Ratjes voor jeugdige kunstenaars

De tweede landelijke Kunstbende-finale vond zaterdag plaats in Muziekcentrum Vredenburg te Utrecht. De overheid wil met deze grootscheepse wedstrijd de belangstelling voor cultuur aanwakkeren bij de jeugd. Zo'n zesduizend jongeren tussen veertien en negentien jaar deden mee aan de voorronden. De regionale winnaars streden in zeven categorieën voor de felbegeerde gouden, zilveren en bronzen Ratjes.

Klokslag twee uur sidderen de muren van Muziekcentrum Vredenburg voor de eerste keer onder het gegil van honderden jongeren. Vanaf de opening van de Kunstbende-finale 1992 tot aan de prijsuitreiking 's avonds laat zal het enthousiasme van de deelnemers en hun supporters alleen maar stijgen. Of zij hiermee blijvend voor het theater zijn gewonnen, is echter de vraag.

Bij WVC maakt men zich al geruime tijd zorgen over de vergrijzing van het theaterpubliek. Jongeren tonen weinig belangstelling voor cultuur. De meesten vinden kunst saai. In 1989 stelde oud-minister Elco Brinkman de Commissie Meer-doen-met-cultuur in, die de jeugd duidelijk moet maken dat cultuur "leuk' is.

Via haar vijfjarige project De Kunstbende krijgen leerlingen van LBO, Mavo, Havo en zelfs VWO, maar met name de allochtone jongeren, de kans om zich artistiek te uiten.

Eind april begonnen de veertien regionale voorronden. Je kon je aanmelden voor vijf minuten dans, muziek, theater en taal (twee A4-tjes proza of poëzie) of de fantasie botvieren in de categorie fotografie, ontwerpen en "Alles-Mag' (van video tot mode) op het thema "Grenzeloos ...'. Bovendien kon er nog gestoeid worden met de Colour Code, een alfabet in beeldtaal en kleuren dat is ontwikkeld door de kunstenaar Robin Deirkauf.

Bij de finale leidt Vara's discjockey Jan Douwe Kroeske soepel, maar met strakke hand de wedkamp voor dans en muziek. Deze twee disciplines zijn, net als de categorie taal, zeer populair. Bij de dans heeft de hip-hop ruimte moeten maken voor meerdere dansstijlen. De eerste prijs gaat naar RAM uit Flevoland, die met zijn negenen een half jaar hebben gewerkt aan een goed geconstrueerde choreografie in een mysterieuze setting. Leonieke Vermeer (Utrecht) wint het Gouden Ratje voor de muziek met een, door haar gedreven uitgevoerde, pianocompositie.

In de Kleine Zaal brengen de cabaretier Mark van Veerdonk en de pianist Marcel Schmidt hun eigen repertoire tussen de blokken taal en theater. Yvo de Ruiter uit de regio Rotterdam bereikte een hoog niveau met zijn verhaal Liefde tot de dood ons scheidt en is de winnaar in de sectie taal. Het Gelderse duo Kopje Thee wint de hoogste onderscheiding in de afdeling theater. Hun act valt op door een eigen karakter tussen de overige clichématige werken.

De kwaliteit van de categorie fotografie is zeer goed, zowel technisch als artistiek. Voor het eerst dringt het begrip "huisvlijt' zich niet bij mij op. De inzending van Saskia de Feyter uit Zeeland wordt door de jury bekroond.

De Amsterdammer Robbert Voges blinkt uit bij de groep ontwerpen. Bij "Alles-Mag' winnen Lidwine Spoormans en Petra de Krom uit Noord-Brabant een eerste prijs met hun kledingontwerpen. Een eervolle vermelding gaat naar de video-installatie Train of Thoughts van Martijn de Groot en Danielle de Gaste, terwijl Esther Bijkerk voor haar roterend letterbakje de Colour Code Trophy wint.

De uitreiking van de prijzen was de enige dissonant op deze dag. In volstrekte chaos jasten de cabaretier Dolf Jansen en zijn assistentes de Ratjes er door. Het publiek vond het blijkbaar ook welletjes, want het wachtte niet tot alle prijswinnaars voor het voetlicht kwamen. Met cultuurparticipatie alleen is men er blijkbaar niet, daarbij hoort ook beleefdheid.