De slavernij voorbij

Vorige week vroeg ik me af hoe het team van Bosnië-Herzegovina voor de Olympiade zou zijn samengesteld. Kon een nationaal team bestaan, als de verschillende bevolkingsgroepen in oorlog zijn? De topspelers, Predrag Nikolic en Ivan Sokolov, zijn wel naar Manilla gekomen. Verder zijn er Kurajica en Dizdarevic. Maar twee andere spelers, Kozul en de broer van Nikolic, konden Sarajevo niet veilig verlaten. Predrag Nikolic is de laatste maanden in Argentinië geweest. Hij speelde in het toernooi ter ere van Najdorf, bleef nog een maand en ging van Buenos Aires naar Manilla zonder zijn woonplaats Sarajevo aan te doen. Schaken belangrijk vinden zal onder deze omstandigheden niet goed lukken, maar schaken gaat nog wel.

Het team van Bosnië doet het niet slecht. Het Servische team, met de bus op weg van Belgrado naar Boedapest, hoorde dat het niet toegelaten zou worden en ging nog voor de grensovergang terug naar huis. In sommige kranten stond dat Ljubojevic even in Manilla was geweest en meteen weer vertrok naar zijn woonplaats Linares. Het schijnt een een geheel uit de duim gezogen bericht te zijn geweest. Dan moet het wel afkomstig zijn van de Joegoslavische journalist Dimitri Bjelica. Al jarenlang verzint hij berichten en drukt hij interviews af met mensen die hij nooit gesproken heeft. Zo werd hij de produktiefste schaakjournalist ter wereld. Boven sommige van zijn artikelen staat de naam van Karpov als auteur.

De zusjes Polgar zijn er ook niet. Ruzie met de Hongaarse schaakbond over de reiskostenvergoeding. Bij de Hongaren is altijd ruzie, iedere Olympiade. Judit Polgar zou als kampioen van Hongarije in het mannenteam meespelen. De Zweedse Pia Cramling speelt wel bij de mannen mee. De vrouwen-Olympiade is voor de vrouwen, maar de zogenaamde mannen-Olympiade is voor iedereen. Ivantsjoek schijnt het vrouwenteam van de Oekraïne, waarin zijn echtgenote Alisa Galliamova meespeelt, te hebben gesponsord. De schaakbonden van de voormalige Sovjet-republieken zijn niet rijk meer. Ivantsjoek betaalde de vliegkaartjes voor het vrouwenteam uit eigen zak.

Iedere keer wordt de Olympiade groter. Nu zijn er 101 mannenteams en 62 vrouwenteams. De organisatie kost 6,5 miljoen dollar. Ik geef maar wat kleine wetenswaardigheden, want een ordentelijk wedstrijdverslag valt bijna niet te schrijven. Iedere dag worden er honderden partijen gespeeld. De puntenverschillen tussen de verschillende teams zijn klein en dat blijft zo tot het eind, door de egaliserende werking van het Zwitsers systeem. De ranglijst is chaotisch. Een team met een paar afgebroken partijen kan op een ochtend uit de middenmoot bovenaan komen.

Dirk Jan Ten Geuzendam, die captain van het Nederlandse team is, schreef donderdag dat een 2,5-1,5 nederlaag tegen Rusland geen ramp was. Daar had hij zeker gelijk in, maar het deed me denken aan wat Sosonko eens zei, toen er lang geleden in de Nederlandse ploeg hetzelfde werd opgemerkt. ""Weten jullie waarom Mozes na de uittocht uit Egypte zeven jaar lang zijn volk door de woestijn leidde?'' Dat wisten we niet. Sosonko legde uit dat pas na zeven jaren de slavernij uit de botten van het volk van Mozes verdwenen kon zijn. Zo zouden er ook vele jaren voorbij moeten gaan, voor er een generatie was opgestaan van Nederlandse schakers die de slavernij zo ver achter zich hadden gelaten, dat ze een kleine nederlaag tegen Rusland niet meer als een succesje beschouwden. De Piketten en Van Wely's, uit het juiste hout gesneden, zullen een nederlaag zeker niet als een succes zien, maar dat is nog geen garantie tegen verlies.

Rusland blijft heel sterk. De agressieve manier waarop Timman met zwart tegen Kasparov optrad, gaf in ieder geval hoop voor de toekomst.

Wit Kasparov (Rusland)-zwart Timman, derde ronde.

