Johannes Gerardus Maria (Hans) Alders (1952) ...

Johannes Gerardus Maria (Hans) Alders (1952) bezocht na twee jaar lyceum de lagere detailhandelsschool. Hij werkte als assistent-manager bij een uitzendbureau en was van 1975 tot 1982 ambtelijk secretaris van de PvdA-fractie in de gemeenteraad van Nijmegen, van 1978 tot 1982 tevens voorzitter van de PvdA-fractie in de Provinciale Staten van Gelderland. In 1982 werd hij lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Voorts was hij lid van de PvdA-partijraad, voorzitter van het Interprovinciaal Overlegorgaan en lid van de Parlementaire Enquêtecommissie fraude bouwsubsidies. Sinds 1989 is hij minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer in het derde kabinet-Lubbers. Deze week reisde hij af naar Rio in verband met de UNCED-conferentie.

Woensdag 27 mei

Bij wijze van uitzondering begint dit dagboek nu eens niet keurig 's ochtends vroeg, maar om kwart over twee 's nachts. De EG-Milieuraad is zojuist zonder al te veel resultaat beëindigd. De stemming is down, het is juist zo belangrijk dat de EG daadkrachtig optreedt tijdens de UNCED-conferentie in Rio, en dan lukt het maar niet om hier in Nederland overeenstemming te bereiken. Over de energieheffing bij voorbeeld, ondanks alle mooie verklaringen van Ripa de Meana, de EG-Commissaris, lag er gewoon geen voorstel van de kant van de EG-Commissie, en dan staan de lidstaten machteloos.

Vermoeid en - eerlijk is eerlijk - heel eventjes ook een beetje moedeloos rijden we naar het hotel om nog een paar uurtjes slaap te pakken. Pech, hotel vol, dat wordt zoeken naar een ander. Om half vier zijn we onder de pannen, om half zes gaat de wekker alweer. Want ook de nationale plicht roept, de ministerraad begint om negen uur. Klokslag zes uur willen we wegrijden, maar ook nu zit het ons niet mee, lekke band. Terwijl ik me met de ministerraadstukken terugtrek in de hal van het hotel is Wim behalve een goede chauffeur ook even een dito monteur. En dus krijgt hij het ondanks een kapotte krik voor elkaar en kunnen we redelijk relaxed naar Den Haag rijden. Toch file bij de Van Brienenoordbrug, dat hadden ze niet beloofd, zo zie je maar dat extra tunnels en bruggen niet altijd de oplossing zijn.

Nog tijd voor een kopje koffie voor de ministerraad begint. Snel de vele punten afgewerkt, waaronder de laatste beslissingen over UNCED. Vervolgens snel (hoe vaak zal ik dat woordje deze week nog moeten gebruiken?) terug naar het ministerie waar de projectgroep Timmer al zit te wachten om mij de uitwerking van hun plan "Mineraal Centraal' aan te bieden. Hoewel ik initiatieven van hun kant zeer toejuich moet ik helaas reageren met te zeggen dat dit plan alleen onvoldoende is om de mestproblemen in Nederland op te lossen. Tussen de bedrijven door probeer ik de vele tekenboeken weg te werken, want het is de laatste werkdag voor Rio.

Om twee uur is er delegatie-overleg op het ministerie van Buitenlandse zaken. Bijna de gehele Nederlandse delegatie - zo'n 50 vrouwen en mannen (veel vrouwen) - is aanwezig. De meeste ken ik wel, kom ik zo ongeveer op alle conferenties tegen, een leuke betrokken groep mensen. Ik geef een korte inleiding over wie wat moet gaan doen, de ambtenaren, de NGO's, de Kamerleden, zodat we in Rio als een hechte delegatie op kunnen treden.

