Niet-EG-wijnen zijn bezig aan snelle verovering van de markt; Aandeel van wijnen uit Chili, Australië, Bulgarije, Zuid-Afrika en VS gestegen van 1,5 naar 4 procent

VOORSCHOTEN, 11 JUNI. Paolo Rosales van het Chileense wijnhuis Viña Santa Rita Ltda is drie jaar geleden de Britse markt opgegaan. Onlangs opende Rosales een filiaal in Londen onder de naam Santa Rita UK Limited. Het bedrijf heeft een samenwerkingsovereenkomst met het Australische bedrijf Penfolds. Trots meldt Rosales dat zijn bedrijf de eerste Chileense wijn is die multinational gaat.

Ook in Nederland raakt Chileense wijn steeds meer in trek. Het aandeel niet-EG-wijnen op de Nederlandse markt is volgens de Commisie voor Wijn van het Produktschap voor Akkerbouw de laatste jaren gestegen van 1,5 naar meer dan 4 procent. Behalve de Chileense wijnen zijn ook de wijnen uit Australië, Bulgarije, Zuid-Afrika en de Verenigde Staten in opmars.

Ongeveer de helft van de wijnen in Nederland is van Franse herkomst. Hoewel de Franse wijnboeren steen en been klagen over concurrentie, neemt hun aandeel in Nederland nauwelijks af. In guldens gerekend behoudt Frankrijk zelfs zijn aandeel, alleen in aantallen geïmporteerde hectoliters loopt Frankrijk iets terug. Toename van niet-EG-wijnen gaat vooral ten koste van Spanje en Portugal. Was hun aandeel in 1985 nog bijna een kwart, inmiddels is dat minder dan eenvijfde.

Rosales laat op een proeverij in Voorschoten trots zijn assortiment zien. Drie series rode en witte wijnen verkoopt hij, alle gemaakt uit de Cabernet Sauvignon-druif en de Sauvignon blanc. Enkele jaren geleden kreeg een wijn van Rosales in Parijs de belangrijke onderscheiding Gault-Millau.

Rosales putte hier moed uit en ging ook wijn naar Frankrijk exporteren, maar zonder succes. De verkoop viel tegen en hij vond de Fransen erg moeilijk. Hij wil het niet verder toelichten. “Chauvinistisch is een woord dat ik probeerde te vermijden. Ze knikken je toe en zeggen dat ze je wijn lekker vinden, maar ze kopen alleen hun eigen wijn.” De Fransen lijken wel op weg zichzelf uit de markt te prijzen. Onder invloed van een stijgende vraag uit met name de VS wordt de wijn snel duurder en daar profiteren andere wijnlanden van.

Chili is op dit moment derde wijnleverancier in de VS, na Frankrijk en Italië. In de VS is in de eerste maanden van dit jaar al 50 procent meer Chileense wijn verkocht dan was voorzien.

“Die hoge Franse prijzen zijn ook voor ons een van de redenen om te kijken naar goede en goedkopere wijnen”, zegt wijninkoper Monique Merckx van de Hema. De Hema heeft in het assortiment wijnen uit Hongarije, Israel, Australië, Nieuw Zeeland en Chili, die ze overigens alle via een importeur laten leveren. Om "exclusief' op het etiket te kunnen zetten worden de Hema-wijnen uit Chili voorzien van een andere naam.

Albert Heijn importeert uit de VS, Australië, Argentinië, Joegoslavië en Bulgarije. Assortimentsmanager Wijn Jan Willem Kempenaar zegt dat AH een breed aanbod wil hebben. “Het is evident dat de prijs mede een rol speelt”, aldus Kempenaar. Hij noemt de Chileense wijn “goed tot zeer goed”. Albert Heijn denkt na over Chili, maar heeft de organisatie nog niet rond, ook omdat Albert Heijn alles zelf importeert.

Door de democratisering in Chili is import uit dat land geen probleem meer. Anders is dat met Zuid-Afrika. Hoewel het wijnhuis Cave Philippe ontkent dat Zuidafrikaanse wijn politiek nog gevoelig ligt, is een afspraak over levering met een grote zaak onlangs afgeketst toen minister Van den Broek moest afzien van een bezoek aan Zuid-Afrika.

De Nederlander is gewend om Franse wijn te drinken, dus alle andere buitenlanden moeten hun aandeel bevechten. Wijn van dezelfde of betere kwaliteit uit andere landen moet scherp worden geprijsd om tegen de Franse concurrentie op te boksen.

Wijnhuis Santa Rita maakt de laatste jaren een groei door van 60 procent per jaar. In 1991 was de produktie 390.000 kisten en voor dit jaar verwacht Rosales een export van 500.000 kisten. In geld uitgedrukt is dat 11 miljoen dollar (ruim 20 miljoen gulden). Slechts een fractie daarvan komt in Nederland terecht, het meeste exporteert hij naar de VS.

In Chili zijn meer mensen in de wijnbouw dan in de kopermijnen werkzaam. Toch is er volgens Rosales geen echte wijncultuur zoals Europa die kent. De Chilenen drinken wel, maar leggen geen enorme bedragen neer om wijn aan te schaffen. Er is ook geen wijnimport van enige betekenis. Behalve de Franse druivensoorten waarvan exportwijnen zijn gemaakt, zijn er ook inheemse druiven, zoals de "pais', waarvan de "vino piperro' wordt gemaakt. Die werd zoveel gedronken in Chili dat de regering zich genoodzaakt zag tot een anti-alcoholcampagne.

In 1851 zijn Franse druivensoorten geïmporteerd in Chili. In het stroomgebied van de Maipo bij Santiago heerst een ideaal klimaat voor Bordeaux-wijnen en daar komen dan ook de beste wijnen vandaan. Chili is nooit getroffen door meeldauw en phylloxera, die eind vorige eeuw bijna de ondergang werden van de Europese wijnen. Na de ramp met de druifluis werden Franse wijnstokken uit Chili geïmporteerd.

Rosales karakteriseert de Chileense wijnen als "jonger en wilder' dan de meeste Franse. Opvallend aan de Chileense wijnen is ook dat er nauwelijks onderscheid is in jaren, zo gelijkmatig is het klimaat. Smaakverschillen worden veroorzaakt door het laten rijpen van wijn in vaten van Frans of Amerikaans eiken van verschillende leeftijden. Rosales experimenteert er nog mee.

De wijn uit Chili staat bekend als de beste van Zuid-Amerika. In Nederland zijn vijf à tien importeurs van Chileense wijnen. Esther Smits van wijnimporteur Walraven en Sax in Etten-Leur vindt met name de prijs-kwaliteit-verhouding van de Chileense wijnen goed. “Bij de Franse wijnen begint die verhouding scheef te groeien”, zegt Smits. Dat Walraven en Sax, die alleen aan de horeca levert, Chileense wijn importeert, bewijst dat die al naam krijgt in Nederland.

Staat niets een opmars van de Chileense wijn meer in de weg? “Misschien niet”, zegt Kempenaar (AH), “maar gezien het succes zou de prijs wel eens kunnen gaan stijgen. Als er sneller geëxporteerd wordt dan er in Chili kan worden verbouwd, is de limiet gauw bereikt. Op dit moment is Chili nog een land van goedkope arbeidskrachten, maar het gaat erg goed met de economie. Als de peso meer waard wordt en men meer gaat verdienen, wordt de wijn duurder en voor Nederland te exclusief.”