Glanspapier of stencil: No tegen "Maastricht'

DUBLIN, 16 JUNI. Ze zijn er in geel, ze zijn er in wit, ze zijn er in paars en ze zijn er meerkleurig. Ze zijn er in glanspapier, in de vorm van een smerig stencil of geplakt op golfkarton. Elke lantaarnpaal, elk stukje open muur lijkt er mee beplakt. Ze zijn van verschillende afkomst, maar één ding hebben zij gemeen: zij propageren de "No-vote' tegen Maastricht.

Iemand die niet zou weten dat in Ierland komende donderdag beslist wordt over de toekomst van het Verdrag van Maastricht kan in Dublin gemakkelijk worden misleid. De stad zucht onder een ongebruikelijke hittegolf die het straatbeeld een al even ongebruikelijke loomheid verleent. In Grafton Street wemelt het van de muzikanten, veelal gadegeslagen door de honderden buitenlandse James Joyce-deskundigen, tot uit Korea toe, die hier rond Bloomsday een internationaal congres over hun held bijwonen.

Misleidend zijn ook de "no'-stickers die het straatbeeld zozeer overheersen, dat het lijkt of er nauwelijks iemand in Dublin te vinden is die het voor de politieke en monetaire unie wil opnemen.

Albert Reynolds, leider van Fianna Fal en premier van een coalitieregering met de Progressieve Democraten, was gisteren nog geen uur terug uit Rio de Janeiro, of hij haastte zich aan de wereldpers uit te leggen dat de "ja'-campagne uitstekend op dreef was, zij het dat die misschien wel wat laat was begonnen. Hij refereerde aan het “aangeboren gezonde verstand van de Ierse bevolking” dat de Ieren tot een "ja' voor Europa zou bewegen. En hij waarschuwde tegen de ernstige economische gevolgen van een "nee': hogere rentes, hogere hypotheken, meer werkloosheid en het vertrek van buitenlandse investeerders.

Een gebrekkig Engels sprekende Deense televisieverslaggever vroeg hoe de premier er bij kwam om Denemarken te noemen als een voorbeeld van een land waar de investeerders zich na het Deense "nee' al aan het terugtrekken waren. Reynolds raakte net niet in verwarring, maar mompelde iets over “dat zijn de berichten die ons bereiken”. “Bullshit!”, zei de Deen gedempt maar accentloos. De Ierse journalisten registreerden het gretig: alweer een voorbeeld van de manier waarop de regering de kiezers probeert te "intimideren' tot het uitbrengen van een "ja'-stem.

Hoe harder de Ieren nadenken over "Maastricht', hoe meer zij bedenkingen uiten. De "nee'-activisten, aanvankelijk vrijwel alleen te vinden onder de fanatieke Pro Life-actievoerders, lijken de afgelopen maanden per week met een nieuwe actiegroep te zijn aangevuld.

De motieven om overmorgen "nee' te zeggen zijn dan ook velerlei: angst dat abortus wordt toegestaan c.q. opnieuw verboden, vrees dat Europese eenwording leidt tot verlies van neutraliteit en gedwongen deelname aan een Europees leger, verzet tegen de politici die vrijwel unaniem oproepen tot een "ja'-stem, vijandigheid tegen bemoeizucht uit Brussel en tenslotte regelrechte onwetendheid over wat het verdrag inhoudt. Het feit dat premier Reynolds voor vandaag zendtijd op radio en televisie heeft gevorderd, wakkert het wantrouwen en de beschuldigingen van intimidatie alleen maar aan.

Pag 4: "Don't be Maastricked, vote no'

“Albert Reynolds ontkent dat hij in paniek is. Albert Reynolds: Ik ben niet in paniek! Als het kon zou ik elk Iers huishouden een bandje met die uitspraak willen sturen en op elke straathoek een poster met die tekst willen plakken”, zegt de campagneleider van de Pro Life-beweging, Brendan Shortall.

Pro Life is de uitmuntend georganiseerde, goed gefinancierde en uiterst rechtse anti-abortus-beweging die er in 1983 in slaagde de Ierse grondwet uit te breiden met een artikel dat het recht op leven van het ongeboren kind beschermt. Sinds het Ierse hooggerechtshof dat artikel dit voorjaar zo interpreteerde, dat een 14-jarig meisje, slachtoffer van een verkrachting, haar zwangerschap uiteindelijk toch kon laten onderbreken, is Pro Life als een phoenix uit de as herrezen om te zorgen dat abortus niet via een omweg toch de Ierse praktijk binnensluipt. De beweging wordt dit keer geleid door een partijgenoot van Albert Reynolds, de Fianna Fal-senator Des Hanafin. Brendan Shortall claimt dat Albert Reynolds nauwelijks mensen in zijn Fianna Fal-achterbank kan vinden om campagne te voeren voor een "ja'-stem op donderdag. “Zijn partijleden voeren overal in het land met ons actie voor een "nee'-stem.”

Senator Hanafin is voor zijn bemoeienis met de "nee'-campagne uit de parlementaire partij gezet. Hier telt alleen dat de senator zich niet achter de aanbeveling tot "ja'-stemmen van zijn partijleden schaart en niet het feit dat hij een abortusverbod wil handhaven. Albert Reynolds waakt er wel voor zich al te duidelijk in het hetzij het ene hetzij het andere kamp, tegen of voor een abortusregeling, te begeven. Maar dat hij persoonlijk ook tegen abortus is, heeft hij wel en nadrukkelijk laten weten.

Noch de voorstanders noch de tegenstanders van een abortusregeling vertrouwen erop dat de regering-Reynolds na afloop van een "ja' tegen Maastricht de abortuskwestie naar behoren zal regelen, zoals hij heeft beloofd. Aanhangers uit beide kampen roepen daarom op tot een "nee'-stem.

Zo gaat dit op vier na armste land van Europa met zijn 5 miljoen inwoners dan op donderdag naar de stembus om een oordeel uit te spreken over "Maastricht' en daarmee de koers van een verdergaande Europese integratie te bepalen. Volgens de politici gaat het om de keus tussen voortgang en terugvallen in achterlijkheid. Volgens Pro Life gaat het om het al dan niet afroepen van de zondvloed. Volgens vredesactivisten gaat het om vrede of oorlog. Voor de spreekwoordelijke gewone man is er alleen verwarring. “Don't be Maastricked, vote no”.

“Wat is dat Maastricht toch”, vroeg een Ier mij tien dagen geleden. Hij vond de klank van het woord onaangenaam en, zei hij, velen met hem. Hem deed het nog het meest denken aan een tbc-bestrijdingsmiddel voor koeien, waarvan de merknaam - die op Maastricht lijkt - veel op de Ierse televisie wordt vertoond. Het antwoord op zijn vraag had hij van de Ierse overheid kunnen krijgen. Overigens niet doordat hij, zoals zijn lotgenoot in Denemarken, het Verdrag van Maastricht als een recht door de brievenbus had gekregen. Nee, hij had met 8.50 Ierse ponden - de kosten van een simpele maaltijd - in zijn hand naar een regeringsgebouw kunnen gaan en het Verdrag van Maastricht daar kunnen aanschaffen. Precies 2.500 Ieren hebben dat ook gedaan, nog geen half procent van de bevolking.