Terug naar het departement, waar ik te horen krijg dat EG-Milieucommissaris Ripa de Meana na de vruchteloze raad van gisteren besloten heeft niet mee te gaan naar Rio. Ik spring uit mijn vel, al die inspanningen en dan gewoon zeggen dat je niet meegaat. Toch maar snel een paar interviews gegeven, dan de laatste briefing aan de journalisten, die met ons meegaan naar Rio. De sfeer is goed, de eerste kroeg-afspraken worden al gemaakt.

Het is inmiddels over zevenen, de gangen van het ministerie raken verlaten. De laatste tekenboeken afhandelen, stukken voor UNCED bij elkaar zoeken, heb ik alles wel bij me? Nee, visitekaartjes weer vergeten. Maar Ria mijn immer zorgzame secretaresse, staat bij de eerste kik reeds met het gevraagde in de hand. Uitgebreid afscheid genomen van iedereen. Op de autoradio geluisterd naar Nederland-Oostenrijk en besloten vanavond maar niet meer teveel te doen.

Donderdag

Hemelvaartsdag vandaag. Iedereen vrij en ik moet nog zoveel doen. Toch maar geprobeerd een beetje van het mooie weer te genieten en wat rustig aan te doen. Dit tempo van de afgelopen weken, wat zeg ik, maanden, gaat je ook niet in de koude kleren zitten. Nog wat overleg gevoerd, getelefoneerd natuurlijk want je zou als minister eens een dagje met rust worden gelaten.

Samen met mijn Zwitserse collega Cotti ben ik aan het kijken naar de mogelijkheid om in Rio een aanvullende verklaring af te leggen over het terugdringen van het broeikaseffect. Hij raadde me aan contact te zoeken met Oostenrijk, omdat die ook plannen schijnt te hebben. Even goed op een rij zetten welke collega's ik daarvoor in Rio nog meer wil benaderen en met welke tekstvoorstellen we zullen komen. Vervolgens lekker buiten rondgewandeld en 's avonds nog even getennist. Veel te warm, of ligt het aan mijn conditie?

Vrijdag

ATV in Nederland, niet altijd handig als je nog zoveel moet regelen. Nadenken over alles wat ik mee wil nemen. Heb ik alles terug van de stomerij? Nu nog even naar de kapper voor mijn "Braziliaanse look'. Op de radio hoor ik straatinterviews over Rio: ""Weet u wat er in Brazilië gaat gebeuren?'' De meeste mensen weten dat inderdaad, dat valt me mee. Ik merk het zelf ook, iedereen op straat wenst me heel veel succes. Het is niet altijd leuk om overal en altijd aangesproken te worden als je buiten loopt, maar voor deze keer heb ik er beslist geen bezwaar tegen!

De hele middag besteed aan telefoneren om nog wat contacten in Rio te regelen. Getracht mijn Deense collega te bereiken, maar ook in andere landen schijnt deze vrijdag een ATV-dag te zijn. Tenslotte nog even langs een paar vrienden geweest, om bij te praten want dat schiet er de laatste tijd nog wel eens in. Lekker televisie gekeken, ook hier wordt heel wat aandacht besteed aan Rio.

Zaterdag

Bijtijds opgestaan, want opnieuw moet er nog veel gebeuren. Afscheid genomen van mijn dochter, die naar paardrijden toe moest. Tranen, want na al die opwekkende films over Brazilië heeft ze het idee dat het helemaal niet veilig is daar.

En dan inpakken. Normaal zijn we nooit zo lang op reis, meestal maar een paar dagen. Niet beseft dat je voor twee weken zoveel mee moest nemen. Zelfs de smoking moet mee, want het officiële diner met de Braziliaanse president mag je niet in gewoon kostuum bijwonen! Het weer in Brazilië is goed, alhoewel het daar nu winter is. Maar een temperatuurtje van 25-30 graden is heel normaal. Dus dat scheelt weer een jas.

