Poetry International

Poetry International staat dit jaar in het teken van de moderne Chinese poëzie. Wat in de politiek onmogelijk is, lijkt in de literatuur te lukken. Voor het eerst in de geschiedenis staan dichters van het Chinese vasteland in eén programma met Taiwanezen en Chinezen in ballingschap.

Maar wat is de moderne Chinese poëzie? Bouwen de Chinese dichters in de verschillende delen van de wereld voort op een eeuwenoude traditie? Baseren zij zich op de moderne westerse dichters? Of maken zij een produkt dat in de eerste plaats een politieke functie heeft?

Volgens een Amerikaanse sinoloog bestaat er geen moderne Chinese poëzie. De Chinese poëzie van nu zou niet meer zijn dan in het Chinees vertaalde westerse gedichten die vervolgens weer in westerse talen worden terugvertaald.

Vertaler-sinoloog Michel Hockx geeft in dit Cultureel Supplement een genuanceerder beeld. Hij beschijft hoe aan het begin van deze eeuw in China een moderne poëzie is ontstaan die na enige tijd een eigen karakter kreeg. Het is een poëzie gebaseerd op een brede kennis van de traditie en de westerse literatuur, die de vruchten draagt van jaren experimenteren en discussiëren. Zo zijn individueel bepaalde combinaties ontstaan van taal, beelden, filosofie en emotie.

De Chinese dichter Duoduo, dit jaar gastdocent aan de Universiteit van Leiden, keert zich tegen de westerse lezers die de moderne Chinese literatuur nog altijd zien als industriële handboeken of toeristische gidsen. Hij pleit ervoor de gedichten van zijn landgenoten op hun kwaliteit te beoordelen.

De dichter-sinoloog Lloyd Haft sluit zich daar, op pagina 2 van dit Supplement, bij aan. Hij vraagt zich af waarom veel moderne Chinese poëzie zo ontoegankelijk is. Kunnen sommige gedichten niet beter in een achttiende-eeuwse vorm worden gegoten? Bij een dichter als Bei Dao krijgt hij vaak het gevoel dat deze zijn beelden niet zozeer gezien als wel bedacht heeft: “het beeld lijkt bij hem op een ingewikkeld aforisme zodat je gedwongen wordt eerst over te gaan tot een intellectuele poging tot ontcijfering.”

In China is dit jaar het jaar van de Aap. In Azië is de Aap het symbool van de wind, de westenwind. Net als de wind komt de aap onverwacht tevoorschijn, hij draait in het rond en verdwijnt met een sprong. Op 20 juni wordt Poetry besloten met een Nacht van de Aap. De deelnemende dichters zullen reageren op het gedicht "De aap' van C. Buddingh'.

Poetry International wordt vanavond geopend met een herdenking bij het Nationaal Onderwijs Centrum van de dit jaar overleden dichters Bob den Uyl, C.B. Vaandrager, Arie Gelderblom en Peter Martens. Daarna lezen, van zaterdag tot zaterdag, 34 dichters uit alle delen van de wereld in de Rotterdamse Doelen en Theater Concordia in Enschede.

Op woensdag 17 juni treedt de Amerikaanse dichter James Merill op. Op pagina 3 een gesprek van Lucas Ligtenberg met Merill over zijn vriendschap met Hans Lodeizen, zijn jeugd en de worsteling met de vorm en het rijm. “Ik ben bereid geduldig te wachten tot een gedicht zijn definitieve vorm heeft.”

Een gedetailleerd programma is te vinden in de Donderdag Agenda van 11 juni.