HET LEGE VERMAAK DAT VOETBAL HEET

Voetbal is overal. Kinderen spelen het op straat, professionals op televisie. Er zijn voetballers die een uitzondering maken voor de zondag. Er is er een, Johan Jonker, topamateur uit Katwijk, die zijn sport helemaal niet meer kon verenigen met zijn geloof. Hij stopte na 249 wedstrijden voor zaterdagkampioen Quick Boys. De dominee: “Sport is vermaak. Zo leeg dat je je tijd beter kunt gebruiken.”

De 29-jarige Johan Jonker, vaste kracht in het eerste van Quick Boys uit Katwijk, begon vorig jaar september met de voorbereiding van zijn belijdenis. Daarin getuigt een lid van de Hervormde Kerk van zijn geloof in God en van het voornemen hem te volgen. Jonker volgde catechisatie bij dominee C. van den Berg van de Gereformeerde Bond in Katwijk aan Zee. De training op maandagavond werd vervangen door het bezoek aan de dominee, bij uitwedstrijden keerde Jonker vroeg naar huis terug voor de les op zaterdagavond. “In februari kwam hij zèlf met het idee dat hij met voetbal moest stoppen. Ik vroeg hem waarom?”, herinnert Van den Berg zich.

Jonker gaf destijds als verklaring dat hij het vloeken en schelden op de tribunes en op het veld niet meer kon verdragen. Ook schrok hij van zijn eigen gedrag in het veld. “Ik heb de keuze moeten maken tussen de wereld en God”, zegt Jonker nu. Na een thuiswedstrijd tegen Excelsior Maassluis nam hij de beslissing. Het was zijn 249e wedstrijd voor het eerste elftal van Quick Boys. Jonker heeft het nog altijd moeilijk met zijn keuze. “Je wilt steeds terugvallen in je sport. Toen een maand geleden de kampioensstoet door mijn straat reed ben ik het huis uitgevlucht. De strijd wordt makkelijker. Achteraf zie ik het nog beter. Voetbal is spelen met het menselijk vlees. Je streelt het. Nu zie ik dat je op de wereld bent om God te loven. Dat kan niet op het voetbalveld.”

De Koninklijke Nederlandse Voetbalbond kent twee amateurcompetities: het zaterdagvoetbal en het zondagvoetbal. Zaterdagclub Quick Boys en zondagclub Rheden spelen twee wedstrijden om het kampioenschap van Nederland. Beide op zaterdag. Dit weekeinde won de thuisploeg in het Katwijkse stadion Nieuw Zuid voor 7000 toeschouwers het eerste duel met 2-1.

Quick Boys is geen christelijke vereniging, maar Katwijk is een christelijk dorp. Een derde van de 1500 leden van Quick Boys zou zijn lidmaatschap opzeggen als de vereniging op zondag zou gaan spelen, weet elftalbegeleider Jaap van Duijvenbode van Quick Boys.

De theologische discussie over sport op zondag draait om het begrip "werk'. U zult geen werk doen, luidt het gebod in de bijbel. De 33-jarige dominee Van den Berg citeert uit zijn hoofd: “Exodus 20. Gedenk de sabbatdag, dat gij die heiligt. Zes dagen zult gij arbeiden en al uw werk doen; maar de zevende dag is de sabbat van de Heere, uw God; dan zult gij geen werk doen. Want in zes dagen heeft de Heere de hemel en de aarde gemaakt, de zee en al wat daarin is, en Hij rustte op de zevende dag; daarom zegende de Heere de sabbatdag en heiligde die.”

Katholieken en rekkelijke protestanten vinden sport geen werk maar ontspanning. In Katwijk behoren veel gelovigen tot de bevindelijke stroming van de Hervormde Kerk. Voor hen is de zondag een dag van soberheid. Zij proberen een vermenging van de wereld met God te voorkomen. “Wij zetten de zondag apart”, vertelt Van den Berg. “Niet omdat het moet, maar uit liefde. De zondag is een kostbare dag met een heilzame werking, die het waard is te beschermen. De geboden van de Heere hebben het welzijn van de mens en de maatschappij op het oog.”

“Sport is geen dagelijkse arbeid”, geeft de dominee toe. Hij heeft ander bezwaren. “De calvinistische traditie kent een scheiding tussen het beleven van God en zijn dienst, en vermaak. Georganiseerde sport is vermaak. Vermaak is leeg. Zo leeg, zeg ik dan, dat je je tijd beter kunt gebruiken.”

Dominee Van den Berg kan zich voorstellen dat een dokter zijn patiënt aanraadt een paar uur te gaan zwemmen. Maar bij georganiseerde sport, zoals het zaterdagvoetbal, bestaat volgens hem het gevaar van verwording. “Het ontaardt in scheldpartijen en vloekpartijen. Als kinderen op een schoolplein een balletje trappen heb ik daar niets op tegen. Wel bestaat het gevaar dat ze daardoor later verder gaan en terecht komen in de voetbalwereld. Daar zal ik mijn kinderen van proberen te weerhouden. Maar als ik met mijn gezin in de duinen ga wandelen nemen we ook een bal mee.”

Voor Quick Boys kwam de beslissing van Jonker als een volslagen verrassing. Het koperen bord voor jubileum van Jonker, zijn 250e wedstrijd, lag al klaar. De speler heeft het - ook later - niet meer in ontvangst willen nemen. “Sportief gezien was de klap groot”, zegt Van Duijvenbode. “Hij was de enige ervaren kracht in het centrum van de verdediging en maakte daarnaast belangrijke doelpunten. Maar we respecteren zijn beslissing. We hebben niet geprobeerd hem van gedachten te doen veranderen.”

“Voetbal is emotie”, stelt Van Duijvenbode. “Dat is bij Quick Boys niet anders dan bij andere verenigingen. Als leden of spelers aanwijsbaar hun boekje te buiten gaan, treedt het bestuur op. We hebben spelers al eens een extra schorsing opgelegd. Maar we kunnen niet de verantwoordelijkheid dragen voor het gedrag van alle toeschouwers.”

“In de Katwijkse Post heeft een ingezonden stuk gestaan over het gebruik van een kerstliedje in het stadion. Net als bij Ajax, zongen jeugdige Katwijkse supporters: "Daar hoorden zij engeltjes zingen: Quick Boys, Quick Boys!' Ze bedoelden het als een uiting van hun vreugde”, denkt Van Duijvenbode.

“De beslissing van Jonker te stoppen met voetbal heeft mij verblijd”, zegt dominee Van den Berg. “In de tijd die hij vroeger gebruikte om te trainen, kan hij nu lezen of mensen opzoeken en hen helpen.” Van den Berg zou er moeite mee hebben als een gelovige belijdenis zou willen afleggen als hij nog voetbalt. “Maar het kan zijn dat de innerlijke strijd nog voortduurt. Ik zou die ook niet willen verhaasten. Als het eerlijk in je hart ligt zal je kiezen en mag je ook kiezen. De keuze die Johan Jonker gemaakt heeft is heel erg zwaar, maar zal heel erg vanzelfsprekend worden.”

Foto: Het veld van Quick Boys in Katwijk. (Foto NRC Handelsblad/Freddy Rikken)