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 Pb8-c6 6. Lf1-c4 Dd8-b6 Een goede keuze. Na 6...e6 7. Le3 zou de scherpe Velimirovic-variant kunnen ontstaan, en Kasparov is er echt de man naar om die thuis tot het mat uit te analyseren. 7. Pd4-e2 e7-e6 8. 0-0 a7-a6 9. Lc4-b3 Lf8-e7 10. Lc1-g5 Db6-c7 11. Pe2-g3 b7-b5 12. Kg1-h1 h7-h5 Sterk. Zwart offert een pion. Hij wint tijd en krijgt open lijnen voor de aanval. 13. Lg5xf6 g7xf6 14. Pg3xh5 Lc8-b7 15. Ph5-g3 0-0-0 16. a2-a4 b5-b4 17. Pc3-e2 Kc8-b8 18. Ta1-c1 Beter was 18. c2-c4 18...Dc7-a5 Hier mist zwart een goede kans. Na de partij kwamen de spelers tot de conclusie dat 18...d5! 19. exd5 f5 zwart in het voordeel zou hebben gebracht. Als wit de dreiging f5-f4-f3 met 20. f4 verhindert, krijgt zwart sterke aanval over de open lijnen en diagonalen. Er zijn mogelijkheden als Lc5 in combinatie met Txh2+, hoewel dat nog niet meteen opgaat. 19. c2-c3 Th8-h4 20. Pe2-g1 Pc6-e5 21. Dd1-d2 d6-d5 22. e4xd5 Pe5-c4 23. Dd2-e2 Lb7xd5 24. Tf1-d1 Td8-c8 25. Pg1-f3 Th4-f4 26. Td1-d4 Le7-d6 27. Tc1-c2 b4xc3 28. b2xc3 f6-f5 29. De2-d1

Zie diagram 1

Jammer, hier hielden ze er opeens mee op. Kasparov had nog twee minuten en bood remise aan. Timman dacht er een minuut of vijf over na, had toen zelf ook nog maar drie minuten, en nam het aan. Hij heeft nog steeds goede compensatie voor de pion, maar aan de andere kant is er geen directe aanvalsweg. Iedere uitslag zou mogelijk zijn vanuit deze stelling.

Wit Piket-zwart Sunye Neto (Brazilië), tweede ronde.

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pg1-f3 Lf8-b4+ 4. Lc1-d2 Dd8-e7 5. g2-g3 0-0 6. Lf1-g2 Lb4xd2+ 7. Dd1xd2 d7-d5 8. 0-0 Pb8-d7 9. Tf1-c1 c7-c6 10. Dd2-e3 Tf8-e8 11. Pb1-d2 a7-a5 12. h2-h3 a5-a4 13. g3-g4 h7-h6 14. Ta1-b1 Pd7-f8 15. De3-a3 De7-d8 16. b2-b4 Pf8-g6 17. b4-b5 h6-h5 18. Pf3-e5 h5xg4 Zwart staat slecht. Het zal hem duidelijk zijn geweest dat de afwikkeling waar hij zich op inlaat niet gunstig voor hem kan zijn, maar passief 18...Pxe5 was ook geen pretje. 19. b5xc6 b7xc6 20. Pe5xc6 Dd8-c7 21. Pc6-e5 Pg6xe5 22. c4xd5 Dc7-d8 23. d4xe5 g4xh3 24. e5xf6 h3xg2 25. Pd2-e4 e6xd5 26. Da3-g3 g7-g6 27. Pe4-d6 Lc8-a6 Verliest snel. Na 27...Te6 zou wit twee keer op c8 slaan en dan Tb8 spelen. De enige manier om het nog even uit te houden was 27...Tf8, maar dan heeft wit na 28. De5 ook beslissend overwicht. 28. Pd6xf7 Dd8xf6 Na 28...Kxf7 29. Tc7+ heeft wit een mataanval. 29. Tc1-c7 Te8xe2 30. Pf7-h6+ Zwart gaf op. Na 30...Kh8 (of 30...Kf8) 31. Pg4 wordt hij snel mat gezet.

Zie diagram 2

Dit is uit de match Singapore-Engeland, eerste ronde. Wit Hsu-zwart Nunn. Zwart won heel aardig met 22...Ph5xg3! 23. Kh2xg3 Dd8-h4+! en nu zag wit zich gedwongen met 24. Kg3-h2 zijn toren op te geven, want na 24. Kxh4 f4 zou hij snel mat gaan: 25. Kg5 Le8 gevolgd door mat in twee zetten. Maar aan het eerste bord won de onbekende speler Wong een goede partij van ex-wereldkampioenskandidaat Speelman. De kleine landen worden steeds sterker.