Op Schiphol blijken de eerste journalisten al aanwezig te zijn. Dan maar gelijk beginnen met een interview met de wereldomroep. Vervolgens de persconferentie, waar de camera's van RTL en NOS indrukwekkend opgesteld staan. Het begint bijna routine te worden. Wat is onze inzet in Rio, met welke verwachtingen ga ik daar naar toe en wat moet er gebeuren om van Rio een succes te maken.

Inmiddels is ook Joke Waller gearriveerd, mijn UNCED-rechterhand zal ik maar zeggen, zodat we tegen zevenen richting vliegtuig kunnen gaan. Opnieuw vergezeld van camera's, ik dacht dat ik belangstelling gewend was, maar op de lopende band staan en continu gefilmd worden, nee dat is ook voor mij nieuw.

In het vliegtuig lijkt het wel een reünie. De helft van de Nederlandse delegatie vliegt mee, en alle bekenden uit het "conferentie-circuit' ziet elkaar weer. Ook een aantal journalisten, die meegaan, zitten er. In totaal zullen er zo'n 15 journalisten uit Nederland in Rio aanwezig zijn. Ik ben daar blij mee, UNCED kan alleen maar goed over het voetlicht komen als deze mensen hun verhaal kunnen maken.

Zondag

Om kwart voor zeven 's ochtends plaatselijke tijd landen we in Rio de Janeiro, zeventien uur vliegen achter de rug. We worden opgevangen door ambassadeur Flaes van Brazilië en mensen van de Ambassade en het Consulaat. In de aankomsthal is het een grote chaos. Overal staan borden UNCED/Rio. Maar niemand weet precies waar je naar toe moet. We komen redelijk spoedig door de douane, maar de bagage laat lang op zich wachten. Delegatieleden staan te worstelen met inklaringsformulieren voor de vele computers en andere apparatuur die meegenomen is. Journalisten idem dito.

Op het naar hotel, over de nieuwe Linha Vermelha, de beruchte weg die speciaal voor Rio is aangelegd en waarvoor krottenwijken verplaatst zijn. Langs de weg staan ontzettend veel militairen, gewapend en al. Bij elke bocht, bij elke brug. Ik moet daar heel erg aan wennen, vindt het beslist geen prettig gezicht.

Nog redelijk vroeg arriveren we bij het Marina Palace Hotel. Iedereen wil naar buiten en we besluiten met zijn allen langs het strand te gaan lopen. Zulke beroemde namen als Copacabana en Ipanema Beach kun je toch niet laten lopen. We proberen ergens koffie te kunnen drinken, maar dat schijnt hier op dit tijdstip heel ongewoon te zijn.

's Middags terug naar het hotel, het werk gaat nu beginnen. Ik voer overleg met de VN-ambassadeur in New York, Rob van Schaik, die hier ambtelijk delegatieleider is. Zelf ben ik delegatieleider en het is goed om maar gelijk wat werkafspraken te maken. Het EG-overleg begint ook vandaag al, de delegatie splitst zich dus nu al op. Er is nog veel onduidelijkheid. Wanneer wordt er nu precies vergaderd, hoe gaat de EG-Trojka werken? Mijn Portugese collega, voorzitter van de EG-Milieuraad op dit moment, arriveert pas dinsdagavond.

's Avonds met een paar mensen nog wat gegeten. We wisten niet wat we kregen, konden niets bestellen, kregen gewoon wat op ons bord. Als de ober zei dat het kip was, smaakte het naar vis, en andersom. Maar het was heel gezellig, en aan het einde moesten we nog even op de foto voor een Braziliaanse krant. Doodmoe naar bed, want in Nederland is het nu al 5 uur 's nachts, al moet ik eerlijk zeggen dat ik nooit veel last heb van een jetlag.

Maandag

Vanaf nu zal elke dag om zeven uur in de Nederlandse delegatiekamers in het hotel ontbeten worden. Eigenlijk is dat de enige manier om elkaar regelmatig te kunnen zien. Want ik zal vooral in Riocentro zitten, in het conferentiecentrum, maar de vertegenwoordigers van de milieu- en ontwikkelingsorganisaties, de NGO's, zullen hun eigen bijeenkomst op het Global Forum willen bijwonen. En alles ligt hier letterlijk mijlen uit elkaar.

