"Amerika is helemaal niet zelfzuchtig'

MICHAEL YOUNG, een van de belangrijkste Amerikaanse onderhandelaars op de conferentie van Rio en meestal onbereikbaar, was gisteren plotseling bereid - in hemdsmouwen en breed grijnzend - de positie van zijn land voor deze krant toe te lichten. Dat had alles te maken met een publicitaire koerswijziging. De VS willen laten zien dat zij het groene peloton aanvoeren.

RIO DE JANEIRO, 11 JUNI. Met hun weigering het biodiversiteitsverdrag te tekenen, hun ondermijning van het klimaatverdrag en hun fixatie op handelsbelangen hebben de Verenigde Staten zich tijdens de VN-conferentie over milieu en ontwikkeling niet geliefd kunnen maken. “De VS doen veel voor het milieu - van de VS”, willen diplomaten off the record nog wel toegeven, maar in de onderhandelingen houden zij het erop dat het verantwoordelijkheidsgevoel van de VS niet verder reikt dan het tuinhek.

Het Witte Huis reageerde deze week geprikkeld op de kritiek. Anonieme zegslieden noemden de top in Rio een “circus” vol “chaos”. En dat Japan en Duitsland de VS niet door dik en dun steunden zou te maken hebben met “de logica van het schuldgevoel tegenover de Derde wereld”.

Het Witte Huis leek de tekenen ten slotte toch verstaan te hebben, al lieten de grote politieke concessies op zich wachten. Gisteren, op de laatste "ambtelijke' dag van de wereld-milieutop en nog één dag verwijderd van het kille welkom dat president Bush waarschijnlijk krijgt, zette de Amerikaanse delegatie alle zeilen bij, en begon met het uitdelen van fact sheets waaruit ondubbelzinnig moet blijken dat de VS het groene peloton aanvoeren.

Michael Young, onderminister van buitenlandse zaken voor economie en landbouw, ondersteunt deze tegenaanval: “Wij zijn helemaal niet zelfzuchtig. We hebben alle reden om trots te zijn op ons milieubeleid. Wij geven twee procent van ons bruto nationaal produkt uit aan milieumaatregelen en dat is meer dan elk ander land ter wereld”, zegt Michael Young zelfbewust.

“Wij waren de eersten die het lood uit de benzine haalden, het eerste land ter wereld met katalysatoren. We hebben zojuist de Clean Air Act aangenomen, waardoor de zure regen flink wordt verminderd. De recente Energy Bill gaat verder op het gebied van energiebesparing dan wat ook. Wij beschermen de soortenrijkdom, we streven actief naar een bossenverdrag ...”

Maar dankzij de VS is het huidige klimaatverdrag zwakker dan het had kunnen zijn.

“We kunnen het niet garanderen, maar onze huidige Clean Air Act is misschien al voldoende om tot de reductie te komen die de EG voorstaat. Wij geloven in een variëteit van oplossingen voor het beheersen van het klimaat. En daarbij hoort bijvoorbeeld ook het behoud van de bossen en de oceanen, omdat die CO2 absorberen.”

Toch lijken de VS moeite te hebben met hun rol als supermacht in een wereld zonder de vertrouwde tegenstellingen.

“Het lijkt allemaal erg op de jaren zestig. Ook toen werden er in de VN grote debatten gehouden over internationale ontwikkeling, en ook toen was er sprake van dat de rijke landen stuwmeren met geld moesten vullen, waaruit de ontwikkelingslanden vrijelijk konden putten. Daarna zouden ze ons wel een ansichtkaartje sturen om te zeggen wat ze ermee gedaan hadden. Wij vinden dat contraproduktief omdat dat markten vernielt en de inflatie vergroot. Als we dat nu weer zouden doen, is dat een stap terug.

“Wij geloven dat we allereerst moeten vaststellen welk doel ons geld moet dienen en daarna moeten vaststellen hoeveel voor welk doel nodig is. Dat werkt, zoals we gezien hebben bij de opbouw van Japan, Korea, Taiwan en later Indonesië. In Latijns Amerika zie je opnieuw dat het werkt. In Mexico en Chili is nu sprake van een forse groei in het bruto nationaal produkt, en de spreiding van inkomens wordt steeds groter.

“Wij geloven minder in abstracte totaalprogramma's dan in bijvoorbeeld bilaterale energieprojecten met een nauw omschreven doel. We hebben bijvoorbeeld juist een overeenkomst met Brazilië gesloten over een elektriciteitsproject in het noorden. Daardoor zullen 5.500 Brazilianen nog vóór Kerstmis licht hebben. Tegen een tiende van de kosten die de Brazilianen gemaakt zouden hebben als ze het zelf hadden moeten doen en met een minimum aan vervuiling, omdat de energie wordt opgewekt door de verbranding van ethanol.

“Samengevat: eerst de prioriteiten vaststellen, dan het benodigde geld mobiliseren. Geen blanco cheques. Rio moet meer zijn dan alleen maar een gelegenheid om voor de fotografen te poseren, waarna de zaak in het slop kan raken.

“Amerikanen hebben ontzettend veel geld uitgegeven aan het milieu en Amerikanen willen ook graag aardig gevonden worden. Daarom zijn we niet gelukkig met deze positie. En toch geloven wij dat we het goed doen. De geschiedenis zal het bewijzen.”

Foto: Een lid van een actiegroep roept in Rio de Janeiro voorbijgangers op president Bush en de Amerikaanse milieupolitiek te veroordelen. Bush zal dit weekeinde de milieutop van de VN in Rio bijwonen. (Foto EPA)