Voor arrestant valt er in een politiecel weinig te beleven

AMSTERDAM, 10 JUNI. Op het hoofdbureau van politie in Amsterdam denkt men de laatste jaren "klantgericht', zegt plaatsvervangend chef C. van Kerkwijk. Er worden zelfs enquêtes onder de clientèle gehouden - 27.000 overnachtingen per jaar door 12 tot 13.000 arrestanten.

Maar gezellig zal het verblijf aan de Marnixstraat nooit worden, de incidentele kamerplanten en schilderijtjes in de gangen ten spijt. Een politiecel is gebouwd voor een kort verblijf, de voorzieningen zijn minimaal. Daarnaast elimineert het grauwe beton van de cellenblokken elke poging tot intimiteit.

Het is een rustige dinsdagmiddag op het hoofdbureau. Slechts 33 van de 81 cellen zijn bezet. De arrestanten zijn 's ochtends in groepjes van vijf afgevoerd om te worden voorgeleid aan de officier van justitie. Een laatste arrestant, “een zware jongen”, volgens Van Kerkwijk, verlaat net met een escorte van vier man de "sluis'. 's Avonds zijn de cellen weer vol met arrestanten van de districtbureaus en "gehechten' die een deel van hun voorarrest in de politiecel uitzitten.

Bij binnenkomst passeert de arrestant een loket, waar hij zijn bezittingen achterlaat in een "waarde-enveloppe', die wordt ondertekend door de wachtcommandant en de arrestant. De arrestant wordt ingevoerd in de administratie en voorzien van een "gevaarcode', zoals gewelddadig, vluchtgevaarlijk of suïcidaal. Vervolgens krijgt hij een informatiestencil met de huisregels - in elf talen leverbaar - en wordt hij afgevoerd naar zijn cel.

“In jail the rest of your live”, heeft iemand dreigend in een tafelpoot van een cel gekerft. De eerste dagen na de arrestatie zijn vaak moeilijk. Arrestanten in geestelijke nood kunnen een dominee, pastor, imam, rabbi of humanistisch raadsman bestellen. Maar pogingen tot zelfmoord zijn niet ongewoon. Alles waar een mens zich mee van het leven kan beroven, wordt daarom afgenomen: veters, riemen, kettingen, brillen, panties, bh's. De metalen gamellen waarin de warme maaltijden werden geserveerd, zijn sinds kort vervangen door plastic borden.

Dat is niet altijd afdoende. Een arrestant vlocht onlangs uit repen van zijn papieren lakens een stevig touw van twee meter lengte. Een ander probeerde zich te verhangen met de rits van zijn "drenkelingenpak', de blauwe overall die arrestanten dragen als hun kleren worden gewassen.

In de cel, waarin ze tussen vijf uur 's avonds en negen uur 's ochtends zijn opgesloten, is weinig te beleven. Televisie en radio zijn verboden. Het hoofdbureau draaide tot voor kort een bandje met lichte muziek, dat zich om het half uur herhaalde. Tot opluchting van de arrestanten staat de radio nu afgesteld op de popzender Sky Radio.

Het hoofdbureau beschikt over een rudimentaire bibliotheek, samengesteld uit oude leesmappen, stripboeken en afdankertjes van de openbare bibliotheken. Niet-lezers komen de avond door met het produceren van graffiti. Teksten worden in het houtwerk gekerft met kammetjes of lipjes van ritssluitingen en in het beton gewreven met schoenzolen. De politie is verplicht de graffiti te verwijderen, maar dat is in de praktijk ondoenlijk. Onschuldige leuzen, zoals “fock the motherfocking police” laat men daarom maar staan. Hakenkruizen worden verwijderd of onherkenbaar gemaakt.

De dag brengen de arrestanten gezamenlijk door in een van de zeven dagverblijven, een kale ruimte met een lange bank, een tafel en sanitair. Naar wens kunnen ze bordspelen, tafeltennistafels of tafelvoetbal bestellen. De kleur van de muren is hier donkerbruin in plaats van grijs, maar dat is een gevolg van de teeraanslag. Arrestanten mogen alleen in het dagverblijf gebruik maken van hun sigaretten-rantsoen.

De arrestanten hebben tegenwoordig recht op een douche per dag. Vieze kleren worden gewassen; arrestanten dragen in de tussentijd een blauwe overall en een papieren onderbroek. Op het hoofdbureau krijgen ze tevens een hygiëne-pakketje uitgereikt, bestaande uit een tandenborstel, zeep en een kammetje.

Voor agressieve, suïcidale of luidruchtige arrestanten zijn er op het hoofdbureau drie observatiecellen. “Nadrukkelijk geen isolatiecellen”, bezweert Van Kerkwijk. Het interieur bestaat uit een matras, waarvan de hoes niet zelden is opengescheurd door een vroegere bewoner. De arrestant wordt hier 24 uur per dag met een camera geobserveerd. Bij geluidsoverlast wordt een matras tussen de dubbele deuren geplaatst.

Het cellentekort moet men niet bij de politiecellen zoeken, benadrukt de politie. Op het Amsterdamse hoofdbureau vindt men de bestaande capaciteit voldoende - de gemiddelde bezetting is 87 procent. Al is het na grote evenementen, zoals onlangs de voetbalwedstrijd Ajax-Torino, even dringen.

Foto: Hoofdbureau gemeentepolitie Amsterdam

Capaciteit: 81 cellen.

Afmetingen cel: 2.50 x 2.20 x2.80, soms minder.

Minimaal aanwezig: tafel, stoel, toilet, wasbak, drinkbeker, matras, communicatie-unit. 's Avonds twee dekens en lakens.

Personeel: 56 arrestantenbewakers.

Clientèle: arrestanten, 25 cellen zijn gereserveerd voor vreemdelingenbewaring.

Verblijfsduur: maximaal 9 dagen, waarvan maximaal 6 dagen in voorarrest.