Om acht uur vertrek ik naar het Riocentro. Na wat handig gepraat van onze Braziliaanse chauffeur Carlos (zo heten ze bijna allemaal hier) mogen we tot de ingang doorrijden. Ik hoef niet te wachten tot na UNCED, ik kan hier al beginnen met aan mijn conditie te werken, de gangen zijn zo lang en alles ligt zover uit elkaar dat je op een dag heel wat kilometers aflegt. Ons "paviljoen' bestaat uit een ruimte met diverse kamertjes en een secretariaat. Complimenten voor het consulaat, we zijn werkelijk van alle elektronische gemakken voorzien. Telefoons, faxen, kopieerapparaten, computers etc, en het mooiste is, alles doet het.

Vandaag een beetje rondgelopen, gekeken hoe het EG-overleg verloopt, dertig man in een heel klein kamertje. Ons paviljoen bevindt zich in een hal, waar alle landen kantoor houden, dus het is niet moeilijk contacten te leggen. Gelijk al een gesprek met mijn Engelse collega Maclean, die nog wat twijfels heeft over het biodiversiteitsverdrag. Reden om het een en ander in EG-verband aan te kaarten.

Dinsdag

De bus voor de delegatie vertrekt klokslag acht uur, ik deel een auto met Marius Enthoven, mijn directeur-generaal en mijn woordvoerster. We arriveren als eerste bij het paviljoen, de deur zit nog op slot, maar de technische man had me reeds het trucje met een zakmes geleerd. Naar binnen dus en gelijk aan het werk. De verschillende documenten beginnen nu binnen te stromen. Zonde van al dat papier, maar gelukkig hebben ze hier wel aparte vuilnisbakken voor papier en etensresten.

De eerste vergaderingen beginnen, maar hierin wordt vooral gesproken over procedures en de spreektijden. Hele ochtend besteed aan de vraag hoelang straks de regeringsleiders mogen spreken, 5, 6 of 7 minuten. Duidelijk is inmiddels dat de teksten, waarover nog geen overeenstemming is bereikt, niet in de plenaire vergadering zullen worden behandeld, maar in het "Main Committee'. Belangrijkste onderwerpen op dit gebied zijn de overdracht van technologie en de financiële paragrafen. Zelf ben ik kandidaat voor een van de vier vice-voorzitterschappen van dit "Main Committee'. Heb ik gelukkig ook een inhoudelijke taak te vervullen, want in de plenaire sessie zullen voornamelijk speeches worden afgestoken.

Langzamerhand komen meer ministers in Rio aan. Mijn Duitse collega Töpfer was er, en ook mijn Noorse en Franse collega's. Voorzichtig onze plannen voor verdergaande afspraken over klimaatverandering gepolst, de reacties waren niet negatief, maar er zal nog flink wat gelobbyed moeten worden door onze mensen. Na de lunch een bezoek gebracht aan het Global Forum, waar milieu- en ontwikkelingsorganisaties van all over the world samenkomen.

Jammer is dat het helemaal aan de andere kant van de stad is, want het is een grote gezellige bende. Overal kraampjes en muziek, optredens en speeches. Er staat een grote "levensboom', waar allemaal kaartjes in worden gehangen, die mensen overal vandaan naar Rio opgestuurd hebben.

De openingsceremonie loopt zoals verwacht flink uit, zodat ik maar een gedeelte kan bijwonen. Snel terug naar het hotel voor de persbriefing, de journalisten zitten al te wachten, maar gelukkig is er een bar naast de perszaal. Gelijk erachter aan overleg met een aantal mensen van mijn delegatie, vooral over de financiële zaken. Flinke discussie, want ook hier gaan we democratisch te werk.

