Drie overrompelende Van Manens

Holland Festival. Voorstelling: Hans van Manen-programma bestaande uit Squares, In and Out en Grosse Fuge door Nederlands Dans Theater 2. Gezien: 12/6 Stadsschouwburg, Amsterdam. Daar nog te zien: 13 en 14/6.

De minister van onderwijs zou eens moeten overwegen om tot heil van de culturele opvoeding van scholieren in het middelbaar en hoger onderwijs naast het lezen van een serie gerenommeerde boeken het zien van een aantal Van Manen-balletten verplicht te stellen. Want het programma waarmee het NDT 2 deze choreograaf in het Holland Festival eert, bewijst overtuigend dat zijn oeuvre een dusdanige tijd en trend overstijgende artistieke waarde heeft, dat iedereen er ten minste eens in zijn leven mee geconfronteerd dient te worden.

Squares, gemaakt in 1969, Grosse Fuge uit 1971 en In and Out uit 1983 zijn drie schitterende voorbeelden van de unieke suggestieve zeggingskracht van dans als autonome podiumkunst.

De Dans bij Van Manen treft de essentie van beweging in ruimte, van ritmische en melodische frasering. Hij maakt de fysieke sensatie voel- en zichtbaar in de strekking van een hoog geheven been, in de plaatsing van een voet op de vloer, in de katachtige, sensuele buiging van de knieën, in de scherpte van een hoofdwending, in de wijde spanningsboog in de armen. Hij roept bovendien, alle abstractie ten spijt, een scala aan menselijke emoties op: agressie, speelsheid, erotiek, verbondenheid, zelfbewustheid, relativering en een ontroering die nooit sentimenteel is.

De vorm die Van Manen kiest is altijd glashelder, altijd esthetisch, ook in wat disharmonisch lijkt, en altijd logisch. De toneelbeelden van zijn decorontwerpers, in dit geval Bonies, Keso Dekker en Jean-Paul Vroom, sluiten perfect aan op de choreografieën. In de drie genoemde balleten kwam dat alles weer eens overrompelend naar voren. De uitvoering door de jonge NDT-2-dansers was goed. In individuele gevallen (Bregje van Balen, Ken Ossola, Paula Sanchez en Miguel Rodriquez) zelfs meer dan dat. Al heb ik, verwend door het altijd zeer hoge niveau, toch wel eens homogenere voorstellingen gezien.