Begrotingstekort in VS blijft nog toegestaan

WASHINGTON, 12 JUNI. Het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden heeft ternauwernood een constitutioneel verbod op begrotingstekorten verworpen. Voor een dergelijk constitutioneel amendement is een tweederde meerderheid nodig, waarna de Senaat en driekwart van de volksvertegenwoordigingen van de deelstaten het nog moeten goedkeuren. Met 280 tegen 153 ontbrak het aan voldoende stemmen. Het was niet het eerste voorstel voor een constitutioneel verbod op begrotingstekorten in de Amerikaanse geschiedenis.

President Bush heeft hard gelobbyd voor het amendement. Omdat het pas in 1998 zou ingaan zou Bush bij herkiezing de ondankbare taak van besnoeiingen in de begroting aan zijn opvolgers kunnen overlaten, terwijl hij toch algemene politieke dankbaarheid zou oogsten voor dit toekomstplan.

“Het is alsof je knoflook in het raam hangt om de vampiers weg te houden”, aldus een lid van het Huis van Afgevaardigden. De voorzitter van het Huis, Tom Foley, spoorde de leden dan ook aan om het begrotingstekort echt aan te pakken maar “de Constitutie te sparen”.

President Bush noch zijn voorganger Ronald Reagan heeft ooit een begroting zonder tekort ingediend. De leiding van de Democratische partij had sterk tegen het plan gelobbyd, maar veel Democratische Afgevaardigden beschouwden een stem tegen het amendement als "politieke zelfmoord' in dit politiek zo wisselvallige jaar. De presidentskandidaten Clinton en Perot waren tegen het amendement, omdat het begrotingstekort er niet mee weg is. Clinton wil bij een eventueel tekort onderscheid maken tussen investeringsuitgaven en overdrachtsuitgaven. Onofficieel presidentskandidaat Perot, die op kop ligt in de opiniepeilingen, wil een einde maken aan het begrotingstekort maar heeft nooit gezegd hoe hij dat denkt te doen. Deze week nog zei hij tijdens een van de vele televisieshows waarbij de kijkers kunnen bellen dat het niet nodig is om de belastingen te verhogen.

Ondanks een begrotingsakkoord van twee jaar geleden passeert het totale tekort bijna de vierhonderd miljard dollar. Rentebetalingen worden de grootste overheidspost, meer nog dan defensie. Amerikanen maken zich over het algemeen ernstig zorgen over het tekort. Van de 50 deelstaten hebben 42 een constitutioneel verbod op een begrotingstekort.

President Bush, die smacht naar goed politiek nieuws, legde zijn nederlaag gunstig uit. Met het traangas van de rellen bij zijn bezoek aan Panama City nog in zijn ogen noemde hij in zijn vliegtuig de stemming over het amendement een succes, omdat het “op een paar stemmen na” werd gehaald. “We zijn dicht bij het bereiken van een doel”, verklaarde hij. Vorige week hield hij een persconferentie over het amendement. Gistermorgen had hij Afgevaardigden bij elkaar geroepen voor een peptalk. Dit jaar zullen het Huis en de Senaat een dergelijk amendement niet meer aannemen.

Politieke overwegingen speelden een grote rol bij de stemmingen gisteren. De Democraten hadden een voorstel tot een verbod op tekorten, met uitzondering van besnoeiingen op de AOW. De hoogte van de AOW is politiek van groot belang omdat gepensioneerden, in tegenstelling tot jongeren, bijna allemaal naar de stembus gaan en dus grote invloed hebben op de politiek. Zo zouden leden van het Huis van Afgevaardigden, bang voor politieke zelfmoord door tegen het door de president gesteunde amendement te stemmen, toch nog een populaire stem hebben kunnen uitbrengen. Maar dit alternatief werd met overgrote meerderheid afgestemd en de Democraten zijn daar niet rouwig om, want het gaat niet om een einde aan het begrotingstekort maar om signalen voor het kiezersfront thuis.