Outspan botst weer met anti-apartheidsbeweging over boycot

ROTTERDAM, 10 JUNI. Outspan, ooit hèt symbool van de economische boycot tegen Zuid-Afrika, vecht zich een weg terug naar de winkels - tot groot ongenoegen van de anti-apartheidsbeweging. In een grote advertentie in het vakblad voor de levensmiddelenhandel "Distrifood' doet de Zuidafrikaanse fruit-exporteur een beroep op Nederlandse winkeliers hun schappen te vullen met Zuidafrikaanse citrusvruchten. “De tijd is weer rijp voor Outspan”, schreeuwt de annonce uitdagend.

De tijd is helemáál nog niet rijp voor Outspan, vinden de Stichting Anti-Apartheidsbeweging Nederland en Komité Zuidelijk Afrika. De promotiecampagne is hen in het verkeerde keelgat geschoten. “We betreuren het dat Outspan niet heeft gewacht totdat er in Zuid-Afrika een overgangsregering is”, zegt Fulco van Aurich van de Anti-Apartheidsbeweging. “Het is erg ongewenst dat Outspan op dit moment zijn nek uitsteekt.”

Officieel is nog altijd een economische boycot van de Verenigde Naties tegen Zuid-Afrika van kracht. Nederlandse consumentenorganisaties handhaven ook nog steeds een "zachte' consumentenboycot. Maar van een formele boycot is in Nederland geen sprake, omdat de wet hier nooit heeft verboden produkten uit het Zuid-Afrika in te voeren. De "zachte' boycot wordt pas opgeheven, zegt Van Aurich, op het moment dat er in Zuid-Afrika een interimregering wordt geïnstaleerd. “Wij houden ons aan het advies van het ANC om tot die tijd produkten uit Zuid-Afrika te weren.” Winkeliers die de boycot omzeilen, zo stelt Van Aurich, slaan het ANC een pressiemiddel uit handen in de onderhandelingen met de blanke regering.

Outspan heeft de anti-apartheidsbeweging overrompeld. De beweging heeft zich er niet tegen verzet dat de laatste tijd steeds meer produkten (bij voorbeeld vis en wijn) uit Zuid-Afrika naar Nederland werden gehaald, omdat dat tamelijk omfloerst gebeurde. Outspan richt zich met zijn advertentie ook niet openlijk tot de consument, maar benadert de winkeliers.

De citrusvruchten van Outspan worden uit Zuid-Afrika geïmporteerd door een in Barendrecht gevestigde afdeling voor de Benelux van het vanuit Zuid-Afrika opererende South African Citrus. Daar was vanmorgen niemand van de directie aanwezig om een reactie te geven. Een woordvoerster wist wel te melden dat de organisatie in Nederland nooit minder heeft verkocht door de boycot. “We leverden toch wel, maar dat gebeurde minder open en bloot.”

Outspan maakt geen schijn van kans bij de grootste winkelbedrijven. Zowel Albert Heijn als de Vendex-supermarkten (Edah, Torro, Konmar, Dagmarkt, Basismarkt), samen goed voor 38 procent van de Nederlandse markt, verkopen tot op de dag van vandaag, geen produkten uit Zuid-Afrika.

Albert Heijn (AH) heeft begin jaren tachtig met Anti-Apartheidsorganisaties de afspraak gemaakt, dat hij geen Zuidafrikaanse produkten zal verkopen zolang er alternatieven uit andere landen voor handen zijn. Die afspraak is onlangs nog geactualiseerd: AH zal niet op grote schaal Zuidafrikaanse produkten verkopen, totdat de interimregering in Zuid-Afrika een feit is.

Incidenteel liggen er bij AH wel eens Zuidafrikaanse produkten in de schappen, als er geen vergelijkbare produkten uit andere landen beschikbaar zijn. Zo zijn bij AH nu en dan bij voorbeeld Zuidafrikaanse druiven verkrijgbaar. Het aanbod van sinaasappelen uit verschillende landen is echter zó groot, dat de inkopers van AH nooit hun toevlucht hebben hoeven nemen tot sinaasappelen uit Zuid-Afrika.

“We hebben de indruk dat de Vendex-supermarkten en AH hun afspraken goed zijn nagekomen”, zegt Frank Hendriks van Komité Zuidelijk Afrika. “Waar we echter geen vat op hebben, zijn de kleine groenteboertjes en kleinere ketens van supermarkten.”