Duizenden demonstreren tegen aanleg Betuweroute

VALBURG, 15 JUNI. Over de spoorlijn tussen Tiel en Elst rijdt twee maal per uur een passagiersboemel. Bijna te weinig om actie tegen te voeren. De Valburgse actieleider R. Berns getuigde ervan toen hij zaterdagmiddag enkele honderden protesterende dorpsgenoten bij de plaatselijke spoorwegovergang toesprak: “Mensen, de trein staat al stil bij Echteld. We hopen dat dat niet te lang duurt, want wij willen 'm hier ook nog tegenhouden.”

Even later kwam de boemel toch opdagen en kon de demonstratieve blokkade van het Betuwe-spoorlijntje alsnog plaatsvinden. De actie was zeker niet bedoeld tegen de huidige boemel, maar gold de aan te leggen Betuweroute, de goederenspoorlijn van Rotterdam naar de Duitse grens.

In heel Gelderland en de Alblasserwaard werd zaterdag door duizenden mensen actie gevoerd tegen de route die er volgens plan in het jaar 2000 moet liggen (geschatte kosten: 5 miljard). Meer dan twintig plaatselijke en regionale groepen blokkeerden treinen, deelden folders uit en organiseerden informatie-bijeenkomsten.

De gekozen actievormen waren met opzet "ludiek'. “Maar dat wil niet zeggen dat het ons niet ernst is”, stelde R. Berns, secretaris van de Vereniging Niet over de Betuwe, die het verzet in Valburg en omstreken organiseert, “de tijd van lief zijn is voor ons wel bijna gepasseerd.”

De voornaamste grieven tegen de spoorlijn liggen op het gebied van de milieu- en geluidshinder. Het door de regering onlangs aangegeven voorkeurstracé (Rotterdam, Gorinchem, Tiel, Zevenaar) gaat over hoge, nog aan te leggen dijken en doorsnijdt soms dorpen en natuurgebieden.

“De stilte die we hier in Valburg gewend zijn, zal met de aanleg van de lijn definitief verdwenen zijn”, stelt F. Wientjes, een autochtone Valburger die aanwezig was bij de actie van zaterdag. Er zullen zo'n 300 goederentreinen per dag over de route gaan. “Het dorp zal verpauperen”, meent Mientjes, “de mensen zullen wegtrekken. Je merkt het nu al. Ik heb een huis in de verkoop. De eerste vraag die mensen stellen is: Hoe zit dat met die spoorlijn?”

Het verzet in de plaatsen die door de nieuwe route zullen worden "aangedaan' is massaal. Op onlangs door NS gehouden informatiebijeenkomsten bleken afgehuurde zaaltjes bij herhaling te klein. Gemeentebesturen in Gelderland zijn in voortdurend overleg met het provinciebestuur om hun grieven gezamenlijk in Den Haag naar voren te brengen.

Het Gelders provinciebestuur is weliswaar in principe voorstander van de Betuweroute, zo liet de in Valburg aanwezige gedeputeerde J. de Bondt nog eens weten, maar dan wel onder strenge voorwaarden.

Zo wil Gelderland (met de gemeenten) dat grote delen van de route ondergronds worden aangelegd. Als de route daardoor te duur wordt, zal De Bondt er geen traan om laten als het hele plan in een bureaulade verdwijnt, maakte hij duidelijk. “Ik ben ook tevreden als het niet doorgaat.”

De acties van zaterdag brachten in het hele gebied dus duizenden mensen op de been. In Valburg bezetten enkele honderden de spoorwegovergang. De plaatselijke harmonie bracht een treurmars ten gehore, de Carnavalsvereniging blokkeerde met thematisch aangepaste praalwagens de rails en ook de ijscoman had een strategisch plekje gezocht en deed goede zaken.

De politie gedoogde en keek slechts toe. De Spoorwegen waren natuurlijk op de hoogte van de acties, maar grepen evenmin in. Conducteurs lieten zich zelfs actie-buttons opspelden. “We hadden opdracht vooral voorzichtig te rijden”, aldus een van hen.

Anderhalf uur na aanvang van de blokkade in Valburg werd deze weer opgeheven. Maar niet zonder waarschuwing: “Laat het Den Haag duidelijk zijn dat we best bereid zijn vriendelijk te blijven, maar niet tot het uiterste. Nu liggen we voor de trein, straks leggen we heel Den Haag plat”, aldus de actievoerders.

Foto: Een demonstrante in Valburg rent weg van de rails wanneer een trein door een barricade (een boerderij geschilderd op doek) rijdt. (Foto Cor de Kock)