Snoek beschermt Volkerak tegen algen

ROOSENDAAL, 9 JUNI. Het nu nog heldere Volkerak/Zoommeer op de grens tussen Zeeland en Noord-Brabant zal steeds verder vervuilen en binnen enkele jaren volgroeien met algen, als niet op korte termijn wordt ingegrepen.

Rijkswaterstaat wil het inlaten van verontreinigd water uit het Hollandsch Diep beperken om een verschil van veertig centimeter tussen het waterpeil in zomer en winter te krijgen. Omdat daardoor het zoutgehalte van het water stijgt, vrezen Zeeuwse landbouwers dat hun watervoorziening in gevaar komt. De dienst stelt de maatregelen voor in een evaluatie-rapport dat vorige week tijdens de studiedag "En de zee werd meer' werd aangeboden aan de Noordbrabantse gedeputeerde voor ruimtelijke ordening mevrouw P.H.M. Jacobs-Aarts.

Het Volkerak/Zoommeer ontstond op 16 april 1987 na het afsluiten van de Philipsdam. Met water uit het Hollandsch Diep werd binnen een jaar een zoetwatergebied geschapen, met als belangrijkste functies een getijloze scheepvaartverbinding tussen Antwerpen en Rotterdam, een zoetwater reservoir ten behoeve van de landbouw in West-Brabant en Zeeland en een afvoer voor de Brabantse regenrivieren, zoals de Dintel. Het ontwikkelde zich onder de strenge regie van Rijkswaterstaat binnen vijf jaar tot een belangrijk natuurgebied.

De kwaliteit van water en bodem van het Volkerak/Zoommeer - en die van het daarvan afhankelijke ecosysteem - worden bedreigd door de gifstoffen, zware metalen en voedingstoffen die zich in het water bevinden. Sinds het schoner worden van het Brabantse Dintelwater is de verontreiniging voornamelijk afkomstig van Maas- en Rijnwater dat via de Volkeraksluizen wordt binnengelaten om de meren op een constant Nieuw Amsterdams Peil (NAP) te houden. Rijkswaterstaat wil de waterstand voortaan zijn natuurlijke verloop laten volgen, zodat er minder verontreiniging binnenkomt.

Die variatie in waterpeil met veertig centimeter (tussen +0,25 en -0,15 meter NAP) voorkomt bovendien de afkalving van de oevers - een ander probleem waar het gebied mee kampt - en zorgt voor een goed met waterplanten begroeide oever, de ideale paaigrond voor de snoek. Die roofvis is een belangrijke schakel in het leven in het Volkerak/Zoommeer, dat nu nog een van de helderste van ons land is.

Door de hoge concentraties fosfaten en nitraten in het water, zouden algen zich snel vermeerderen, als ze niet werden gegraasd door watervlooien en ander zoöplankton. Maar waar veel watervlooien zijn, komt de brasem sterk op. Als die de voornaamste vis in het water wordt, loopt de algengroei snel uit de hand - zie de Randmeren van de Veluwe en vele andere wateren in Nederland. Wisselende waterstanden zorgen voor goeie paaigronden, zodat er voldoende snoeken zijn om het brasembestand in toom te houden en het water helder blijft.

Als Rijkswaterstaat minder water uit Hollandsch Diep binnenlaat, wordt het Volkerak/Zoommeer door het schutten van schepen uit Wester- en Oosterschelde zouter. Volgens het oorspronkelijke deltaplan zou de Zeeuwse akkerbouw kunnen putten uit Oosterschelde en Grevelingen, maar alleen het Volkerak/Zoommeer is als zoetwaterbron overgebleven. Omdat in Zeeland het binnenwater en grondwater vaak te zout is om de akkers ermee te sproeien, is goed zoet water voor de boeren een belangrijke economische factor. Bovendien zal door de voorgestelde maatregelen de waterstand het laagst zijn als het sproeiwater het hardst nodig is. Een medewerker van het ministerie van landbouw gaf dan ook al aan dat zonder garanties de boeren niet akkoord kunnen gaan met de plannen van Rijkswaterstaat.