Verliesgevende dochters blijven resultaat KLM drukken; Te grote euforie over winstherstel

ROTTERDAM, 5 JUNI. De Amsterdamse effectenbeurs heeft de KLM beloond voor haar jaarcijfers. Het onverwachte dividend van een gulden per aandeel konde belegger bekoren en wordt gezien als een teken van vertrouwen in de toekomst.

In de euforie vergeten de meeste beleggers even dat de winst eigenlijk veel hoger had moeten uitvallen. Grote verliezen bij de buitenlandse deelnemingen drukten het resultaat over het afgelopen boekjaar echter zwaar.

Begin februari sprak de KLM de verwachting uit dat het boekjaar 1991/92 met een “bescheiden positief resultaat” zou worden afgesloten. Het gebroken boekjaar, dat op 31 maart eindigde, heeft uiteindelijk een netto winst van 125 miljoen gulden opgeleverd. Een verbetering van 775 miljoen gulden ten opzichte van het jaar daarvoor, toen de KLM voor het eerst in dertien jaar een verlies (630 miljoen gulden groot) leed.

In februari viel al uit de cijfers over oktober tot december 1991 op te maken dat de bedrijfsinkomsten sneller stegen dan de bedrijfslasten, vergeleken met een jaar eerder. Deze ontwikkeling is de voornaamste oorzaak van het verbeterde resultaat dat de KLM boekte. Over het hele boekjaar stegen de opbrengsten met 16 procent, terwijl de kosten met slechts 11 procent stegen ten opzichte van het rampzalige boekjaar 1990/91.

Wanneer naar de absolute cijfers wordt gekeken, zijn de kosten en de opbrengsten sterker gestegen, maar dat is het gevolg van het consolideren van chartermaatschappij Transavia en het Franse Air Littoral. De resultaten van Transavia (80 procent KLM) zijn met ingang van het tweede kwartaal opgenomen in de cijfers van de KLM. Ook Air Littoral, waarin de KLM een belang van 35 procent houdt, is sinds het vierde kwartaal geconsolideerd. KLM ziet de Franse maatschappij als groepsmaatschappij “op basis van financiële en organisatorische verwevenheid”.

Opmerkelijk is dat de KLM haar Franse dochter als groepsmaatschappij beschouwt, terwijl ze geen meerderheidsbelang heeft. Een woordvoerder van de KLM motiveert de consolidatie door te wijzen op de grote bemoeienis die de KLM met Air Littoral heeft. Zo zorgde de KLM voor een nieuwe directeur bij de Franse luchtvaartmaatschappij, en voor één van de drie commissarissen. Bovendien investeerde de KLM 109 miljoen gulden in de herstructurering van Air Littoral. Dit is in het jaarverslag geboekt onder de "overige bedrijfslasten' die met 11 procent stegen tot 2.830 miljoen gulden.

Andere bedrijfslasten zijn salarissen, brandstoffen, materiaalverbruik en afschrijvingen. De salarissen en sociale lasten per werknemer stegen, zonder de invloed van de consolidaties, met 6 procent. Door een daling van het personeelsbestand met zo'n vijfhonderd mensen (2 procent), bleef de feitelijke stijging van de post salarissen beperkt tot 4 procent. De brandstofkosten daalden met 7 procent en het materiaalgebruik nam toe met 10 miljoen tot 484 miljoen gulden. De afschrijvingen stegen met 48 miljoen tot 648 miljoen gulden.

De financiële lasten van de KLM groeiden van 164 tot 253 miljoen gulden. De toename is voornamelijk het gevolg van meer financiering met vreemd vermogen, de hogere rentestand en consolidatie van Air Littoral en Transavia.

Met de verkoop van een aantal vliegtuigen verdiende de KLM het afgelopen boekjaar 61 miljoen gulden. Bovendien maakte het bedrijf een boekwinst van 48 miljoen gulden op de gehele of gedeeltelijke verkoop van enkele deelnemingen. Zo verkocht de KLM onlangs aandelen Frans Maas waarmee ze circa 15 miljoen gulden verdiende.

Het boekjaar werd voor een groot deel beheerst door besprekingen met de Britse branchegenoot British Airways (BA). De afgeketste fusie met BA heeft, zo vertelde KLM-topman P. Bouw het blad Elan, “enkele miljoenen guldens” gekost. Maar de resultaten zijn daardoor volgens de KLM “niet noemenswaardig negatief” beïnvloed.

De KLM hoefde dit jaar geen belasting te betalen omdat het fiscaal compensabele verliezen heeft van vorig jaar. Dit werken ook het lopende boekjaar door. De deelnemingen lieten een verlies van 145 miljoen gulden zien, een miljoen meer dan het jaar daarvoor. Het verlies kwam voor rekening van de buitenlandse participaties; Transavia, Frans Maas (24 procent KLM) en Martinair maakten winst.

Northwest Airlines, waarin de KLM een aandeel van 20 procent heeft, is in een felle prijzenslag gewikkeld met de andere grote Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen en lijdt verlies. Ook het Franse Air Littoral voldoet niet aan de verwachtingen. De KLM heeft al circa 150 miljoen gulden in deze verliesgevende maatschappij gestoken. Het Britse Air UK, voor 14,9 procent van de KLM, leed vooral onder de Britse recessie. De KLM verwacht dat zowel Air UK als Air Littoral en Northwest Airlines volgend jaar “op z'n minst break-even draaien”. Aan het eind van het volgende boekjaar zou dan winst gemaakt kunnen worden op de post deelnemingen. Dat zou de winstcijfers pas echt opkrikken.