikte akkoord.

Niettemin zou een tweejarige CAO met een ingevulde loonparagraaf voor volgend jaar ten minste één seizoen arbeidsrust garanderen. Als het niet lukt om in dat seizoen een oplossing te vinden voor de positie van de verpleging, zal Nederland in het voorjaar van 1994 zeker opnieuw worden geconfronteerd met de vertrouwde beelden van een actievoerende gezondheidszorg.