Beschermde soorten

Een zwetende man in een groengrijs uniform, met een groengrijs overhemd en een groengrijze das, probeert de dames van middelbare leeftijd op een afstand te houden.

Maar ze blijven hem bestoken met hun vragen, door elkaar heen schreeuwend, pinnig hun buurvrouw opzij duwend. Hoe zit het met de drie ivoren beeldjes die ik van mijn oom heb geërfd? Wat moet ik doen met mijn tas van krokodillenleer? En ik, met mijn schildpad? Mijn lieve man, God hebbe zijn ziel, heeft me een bontjas gegeven, hij past me niet meer, moet ik die toch aangeven?

Rustig, dames, rustig, smeekt de man. Hij kijkt wanhopig om zich heen, maar zijn collega's kunnen hem niet helpen. Ook zij proberen zich staande te houden in een kring van door elkaar roepende mensen. De verwarring is volledig. De burelen van het Corpo Forestale (een soort staatsbosbeheer), een in strak marmer opgetrokken gebouw uit de fascistische tijd in hartje Rome, zijn het toneel van een nieuwe confrontatie tussen bureaucratie en burger. En zoals zo vaak in Italië, verliezen de burgers.

De namen van allerlei exotische dieren, van verre vakantiebestemmingen en van lang overleden mensen vliegen door de lucht. Bron van alle verwarring is wet 150, de wet ter bescherming van bedreigde dier- en plantensoorten, die vandaag van kracht wordt. Zo'n zeshonderd planten en dieren zijn op de verboden lijst gezet: geen handel, en ook bezit ervan is strafbaar. De boetes zijn fors: van 1.500 tot 60.000 gulden voor het bezit van een foute bontjas of een verboden cactus, tot 200.000 gulden boete en drie maanden cel voor de handel erin. Alleen wie kan aantonen dat hij bontjas of cactus al in bezit had voordat de wet van kracht werd, gaat vrijuit. En voor zo'n bewijs moet je naar het Corpo Forestale.

Dat gaat volgens een beproefd recept: nauwelijks informatie per telefoon, geen formulieren per post, lange rijen en veel, heel veel ontevredenheid. Alles gebeurt op het laatste moment, want de informatiecampagne over de nieuwe wet is pas vorige week op gang gekomen. “Ze hebben weer wat verzonnen”, zegt een oudere man humeurig. “Moet ik weer een paar uur in de rij staan, om zo'n stomme maatregel die alleen maar is uitgedacht om het ons lastig maken. Laat ze eerst zelf hun werk goed doen.”

Niemand weet precies wat moet worden aangegeven. Over bontjassen, bijna een gewoon gebruiksartikel in Italië, bestaat niet zoveel onduidelijkheid: luipaard en ocelot wel, lynx, mink en vos niet. Maar ivoor? Sommige mensen komen vertellen dat ze ivoren biljartballen hebben, of een piano met ivoren toetsen. Voor alle zekerheid maar aangeven. Anderen twijfelen over hun krokodillenleren tasje. Niet alle soorten krokodil staan op de verboden lijst, maar hoe kan je ze van elkaar onderscheiden? “Vraag maar aan de dierenarts, ik ben ook geen expert in exotische dieren”, is het antwoord. Alsof de dierenarts in Rome is afgestudeerd op krokodillen.

Bij alle opwinding is er niemand die het nut van de wet bestrijdt, het is vooral de uitwerking en het gebrek aan informatie waar mensen zo boos over worden. De Corriere della Sera schreef pinnig: “Het Italië waar niets functioneert blijft tegelijkertijd het Italië waar alles op de meest gecompliceerde manier functioneert, waarin burgers uren, dagen, jaren van hun leven verliezen in de rij voor de loketten.”

Veel Italianen zijn ongerust hun zolder of rommelhok overhoop gaan halen, om te zien of er tussen de spullen die opa vroeger uit Abessinië heeft meegenomen, iets zit dat hun straks een boete kan opleveren. Het blijkt overbodige moeite. Dinsdagavond liet iemand van het ministerie van milieu weten dat het allemaal een vergissing was: spullen voor persoonlijk gebruik hoeven niet te worden aangegeven. Alleen handelaars moeten een aangifte indienen van hun voorraad. Tienduizenden Italianen hebben maandag, dinsdag en ook nog woensdag een paar uur in de rij gestaan: eerst voor een formulier en informatie, daarna om de aangifte voor het oog van een ambtenaar te ondertekenen. De meeste van de formulieren kunnen de vuilniscontainer in. Zoals de Corriere schreef: een farse all'italiana.