VN: twee miljoen mensen zijn op de vlucht

Het aantal mensen dat voor het oorlogsgeweld in het voormalige Joegoslavië op de vlucht is geslagen bedraagt nu ongeveer twee miljoen. Als er geen fundamentele verandering komt in de situatie in Bosnië en Kroatië zal het totale aantal vluchtelingen uit die regio nog sneller stijgen dan nu al het geval is. Dat zegt de woordvoerder van de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen van de Verenigde Naties in Genève.

In het voormalige Joegoslavië zelf verblijven nu naar schatting 1.400.000 vluchtelingen. Kroatië herbergt er 530.500, Bosnië-Herzegovina 363.000, Servië 330.000, Slovenië 60.000, Montenegro 30.500 en Macedonië 15.000. In vier door de Verenigde Naties beschermde gebieden in Kroatië bivakkeren nog eens 69.000 vluchtelingen. Het totale aantal vluchtelingen uit Bosnië-Herzegovina in de diverse republieken bedraagt 792.000. Daarnaast zijn 606.000 inwoners van Kroatië op de vlucht geslagen.

Ook de rest van Europa krijgt in toenemende mate te maken met de exodus. Buiten het voormalige Joegoslavië verblijven nu naar schatting 385.000 vluchtelingen uit het oorlogsgebied. Duitsland telt 135.000 geregistreerde Joegoslavische vluchtelingen, Hongarije 60.000, Zweden 27.000, Tsjechoslowakije 23.000, Oostenrijk 20.000, Zwitserland 12.000, Noorwegen 2.000 en Italië 1.700.

In Nederland vroegen vorig jaar 1.395 Joegoslaven asiel, dit jaar tot nu toe 3.216. Ook elders melden Joegoslaven zich als asielzoeker, maar veruit de meesten zoeken onderdak bij familieleden of vrienden. Het aantal van deze niet als zodanig geregistreerde vluchtelingen bedraagt naar schatting 100.000, van wie 65.000 in Duitsland.

Van de in Duitsland geregistreerde vluchtelingen is het merendeel Kroaat. Voor Serviërs hanteert Duitsland een inreisverbod, terwijl Kroaten met een Kroatisch paspoort voor Duitsland geen visum nodig hebben. Vluchtelingen uit Bosnië komen Duitsland niet meer in, tenzij ze gewond of ziek zijn. In 1991 vroegen 74.854 Joegoslaven asiel in Duitsland, ongeveer een derde van het totale aantal asielzoekers. In de eerste vijf maanden van dit jaar waren er dat reeds 48.404. Ook Nederland zal in het kader van de boycot van Servië een visumplucht voor Serviërs en Montenegrijnen invoeren.

Joegoslaven die op de vlucht slaan maken het meest gebruik van de route via Oostenrijk en Duitsland. Bosniërs en Serviërs beschikken echter slechts over een Joegoslavisch paspoort en zij lopen dan ook de kans aan de grens te worden tegengehouden. Een andere mogelijkheid is om naar Italië te reizen. Maar dat land wil ten koste van alles "Albanese' toestanden voorkomen en heeft zijn grenzen hermetisch gesloten voor vluchtelingen uit Joegoslavië. Een derde vluchtroute loopt via Hongarije, Tsjechoslowakije en Polen naar Zweden en vandaar verder naar West-Europa.

Zo veel mogelijk reizen de vluchtelingen naar landen of steden waar al een gemeenschap van dezelfde etnische afkomst bestaat. Zo herbergt Zweden een grote groep Albanezen uit Kosovo, terwijl Kroaten vooral hun heil zoeken in Zwitserland, Oostenrijk en Duitsland. Naar Nederland vluchtten vorig jaar met name Kroaten maar ook Albanezen uit Kosovo en Servische deserteurs uit het federale leger.

Op dit moment arriveren er steeds meer Bosniërs, merendeels Serviërs en moslims. Volgens woordvoerder Djukanovic van de overkoepelende Joegoslavische vredesorganisatie "Mi za Mir' ("Wij voor Vrede') zijn Kroaten geneigd Nederland te mijden omdat de Joegoslavische gemeenschap in Nederland van oudsher meer Serviërs dan Kroaten telt en omdat veel Kroaten nog altijd verbolgen zijn over de houding van minister Van den Broek ten tijde van het Nederlandse voorzitterschap van de EG.

In diverse Duitse steden zijn inzamelingsacties en benefietconcerten gehouden ten bate van de opvang van de Joegoslavische vluchtelingen. Het Hoge Commissariaat voor de Vluchtelingen, UNICEF en de Wereld Gezondheids Organisatie (WHO) hebben een verklaring doen uitgaan waarin ze de Europese landen en diverse organisaties 174 miljoen dollar vragen om de opvang van de vluchtelingen te kunnen bekostigen. Daarvan is inmiddels ruim 26 miljoen dollar binnen. De Kroatische regering heeft vorige week verklaard wekelijks 57 miljoen dollar uit te geven aan vluchtelingenhulp en heeft de internationale gemeenschap om meer financiële steun gevraagd.