Duitsers onvoorspelbaar als eer van natie op het spel staat

ATVIDABERG, 12 JUNI. Na Sepp Herberger, Helmuth Schön, Jupp Derwall en Franz Beckenbauer is Berti Vogts pas de vijfde bondscoach van het Duitse voetbalelftal sinds de Tweede Wereldoorlog. Het zegt in feite al voldoende over de enorme kwaliteit en continuïteit van het Duitse voetbal dat in die periode twee Europese titels behaalde, drie keer wereldkampioen werd en ook nog twee finales op het WK verloor. Een ongelooflijke historie die als een zware last drukt op de schouders van Berti Vogts.

Sinds Sepp Herberger in 1954, toen Duitsland na de oorlog voor het eerst weer werd toegelaten tot een belangrijk internationaal toernooi, in Bern met "Die Mannschaft' voor de eerste keer wereldkampioen werd is er geen voetbalelftal met zo'n sterk "Duitsland-gevoel' naar een belangrijk evenement afgereisd als het huidige gezelschap in Zweden. Twee jaar geleden werd Duitsland in Italië voor de derde keer wereldkampioen, op een moment dat de Duitse eenwording officieel nog geen feit was. Maar Franz Beckenbauer nam op de slotpersconferentie alvast een voorschot op een zonnige sportieve toekomst met de woorden: “Dit is nog maar het begin. Door Die Wende zullen we nóg betere voetballers krijgen in de toekomst en nóg meer titels winnen.”

Vooral de laatste weken is het Berti Vogts steeds duidelijker geworden hoe moeilijk het zal worden die profetie te vervullen. Zelfs in het hermetisch afgesloten Duitse trainingskamp in Atvidaberg is de coach de afgelopen dagen geconfronteerd met een komen en gaan van advocaten en zaakwaarnemers van zijn belangrijkste voetbalmiljonairs, die vrijwel zonder uitzondering in de Italiaanse Serie A spelen of daar hebben gevoetbald.

Zo boog Jürgen Klinsmann zich nog eens over de bouwplannen van zijn architect voor zijn villa aan het Como-meer, bestudeerde Rudi Völler de laatste details van zijn miljoenencontract met Olympique Marseille en liet Stefan Reuter zich geduldig door fiscalisten uitleggen hoe het mogelijk is dat hij na Italië bij Juventus ook bij Borussia Dortmund twee miljoen D-mark netto per seizoen kan gaan verdienen. “Noem het een vlucht uit Italië of een terugkeer naar Duitsland, het zal me allemaal een zorg zijn. Ik wil bij Juventus, dat een teveel aan buitenlanders in de selectie heeft, niet op de bank terecht komen”, verklaarde Reuter, die na Berthold (van Lazio Roma naar Bayern München) de tweede Duitse international is die teleurgesteld Italië heeft verwisseld voor de Bundesliga.

Inmiddels stapelen de voetbalproblemen zich op voor Vogts. In de kwalificatie voor het EK was er betrekkelijk weinig aan de hand. Met imponerend voetbal werden ondermeer Wales en België van de grasmat gespeeld, maar toen de grote architect en dirigent Lothar Matthäus geblesseerd moest afhaken, verschenen dreigend de eerste donkere wolken aan een hemel waar tot voor kort stralend de zon scheen. Vogts zag aanvankelijk in Andy Möller de speler die de Matthäus-rol in Zweden zou moeten overnemen. Maar de realiteit is dat Möller vanavond niet eens meer deel uitmaakt van de basisopstelling wanneer Duitsland in Norrköping zijn EK opent met een wedstrijd tegen het GOS. Volgens onbevestigde geruchten was Vogts des duivels over de slechte conditie waarmee Möller in het trainingskamp arriveerde. “Hij weet niet half hoe goed hij is, hoeveel talent hij heeft”, wil de trainer alleen maar kwijt over Möller. “Maar in het veld komt dat er nog steeds niet uit.”

In de vooral qua voetbal dramatisch verlopen oefeninterlands tegen Noord-Ierland en Turkije was het een gekwebbel van jewelste op het middenveld bij de Duitsers, waar Effenberg, Hässler, Möller, Sammer, Brehme en de opgeschoven libero Binz om het hardst renden om de leidersrol op te eisen. Maar zij allen missen zowel de voetbal- als charismatische kwaliteiten van de grote afwezige, Lothar Matthäus. Voorlopig krijgt Stefan Effenberg van Vogts het voordeel van de twijfel om als centrale figuur in de sterke Duitse middenlinie op te treden. Maar Effenberg heeft weinig zelfvertrouwen. Overal in de Bundesliga waar hij dit seizoen met zijn elftal Bayern München op bezoek kwam werd hij uitgefloten.

Intussen probeert Vogts de puzzel op te lossen. Bij zijn belangrijkste voetbalmiljonairs lijken andere prioriteiten een rol te spelen dan een nieuwe voetbaltitel. Rudi Völler bij voorbeeld gaat Roma verlaten maar zijn Italiaanse vriendin (de echte mevrouw Völler leeft inmiddels gescheiden in Duitsland) voelt er weinig voor met hem mee te verhuizen naar Marseille. Vogts vreest het ergste. Zijn enige lichtpunt is dat "Unsere Elf', zoals het boulevardblad Bild het Duitse team op belangrijke momenten graag mag omschrijven, altijd weer in staat blijkt tot onvoorspelbare prestaties als de eer van de Duitse natie op het spel staat. Dat was in zijn tijd als international al zo en daar is geen verandering in gekomen nu hij trainer is.

Vogts heeft het GOS, na de politieke omwenteling in de voormalige Sovjet-Unie een soort spooktegenstander, nauwkeurig bestudeerd en waarschuwt iedereen, inclusief zijn spelers, dat het ergste wat Duitsland kan overkomen onderschatting van deze tamelijk onbekende opponent is. Vogts: “Laat niemand zich vergissen in de motivatie van het GOS. Mijn collega Bisjovets mag dan uitroepen dat zijn team kansloos is, dat roepen de Russen al twintig jaar. En ze voetballen op EK's en WK's altijd goed. Bovendien hebben ook de Zweden tegen Frankrijk aangetoond hoe ver je met vechtlust kunt komen. We zullen er voor honderd procent tegenaan dienen te gaan.”

Of die verstandige taal inmiddels ook is doorgedrongen tot zijn verzadigde voetbalmiljonairs zal vanavond moeten blijken.