Rusland gaat privatiseren via "waardebonnen'

MOSKOU, 12 JUNI. De Russische regering wil 35 procent van de aandelen van de huidige staatsbedrijven eind van dit jaar onder het volk verspreiden. In het laatste kwartaal van 1992 zal de regering "waardebonnen' uitgeven die burgers het recht geven een aandeel in hun bedrijf te verwerven.

Maar over een belangrijk detail is de regering van Jeltsin het gisteren nog niet eens geworden: of de burgers de bonnen gratis zullen krijgen of dat ze er een symbolisch bedrag van vijftig roebel (ongeveer 90 cent) voor zullen moeten betalen. Voor het eind van deze maand zal president Jeltsin daarover de knoop doorhakken.

In een oekaze zal Jeltsin dan tevens bekendmaken welke sectoren in de industrie wel aan privatisering onderworpen zullen worden en welke niet. Momenteel wordt er binnen de regering bijvoorbeeld aan een decreet gewerkt om een groot aantal sectoren (onder andere het bank- en verzekeringswezen, de massamedia, de defensie-industrie en de grondstoffenwinning) voor buitenlandse investeerders gesloten te verklaren.

Volgens het regeringsplan zullen er voor het eind van het jaar 150 miljoen waardebonnen worden uitgegeven, die een waarde zullen krijgen van vier à vijfduizend roebel. Iedere burger krijgt er één. Binnen een jaar moet hij of zij beslissen over de bestemming van deze cheque. Elk staatsbedrijf, dat op de nominatie staat geprivatiseerd te worden, moet 35 procent van zijn aandelen op deze wijze aan de man brengen. De overige 65 procent van de aandelen kan het management naar eigen inzicht distribueren.

De privatisering zal strikt worden gecontroleerd door de federale autoriteiten in Moskou. De centrale regering is namelijk bang dat het bonnensysteem niet zal leiden tot een vorm van volkskapitalisme, maar door de lokale directies en bestuurders gebruikt zal kunnen worden om hun greep op de industrie nog verder te versterken. Deze voormalige apparatsjiks hebben daarbij het voordeel dat de werknemers tot nu toe nauwelijks interesse aan de dag leggen voor de privatisering. Bovendien zijn veel burgers, als gevolg van de prijsverhogingen, door hun spaartegoeden heen.

De hele operatie gaat 4,5 miljard roebel kosten, wat tegen de huidige koers ongeveer veertig miljoen dollar is.