Het valt niet mee al die verhuizingen bij te houden

De schaker met de hoogste rating in Hongarije is de Rus Tsjernin. In Spanje is het Salov, in de Verenigde Staten Kamski, in België Goerevitsj, in Zwitserland Kortsjnoi, in Duitsland Joesoepov, gevolgd door Chalifman. In Frankrijk is het niet Spasski, die is gepasseerd door Lautier. Lautier deelt de eerste plaats in zijn land met Vaiser, ook een emigrant uit de Sovjet-Unie. Ik zal er nog wel een paar vergeten zijn, want het is moeilijk om al die verhuizingen bij te houden. Het Israelische team bestaat na de laatste emigratiegolf bijna geheel uit Russen. Nu de grote Sovjet-schaakmachine in het ongerede is geraakt, wordt pas goed duidelijk hoe geweldig hij was.

De oude emigranten, zoals Kortsjnoi en Spasski en bij ons Sosonko, spelen sinds jaar en dag voor het team van hun nieuwe land. De nieuwe worden meer moeilijkheden in de weg gelegd.

Maandag begint in Manilla de Olympiade. Tsjernin mag van de Hongaren niet meespelen in hun team. Het is nog een kleine nationale rel geworden. Tsjernin vertelde dat hij door de televisie en veel kranten over zijn uitsluiting geïnterviewd was, en dat hij spijt had zich daarvoor geleend te hebben. Een Rus in Hongarije kon zich maar beter niet in controverses mengen. Hij moet het zich niet te veel aantrekken, zonder hem was het Hongaarse schaakleven ook al tientallen jaren een slangenkuil.

Joesoepov wilde geen plaats in het Duitse team. Chalifman wel, maar hij mocht niet mee naar Manilla. Het is altijd goed gebruik in de schaakwereld geweest dat de emigranten in hun nieuwe land gewoon met de autochtonen mee konden doen, maar nu het er zoveel zijn geworden, vermindert de gastvrijheid snel.

Het wordt een bijzonder interessante Olympiade, met al die nieuwe landen. Vorig jaar tipte ik de Oekraïne als winnaar. Ik geloofde toen zelf nog maar half dat de verschillende Sovjet-republieken als onafhankelijke staten mee zouden doen. In ieder geval verkeerd was de voorspelling dat Kasparov niet uit zou komen voor Rusland en Karpov wel. Het is net omgekeerd gegaan. Karpov zei: vroeger hadden we morele verplichtingen, nu niet meer. Hij bedoelde: vroeger kon de bond ons dwingen om te spelen. Dat Kasparov zijn deelname in Manilla wel heeft aangekondigd, heeft vast te maken met de onverwacht snel opgebloeide romance met zijn vroegere aartsvijand Campomanes.

Slovenië en Kroatië spelen mee. Eerst gaf de wereldschaakbond nog toe aan de druk van de Joegoslaven uit Belgrado, die de afvalligen wilden weren, maar het tij is gekeerd. Nu schijnen de Serviërs zelf uitgesloten te worden. En Bosnië-Herzegowina? Een sterk schaakland met Nikolic en Sokolov. Kunnen die meedoen? Ik geloof dat het Serviërs zijn en je kan je voorstellen dat ze zich in een wespennest steken als ze nu voor Bosnië uitkomen. Een maand geleden zei Sokolov dat hij verwachtte dat hij op de Olympiade zou spelen, alleen voor welk land, dat was hem nog niet duidelijk. Zuid-Afrika is er ook weer bij, ik meld het voor de volledigheid.

De meeste nieuwe landen zijn ijzersterk. Nederland gaat met Timman, Piket, Van der Wiel, Sosonko, Van der Sterren en Van Wely. Een mooi team, maar nauwelijks sterker dan wat het kleine Letland op kan brengen. De strijd om de eerste plaats is geheel open en gerenommeerde landen kunnen deze keer diep zakken.

Voor het begint in Manilla kan ik nog iets laten zien uit het toernooi in München, dat vorige maand gespeeld werd. Het SKA-Mephisto toernooi. De Schweizer Kreditanstalt is, zeker nu het Belgische SWIFT dreigt weg te vallen, de grootste toernooisponsor ter wereld. In verschillende landen organiseert de bank regelmatig sterke toernooien. Mephisto is de schaakcomputer van Hegener & Glaser, de firma van het verdwenen miljoen voor de winnaar van Timman-Short. Goerevitsj won in München. Voor de laatste ronde stond hij een half punt achter op Gelfand en Hübner. Aan toernooiwinst zal hij nauwelijks meer gedacht hebben, maar het lot was hem gunstig, hij won en Hübner en Gelfand verloren allebei.

