Deense arbiter drijft Oranje in het nauw

GOTHENBURG, 16 JUNI. De WK-finale van '74, de halve finale op het EK'88, het kwalificatietoernooi voor het WK in '90 en de achtste finale van de eindronde van dat evenement. Aan deze droge opsomming van beladen ontmoetingen tussen Nederland en Duitsland kan na gisteravond ook de groepswedstrijd op het EK'92 van komende donderdag worden toegevoegd. Als gevolg van het gelijkspel tegen het Gemenebest van Onafhankelijke Staten (0-0) moet het Nederlands elftal in deze nieuwe botsing tussen twee buurlanden op de winst spelen om alle risico's van een vroegtijdige eliminatie uit te sluiten.

Zegeviert Oranje en weet het GOS het duel met de Schotten in zijn voordeel te beslissen dan kunnen de Duitsers naar huis. Het is een onverwacht spannend scenario dat niet aan de orde was geweest als de jonge Deense arbiter Peter Mikkelsen (32) in de tweede helft niet een glaszuiver doelpunt van Marco van Basten wegens buitenspel had afgekeurd. Michels over de arbitrage: “Bij dat zogenaamde buitenspeldoelpunt bleek de grensrechter niet berekend voor zijn taak. Verder vond ik dat Van Basten te weinig werd beschermd. Het kan niet bestaan dat spitsen voortdurend op de grond liggen wegens overtredingen zonder dat de scheidsrechter daar tegen optreedt. Maar dat hoort bij de dramatiek van het spel.”

Als de goal was goedgekeurd, had Nederland zich gisteravond al verzekerd van een plaats in de halve finale. Nu is er de komende dagen weer volop plaats voor sentimenten en chauvinisme. De spelers van het Nederlands elftal probeerden gisteravond al vast hun komende tegenstander te analyseren. Zij hadden het treffen tussen de Duitsers en Schotland nog geen half uur kunnen bekijken door de lange busreis van Varberg, het plaatsje van het trainingskamp, naar Gothenburg. Alom heerste de opvatting dat het Nederlands elftal de EK-stunt van Hamburg in '88, toen Oranje de Duitsers in eigen land aan de kant zette op, zal moeten herhalen om te overleven. Gokken op een slecht resultaat van het GOS tegen Schotland is te gevaarlijk. “De Schotten zijn uitgeschakeld. Van hen mag je niet te veel meer verwachten”, realiseerde Ronald Koeman zich. “We zullen ons de komende dagen op een gezonde manier moeten oppeppen. Net als in 1990. Hoewel we in Italië onder de maat bleven, speelden we tegen de Duitsers onze beste wedstrijd.”

De vergelijking met twee en vier jaar geleden is onvermijdelijk. Hans van Breukelen, vaak redder in nood tegen het GOS: “Wij staan er beter voor dan in 1990. Maar de Duitsers mag je nooit uitvlakken. Het zegt mij weinig dat er misschien wat spelers ontbreken. Dat land houdt altijd voldoende kwaliteit over. Duitsland kan drie elftallen opstellen die niet voor elkaar onderdoen. Het zal verschrikkelijk moeilijk worden van ze winnen. De Duitsers zijn de meesters van de aanpassing. Ze kunnen zich perfect instellen op de speelwijze van de tegenstander.”

Ronald Koeman vindt dat de Duitsers niet meer de klasse hebben van twee jaar geleden, toen "Die Mannschaft' de wereldtitel veroverde. “De ploeg is niet zo dominant meer. Op het WK stond er een elftal dat beter op elkaar was ingespeeld.”

Ook het Nederlands elftal heeft in Zweden nog allerminst kunnen overtuigen, al heeft de ploeg in vergelijking met 1988 na twee wedstrijden zelfs een punt meer. Maar het team van Michels is na twee duels zeker geen torenhoge favoriet meer. Dat beseft ook Ronald Koeman. “Bij vlagen ziet ons spel er goed uit, bij vlagen valt er iets weg. De favorietenrol hebben we nog niet waargemaakt. Op de beslissende momenten staan we er niet. Ik vind wel dat we in de moeilijkste poule spelen. Alhoewel Zweden ook geen slechte ploeg heeft. Het kan nog alle kanten op. Echt slecht gaat het natuurlijk niet. Je hebt te maken met ploegen die zich puur verdedigend opstellen. Vier jaar geleden kregen we tegen de Ieren behalve dat geluksdoelpunt van Kieft niet één kans. Nu zie je dat je tegen het GOS toch vijf, zes keer had kunnen scoren. Dat is op dit niveau vrij veel.”

Maar gebrek aan rendement lijkt het Nederlands elftal te gaan opbreken tijdens het Europees kampioenschap in Zweden. Hoewel Oranje met de meeste aanvallers de arena betreedt, blijft het aantal doelpunten na twee duels beperkt tot één. Tegen het Gemenebest van Onafhankelijke Staten kreeg het Nederlands elftal een lawine van kansen om het duel te beslissen. Met name Dennis Bergkamp en Frank Rijkaard faalden in de afwerking.

Ruud Gullit kwam niet los van zijn bewaker Onopko. Rinus Michels legde na het duel uit dat hij de Milanees om twee redenen had gewisseld voor John van 't Schip. Enerzijds had Gullit een lichte enkelblessure opgelopen, anderzijds dacht de bondscoach met de rechtsbuiten van Genoa meer kans te maken op een doelpunt, dat voortdurend in de lucht hing maar niet kwam.

Michels sprak ondanks het doelpuntloze gelijkspel van een opwindende wedstrijd. “Het was tot het bittere einde spannend. En of ik nog niet genoeg had doorstaan, bleek een van mijn spelers (Wouters, red.) zo vriendelijk om in de slotfase te slap terug te spelen op de doelman.”

De verdediging maakte overigens een vrij solide indruk. Hoewel de Russen vaak met een of twee spitsen opereerden, kregen Van Aerle, Van Tiggelen en Koeman regelmatig te maken met snelle tegenaanvallen van Dobrovolski of Joeran. Het gevaar werd meestal in de kiem gesmoord. De vandaag 35 jaar geworden Adri van Tiggelen speelde als een jonge God. De nog een jaar oudere Van Breukelen kwam een paar keer goed uit zijn doel.

Marco van Basten maakte de hele wedstrijd een geïrriteerde indruk. Het zit de ster van Milan kennelijk dwars dat het hem op het EK tot nog toe niet lukt om te schitteren. Ronald Koeman zegt daarover: “Van Basten krijgt ontzettend weinig ruimte. Het is voor mij heel moeilijk om hem aan te spelen. Ofschoon ik het vaak genoeg probeer. Om de dekking te ontlopen, moet hij vaak uitwijken naar de vleugels. Dat kost echter veel kracht.”

Het Nederlands elftal incasseerde, maar deelde ook uit. Koeman en Wouters kregen een gele kaart. GOS-coach Anatoli Bisjovets vond dat Wouters na een harde charge op Kansjelskis een rode kaart had verdiend.

Foto: Marco van Basten heeft gescoord met een prachtige snoekduik, maar zijn goal wordt ten onrechte afgekeurd wegens buitenspel. (Foto Michael Kooren)