Boris en George

DE OVEREENSTEMMING tussen de presidenten Jeltsin en Bush over beperking van het aantal strategische kernwapens is van historische betekenis, maar mist de glans van eerder bereikte akkoorden.

De aantallen kernwapens zijn altijd het politieke symbool geweest voor de verhouding tussen de Verenigde Staten en de voormalige Sovjet-Unie. Het akkoord dat gisteren in Washington is bereikt mag dan de meest drastische wapenreductie zijn ooit bereikt, het is niet meer dan een bevestiging van de nieuwe verhoudingen. De desintegratie van één van de twee supermachten en het einde van de Koude Oorlog hadden de angel al uit de nucleaire bipolariteit gehaald.

In tegenstelling tot het vorig jaar gesloten START-verdrag over beperking van de strategische kernwapens is de jongste wapenvermindering geen verdere stap naar beheersing van de tegenstelling tussen Oost en West. Het is de ontmanteling van de resten van een niet meer bestaande bipolariteit. “We weten één ding: we zullen niet tegen elkaar vechten”, aldus Jeltsin.

Zowel voor Bush als voor Jeltsin komt het akkoord op een gunstig moment. Bush kan het gebruiken in de campagne voor zijn herverkiezing. Hij profileert zich als een leider van wereldformaat die de tegenstander van vroeger tot een gevaarloze factor heeft gemaakt. De Russische te land gestationeerde intercontinentale raketten met meervoudige kernkoppen - door de VS altijd als de grootste bedreiging van hun veiligheid beschouwd - zijn helemaal wegonderhandeld en dat kan Bush als een eclatant succes presenteren.

Jeltsin hoopt het akkoord te kunnen hanteren als hefboom om dringend noodzakelijke economische en financiële steun van het Westen te verkrijgen. Zijn besprekingen in de komende dagen met Amerikaanse zakenlieden en leden van het Congres zullen daarover meer duidelijkheid moeten verschaffen. Het akkoord zal de Amerikaanse regering er wellicht toe brengen haar terughoudendheid ten aanzien van het Westerse hulppakket van in totaal 24 miljard dollar voor Rusland te laten varen.

Het Amerikaanse aandeel in de hulp aan Rusland is verpakt in een wetsvoorstel met de pretentieuze naam Freedom Support Act, die door het Congres nog niet is aangenomen en waarvoor het Witte Huis niet hard gelobbyd heeft. De steun van het Westen aan Rusland staat overigens al enige tijd op ijs. De Russische hervormingen stagneren, beloofde maatregelen zijn niet uitgevoerd. Wellicht hoopt Jeltsin dat de benoeming van Jegor Gaidar tot premier, die hij eerder deze week aankondigde, het Westen zal overtuigen van de Russische inzet. Gaidar is de architect van het economische hervormingsprogramma.

BIJKOMEND VOORDEEL van de afgesproken vernietiging van zo'n groot aantal kernwapens, waarbij de Amerikanen overigens de Russen technisch zullen helpen, is dat het gevaar van proliferatie enigszins wordt ondervangen. Want niet de aantallen kernwapens in Russische en Amerikaanse arsenalen vormen op het ogenblik het grootste gevaar voor de wereldvrede, maar de mogelijkheid dat deze wapens in handen vallen van landen die er minder scrupuleus mee omgaan. Vernietigde wapens kunnen niet meer in verkeerde handen komen. En de controle op de resterende voorraad wordt er makkelijker door.