Op woonboot ligt de tuinslang klaar voor opdringerige Oranje-fans

“Dit is een geweldig feest, mensen, en dat moet zo blijven.” Burgemeester Ed van Thijn durfde zijn onderdanen niet blind te vertrouwen. Het waren er dan ook tussen een half miljoen en een miljoen, volgens schattingen van de verraste politie, en een groot deel van hen probeerde zich op het Amsterdamse Museumplein samen te persen.

Daar werd, op 26 juni vier jaar geleden, de Europese Kampioen van 1988 gehuldigd. Voor de spelers van het Nederlands elftal het podium bestegen, hadden ze per rondvaartboot een triomftocht door de Amsterdamse grachten gemaakt.

De beelden van die vaartocht toonden twintig verbijsterde jongens met hun trainer. “Ik denk niet dat de koningin zoveel mensen trekt”, stamelde Arnold Mühren. En de toch tamelijk bonkige Erwin Koeman bekende aan Studio-Sportverslaggever Kees Jansma dat ook hij het er moeilijk mee had. Op de kade golfde een lint van zwaaiende, dansende en juichende mensen. Uit ramen, op daken, op auto's, op woonboten, van alle kanten dompelden zij de spelers onder in vreugde.

En zo werd ook de stad - voor één dag hoofdstad van Europa, meende Van Thijn - bedolven onder de enthousiaste meute. Tientallen mensen die urenlang tegen het podium voor de huldiging stonden aangeperst, vielen flauw en moesten worden afgevoerd nog voor de helden waren gearriveerd. Om de hitte vooraan tegen te gaan zette de Mobiele Eenheid er de brandslang op.

“Het is niet zo best geregeld”, vatte een geschrokken agente de gang van zaken op het Museumplein samen. Er waren niet genoeg hekken geplaatst om alle opdringende mensen tegen te houden. De hekken die er stonden, dreigden het publiek vooraan zelfs te verpletteren. Leden van de ME moesten het hekwerk met alle macht overeind houden terwijl een blaaskapel hèt Nederlandse signaal van dit toernooi blies: "Tatatatátataa...aanvalluh..'

Maar het meest te lijden hadden de voer- en vaartuigen langs de grachten. Het was geen regulier vandalisme, al brandde er wel een autootje uit bij het Museumplein. Iedereen wilde gewoon de voetballers zien. En dus klommen ze langs de kant op de auto's en toen ze daar toch eenmaal op stonden, ach waarom zouden ze dan niet mogen dansen van plezier? Nog dichterbij stonden degenen die op de daken van de woonboten waren geklommen. En dat waren er zoveel dat enkele boten tot aan hun ramen in het water zakten - wat Kees Jansma tot de constatering bracht: “Deze woonboot kunnen we afschrijven.”

Toch ligt een van die woonboten nog steeds in de Amstel. De Zaïrese bewoonster, die er pas vorig jaar is ingetrokken (“Hij was helemaal goed”) herinnert zich de zegetocht van Oranje nog goed. Bang dat er dit jaar iets dergelijks zal gebeuren is ze niet. “Ik hoop dat ze weer kampioen worden.”

De eigenaar van de "Moordgriet' aan de Prinsengracht, H. Schlatter, had in 1988 zijn voorzorgsmaatregelen genomen, nadat op koninginnedag dat jaar al mensen zijn dak hadden bestormd. “We zijn er expres voor thuisgebleven en we hadden een tuinslang klaarliggen om al te opdringerige mensen van het dak af te spuiten.” Het was niet nodig. “De mensen vroegen beleefd of ze op het dak mochten en accepteerden onze weigering. De sfeer was om door een ringetje te halen.” De enige boten die te lijden hadden van de feestvierders waren die waar niemand thuis was. “Even verderop ligt een dekschuit, die diende als opslag voor oud ijzer, daar zijn toen een paar mensen doorheengezakt”, herinnert Schlatter zich.

C. Veken, eigenares van een andere boot aan de Amstel, zat voor de televisie bij vrienden toen ze haar ondergedompelde boot in beeld zag komen. Grote schrik, want ze was niet verzekerd. Formeel hadden de verzekeraars misschien zelfs helemaal niemand schade hoeven uit te keren, want onder welke categorie ellende viel deze jubel te rangschikken? “De verzekeraars hebben na dit vreugdevolle evenement gezegd: "moeten wij de vreugde bederven en niet uitkeren?' Nee, vonden ze, en ze hebben dus niet gezocht naar manieren om onder uitbetaling uit te komen maar de schade, voorzover verzekerd, uitgekeerd”, aldus een woordvoerder van het Verbond van Verzekeraars. Met dat gulle gebaar ("coulancehalve') was niet elke gedupeerde geholpen. “Een auto met een casco-verzekering bijvoorbeeld kon de schade wel uitgekeerd krijgen. Een auto met een WA-verzekering is niet gedekt tegen schade door anderen. Dus die kreeg ook niet uitbetaald.”

Misschien wel daarom vindt het Verbond van Verzekeraars dat de schade indertijd is meegevallen. Een totaalbedrag hebben ze nooit genoemd en al die getallen zijn maar relatief: “Dertig miljoen lijkt een heel bedrag, maar voor verzekeraars is dat niet onoverkomelijk. En zoveel was het beslist niet”, haast de woordvoerder zich eraan toe te voegen.

“Toen wij naar de televiesiebeelden keken dachten we ojee, als dat maar goed gaat”, zegt een woordvoerder van de Amsterdamse politie nu. Maar op tv leek het erger dan het in werkelijkheid was, is zijn oordeel. “Er is relatief weinig rottigheid gebeurd.” Toch geeft hij toe dat de politie door de massale opkomst van supporters net zo overvallen was als de spelers. Honderdduizend mensen waren verwacht, die voor het podium op het Museumplein de kampioenen zouden toezingen. De flauwvallende supporters, de chaos van bootjes op het water, de belaagde woonboten en auto's, dat had de politie niet voorzien. “We hadden de mensen in de woonboten moeten waarschuwen”, vindt de woordvoerder nu. Vijfhonderd man had de politie ingezet, “en voor hen is het ook feest”, zei hoofdcommissaris Nordholt toen op de spelersboot. Ter vergelijking: na de Europa-Cupoverwinning van Ajax, een paar weken geleden tegen Torino, waren 650 agenten op de been.

Mocht het Nederlands elftal dit jaar weer Europees kampioen worden, dan zal de huldiging opnieuw in Amsterdam worden gehouden. De politie is er al druk mee bezig, volgens de politiewoordvoerder, die geen details wil geven. “We zijn nu zeker goed voorbereid.” De verzekeraars hebben zich niet speciaal voorbereid. “Dat hoeft ook niet, we hebben de vorige keer geen problemen gehad bij het uitkeren van de schade.” Maar bij een herhaling van de gebeurtenissen is het volgens de woorvoerder van het Verbond van Verzekeraars niet gezegd dat zij opnieuw met hun hand over hun hart zullen strijken.

En op de "Moordgriet' rollen ze zo de tuinslang weer uit.

Foto: Het Museumplein in Amsterdam op 26 juni 1988. Nadat het Nederlands elftal de Europese titel had veroverd gingen tienduizenden Oranje fans de straat op om feest te vieren. Daarbij werd één auto werd in brand gestoken. Vele voer- en vaartuigen bij de grachten werden beschadigd. (Foto NRC Handelsblad/Freddy Rikken)