VS bereid militairen zonodig naar Oost-Europa te sturen

OSLO, 5 JUNI. De Verenigde Staten zijn bereid om in voorkomende gevallen Amerikaanse grondtroepen in te zetten voor vredesoperaties in Oost-Europa. De Amerikaanse onderminister van buitenlandse zaken, Lawrence Eagleburger, heeft dat gisteren gezegd op een bijeenkomst van de NAVO in Oslo.

De ministers van buitenlandse zaken van de zestien lidstaten namen daar het formele besluit om “middelen en ervaring” van de NAVO beschikbaar te stellen voor het uitvoeren van vredes-taken onder de paraplu van de CVSE, de Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa. Alle NAVO-landen zijn lid van de CVSE. Het besluit schept de mogelijkheid dat NAVO-militairen optreden buiten het eigenlijke grondgebied van het bondgenootschap. Daarbij wordt ook gedacht aan samenwerking met militairen uit Midden- en Oost-Europa.

Ook werd gisteren duidelijk dat voorlopig geen actieve bemoeienis van de NAVO is te verwachten met de oorlog in Joegoslavië. In een scherpe verklaring wordt steun toegezegd aan de onlangs door de VN-Veiligheidsraad aangenomen resolutie inzake Joegoslavië. Maar een verwijzing naar eventueel militair ingrijpen om bijvoorbeeld een blokkade uit te voeren of om de doorgang van humanitaire hulp te garanderen, ontbreekt. “We hebben ons geconcentreerd op het geven van politieke steun aan de Veiligheidsraad. We hebben niet gediscussieerd over concrete details”, zei Wörner, secretaris-generaal van de NAVO.

Aan het begin van de bijeenkomst stelde onderminister Eagleburger nog dat de NAVO klaar moest staan om uitvoering van de VN-resolutie te steunen. In die resolutie wordt niet alleen gesproken over sancties tegen Servië en Montenegro, maar ook over de vrije doorgang voor humanitaire hulp zoals voedsel en medicijnen.

Ook minister Van den Broek vindt het van belang dat de NAVO zo snel mogelijk gaat nadenken over mogelijkheden om bij te dragen aan uitvoering van de resolutie. Hij vindt dat militaire actie moet worden overwogen bij het vrij maken van het vliegveld van Sarajevo en bij het beschermen van voedselkonvooien naar door Serviërs omsingelde Moslim-wijken.

Pag.5: Navo weigert rol politieman

“Ik weet ook wel dat dit gemakkelijker is gezegd dan gedaan”, voegde minister Van den Broek er aan toe. “Maar ik vind niet dat, omdat het moeilijk is, problematisch en gevaarlijk, de internationale gemeenschap tot de conclusie moet komen dat zij geen antwoord heeft op dit soort situaties.”

Maar in de verklaring die na afloop van het NAVO-beraad werd uitgegeven staat alleen dat de vliegvelden van Bosnië-Herzegovina moeten worden opengesteld. Toch toonde onderminister Eagleburger zich tevreden. “We hadden een iets scherpere tekst voorgesteld, maar we kunnen hier gemakkelijk mee akkoord gaan”, zei hij. Ook de VS willen eerst het effect van de VN-sancties afwachten. Op dit moment denken zij niet aan het sturen van militairen. “Dat is een brug die ik in deze fase nog niet wil oversteken”, aldus Eagleburger.

De inzet van NAVO-soldaten voor vredestaken, waarover de ministers gisteren hun principe-besluit namen, is aan scherpe voorwaarden gebonden. De NAVO zal alleen handelen op verzoek en onder verantwoordelijkheid van de CVSE. Daarbij gaat het alleen om het bewaren van vrede en dus niet om het dwingend opleggen van vrede tussen strijdende partijen, zo werd gisteren van verschillende kanten onderstreept. Verzoeken om bijstand zullen van geval tot geval worden bekeken. Alle lidstaten moeten er mee instemmen. De NAVO wil niet in de rol worden geduwd van een soort gewapende onderaannemer van de CVSE, die automatisch in actie komt als daarom wordt gevraagd.

Vooral Frankrijk, maar ook België en Spanje hebben moeite met de idee dat de NAVO er plotseling een nieuwe taak bijkrijgt als hoeder van de vrede in Europa. Frankrijk ziet voor de NAVO uitsluitend een defensieve rol weggelegd. Daarom wilde Parijs gisteren vastgelegd zien dat verzoeken om bijstand gericht zouden worden aan lidstaten van de NAVO en niet aan het bondgenootschap als zodanig. In de uiteindelijke tekst is ook voor die interpretatie ruimte gelaten. “Op basis van nationale bijdragen” zal de NAVO bijdragen aan vredeshandhaving onder auspiciën van de CVSE, aldus de Franse minister Dumas.

Dumas en zijn Duitse collega, Kinkel, hebben gisteren nog een keer mogen uitleggen waarom het onlangs opgerichte Frans-Duitse "Eurokorps' geen verzwakking zal betekenen voor de transatlantische band in de NAVO. Volgens Dumas past het Eurokorps precies binnen de termen van het nieuwe Europese veiligheidsbeleid zoals dat is geformuleerd op de NAVO-top in Rome (november vorig jaar) en in het Verdrag van Maastricht. Dumas voorziet een “harmonieuze” ontwikkeling tussen de NAVO, de WEU en het Eurokorps.

Onderminister Eagleburger toonde zich redelijk gerustgesteld door de uitleg van de Fransen en de Duitsers. “Ik zal me nog meer op mijn gemak voelen als ik de details van de uitwerking van het plan zie. Maar we kijken er nu wat meer ontspannen tegen aan dan enkele dagen geleden”, aldus de onderminister.