Leven als ratten in kelders

LJUBLJANA, 10 JUNI. “Het is als een paradijs in de hel”, zo omschreef Milkica gisteren de paar uur durende gevechtspauze toen ook de Servische artillerie zweeg. De afgelopen weken braakte ze bijna onafgebroken een regen van raketten, granaten en mortieren over de stad uit. “Sarajevo is totaal verminkt, de stad is voor mensen die hier drie maanden geleden voor het laatst waren onherkenbaar”, verzekert Enes, een moslim. “Wij leven hier als ratten in kelders.”

Als de Servische artilleristen een adempauze nemen blijft de mensen, wanneer zij uit de kelders komen, niet veel meer over dan puinruimen. Na elke beschieting nemen de nog achtergebleven inwoners van Sarajevo schop en bezem in de hand om de brokken steen en glasscherven aan te vegen. “Het is hetzelfde als water naar de zee dragen, maar het is ook de enige manier om de straten open te houden voor de ziekenwagens en de brandweerauto's. Een begaanbare straat kan je leven redden”, zegt Alenka, een zestienjarige scholier.

Van de 700.000 inwoners van de stad zijn tijdens de nu al twee maanden durende gevechten 400.000 mensen de stad uitgevlucht. De oude moslimwijk Bascarsija, Bazaar, is zo goed als met de grond gelijkgemaakt. Van de kleine en intieme restaurantjes en winkeltjes en van de pittoreske huizen van de wijk staan nog slechts brokstukken van muren overeind. Ook het voormalige Olympische dorp, dat acht jaar geleden onderdak bood aan duizenden sportmensen, is zwaar beschadigd. Er is bijna geen flatgebouw of kantoortoren in Sarajevo die niet getekend is door ingeslagen granaten en raketten. Het parlementsgebouw is vernield en ook de presidentiële en regeringsgebouwen in het centrum van de stad zijn zwaar beschadigd. Wie zich met een auto door de stad verplaatst, is gedwongen om een slalom te rijden om de gaten in het wegdek te ontwijken.

Boodschappen doen de inwoners van Sarajevo niet meer. Een groot deel van de winkels is in puin geschoten. De winkels die nog overeind staan zijn allang leeggeplunderd. Veel mensen leven van wat ze eerder gehamsterd hebben. De rest houdt zich op de been met het "Sarajevo-dieet': droog brood en thee. “Wij lijden allemaal honger maar wij praten er niet over”, zegt Alenka.

Ook in het ziekenhuis Kosevo krijgen de patiënten, veelal gewonde soldaten, niet veel meer dan droog brood en thee voorgezet. Wegens de voortdurende beschietingen zijn de patiënten naar de kelders van het gebouw geëvacueerd. In het ziekenhuis is een tekort aan zowat alles: medicijnen, verband, bloedplasma etc. “Onze enige hoop is dat VN-troepen er snel in slagen het vliegveld voor humanitaire hulp te openen, anders kunnen we de zaak wel sluiten”, aldus een arts die gisteravond zei al 50 uur onafgebroken met zijn staf te opereren.