Tijdens het overleg arriveren de Arubaanse en Antilliaanse delegaties. Ik moet het gesprek enigszins afraffelen, want er wacht weer een diner met de EG-collega's. Veel praten, maar toch zijn dit soort contacten altijd weer nuttig. Beetje op tijd terug naar het hotel, zodat we nog even wat op een terrasje kunnen drinken. Het is al middernacht, maar het lijkt wel of Rio nu pas begint te leven.

Woensdag 3 juni

Vandaag dan eindelijk de officiële opening van de UNCED. In het Riocentro heerst grote opgewondenheid, nog meer bewaking dan anders, overal zie je uniformen. Deuren zijn dicht en als ze wel open zijn mag je er niet in. Kan ik toch nog eens misbruik maken van het feit dat er "vip' op mijn badge staat. Gelijk begonnen met vergaderen, we moeten binnen het Main Committee overleggen over onze werkwijze. Zoals het er nu naar uitziet zal ik een werkgroep over technologie moeten leiden, die er in moet slagen alle haken in de tekst over dit onderwerp weg te halen. Een gigantische klus.

Net op tijd klaar om naar de officiële opening te gaan. De zaal stroomt vol, iedereen wordt opzij geduwd, weggestuurd, weer ergens anders naar toe gestuurd. De echte vip's zijn in aantocht. Te laat, maar ach daar wen je aan, opent de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Boutros-Ghali, de vergadering met twee minuten stilte voor de dreigende ondergang van de aarde. Gevolgd door een mooi verhaal, over het belang van milieu voor het voortbestaan van de wereld. Vervolgens wordt de Braziliaanse president Collor als voorzitter van de vergadering gekozen en mag hij gelijk een verhaal houden. Niet slecht voor iemand die zich toch niet dagelijks met het milieu bezighoudt.

Na hem krijgt Maurice Strong het woord, de secretaris-generaal van UNCED. Aan hem is een goede speech wel toevertrouwd, werkelijk alle elementen zitten erin. Hij is degene die reeds in 1972, bij de vorige conferentie in Stockholm, de grote trekker was, voor hem moet dit een heel belangrijk moment zijn. Tenslotte komen ook nog de Zweedse koning Carl Gustav, de Portugese president Soares en de Noorse premier mw. Brundtland aan het woord.

Gelukkig is het dan lunch, kunnen de mensen even bijkomen van al die speeches. Voor mij een mooie gelegenheid om even snel delegatie-overleg tussendoor te houden. De - voorlopig - laatste delegatieleden zijn gearriveerd, waaronder de resterende Kamerleden. Alleen de collega's Pronk, Gabor en natuurlijk de premier moeten nog arriveren in de loop van deze en volgende week. De nieuwe mensen lopen nog wat onwennig rond in onze delegatieruimte. Geen wonder, want het is net een bijenkorf.

's Middags opnieuw in het Main Committee vergaderd. Het begint nu vorm te krijgen, maar we zijn er nog niet uit. Vanavond maar weer verder vergaderen. Tussendoor nog even de pers gebriefd, dit keer maar in het conferentiecentrum in plaats van in het hotel. Weer vergaderen en dan snel door naar een receptie van de Braziliaanse president. Gelukkig, het diner vanavond gaat niet door. Die tijd kunnen we goed gebruiken om met een paar mensen nog een aantal problemen door te spreken. Alle goede mensen heb ik bij me, het is een prettig gevoel, zeker nu ik zelf veel in vergadering zal zitten. Ik schrijf nu de laatste zinnen aan dit dagboek, en dan ga ik snel nog wat eten. Houden we dit tempo nog anderhalve week vol? Ik hoop het, nee, alle gekheid op een stokje, het onderwerp ligt ons allemaal te na aan het hart om het er bij te laten liggen. Na Rio moet de wereld anders worden, zei president Collor, en misschien heeft hij wel een klein beetje gelijk.