Pleistoceengrens

In het door George Beekman geschreven artikel over de aardbaan als klok voor geologische tijdschaal (W&O 21 mei) wordt gemeld dat de ouderdom van de Plioceen-Pleistoceengrens na nieuw onderzoek uitkomt op 1,81 miljoen jaar.

Dit gegeven behoeft in zoverre enige nuancering, dat hier geen sprake is van de P-P grens, maar van een P-P grens. Er zijn er namelijk twee, en die van 1,81 miljoen jaar is de jongste van de twee. Veel onderzoekers hanteren een oudere P-P grens, één die ruwweg 2,4 à 2,5 miljoen jaar oud is.

Het Internationaal Geologisch Congres heeft in 1948 vastgelegd dat de P-P grens zou moeten liggen bij de eerste indicatie van klimaatsverslechtering. Gebaseerd op gegevens van fossiele stuifmeelkorrels, van kalkig nannoplankton, van mariene foraminiferen, van verschillende groepen zoogdieren en op bewijzen voor drijvende ijsbergen in het Arctisch gebied komen nogal wat wetenschappers tot een datering rond 2,4 à 2,5 miljoen jaar. Rond 1,8 miljoen jaar geleden trad eveneens een klimaatsverslechtering op, maar dat is niet de eerste, doch de tweede, en dus niet het begin van het Pleistoceen.

Overigens is een grens in de geologie altijd een arbritair gegven. De klimaatsverslechtering van 2,4 à 2,5 miljoen jaar geleden valt ruwweg samen met een belangrijke omslag in het aardmagnetisch veld, de zogenaamde Gauss-Matuyama omkering. Deze is nauwkeurig gedateerd op 2,48 miljoen jaar en wereldwijd te traceren. De suggestie om juist deze omkering te hanteren als Plioceen-Pleistoceengrens lijkt zo gek nog niet.