Wit Goerevitsj-zwart Gelfand

1. Pg1-f3 Pg8-f6 2. c2-c4 g7-g6 3. Pb1-c3 Lf8-g7 4. e2-e4 d7-d6 5. d2-d4 0-0 6. Lf1-e2 e7-e5 7. 0-0 Pb8-c6 8. d4-d5 Pc6-e7 9. Pf3-d2 a7-a5 10. a2-a3 Pf6-d7 11. Ta1-b1 f7-f5 12. b2-b4 Kg8-h8 13. Dd1-c2 Pe7-g8 14. f2-f3 Pg8-f6 De grote mode, dit alles. Meestal wordt nu 15. Pb5 gespeeld. Het laatste woord in die variant is 15...axb4 16. axb4 Ph5 17. g3 Pdf6 18. c5 Ld7 19. Tb3 Lh6 20. Tc3 Lf4!!? 21. cxd6 en nu offerde zwart zich in Kamski-Kasparov, Dortmund 1992, kapot met 21...Pxg3 22. hxg3 Ph5 23. gxf4 Pxf4. Hij had 21...cxd6 moeten doen. 15. Le2-d3 Zo speelde Ivantsjoek dit jaar tegen Kasparov in Linares. 15...f5-f4 16. Pc3-b5 b7-b6 17. Lc1-b2 Ivantsjoek offerde een pion met 17. c5 17...g6-g5 18. Ld3-e2 Pf6-e8 19. g2-g4 f4xg3 20. h2xg3 g5-g4 21. f3xg4 Dd8-g5 22. Dc2-d3 Pd7-f6 23. Pd2-f3 Dg5xg4 24. Pf3xe5 Dg4-h3 25. Pe5-c6 a5xb4 26. Tf1-f2 Zeer ambitieus. Er was niets tegen 26. a3xb4, maar wit jaagt op groot wild. Hij wil de zwarte dame vangen. 26...b4xa3 27. Pb5xa3 27. Th2 axb2 zou goed voor zwart zijn. 27...Dh3-h6 28. e4-e5 d6xe5 29. Pc6xe5 Pe8-d6 Met 29...Dg5 zou zwart zijn dame kunnen redden. Na 30. Pb5 zou dan 30...Ta2 tegenspel bieden. Maar nu is het zwart die hoge ambities heeft. Als wit de dame zo graag wil vangen, kan hij haar krijgen. 30. Lb2-c1 Dh6-h3 31. Tf2-h2 Dh3xh2+ 32. Kg1xh2 Lc8-f5 33. Dd3-b3 Ta8-e8 34. Lc1-f4 Pf6-d7 35. Le2-h5 Pd7xe5 36. Lh5xe8 Pe5-g4+ 37. Kh2-g1 Lg7-d4+ 38. Kg1-f1 Tf8xe8

Zie diagram 1

Zwart heeft diep gerekend toen hij zijn 29ste zet deed. Hij heeft slechts twee stukken voor de geofferde dame, maar geweldige aanval. Er dreigt 39...Ph2+ gevolgd door mat. Wit kan zich nog maar net redden. 39. Db3-d1 Pg4-e3+ 40. Lf4xe3 Ld4xe3 41. Kf1-g2 Lf5-e4+ 42. Kg2-h3 Pd6-f7 Laatste poging. 43. Tb1-b3 Pf7-g5+ 44. Kh3-h4 Pg5-f3+ 45. Kh4-h3 Pf3-g5+ 46. Kh3-h4 Pg5-f3+ Remise.

Zie diagram 2

Dit is uit Lobron-Goerevitsj. Wit was lang in het voordeel, maar nu niet meer. Hij had nu 51. Df6 moeten doen, waarna zwart niet beter heeft dan remise door eeuwig schaak. Wit speelde 51. Ka1-b1? en werd onaangenaam verrast door 51...Ph4-f3! Na 52. De6-h6+ Kf8-e7 gaf wit op. Het zwarte paard kan niet genomen worden wegens mat en er is geen verdediging tegen de dreiging 53...Pd2+.