Twintig uur spreektijd voor staatshoofden

RIO DE JANEIRO, 5 JUNI. De UNCED-conferentie valt in twee delen uiteen: de vergaderingen van de werkgroepen en de plenaire vergadering.

WERKGROEPEN - In de werkgroepen wordt onderhandeld over een aantal controversiële onderwerpen uit Agenda 21, het belangrijkste vergaderstuk van de UNCED dat een "mondiale strategie' behelst voor het bereiken van "duurzame ontwikkeling'. De vergaderingen worden gecoördineerd door het "Main Committee', dat bestaat uit vijf leden, met de Singaporees Tommy Koh als voorzitter en de Nederlandse minister van milieu, Alders, als een van de vier vice-voorzitters.

Acht werkgroepen onder het "Main Committee' zullen zich de komende dagen bezighouden met de volgende onderwerpen: financiering van Agenda 21, technologie-overdracht, de atmosfeer, het behoud van de bossen, bescherming van de biodiversiteit, beheer van zoetwater-voorraden, juridische aspecten van vooral de vervuiling van kustwateren, en de opzet van mogelijke nieuwe VN-instellingen die toezicht moeten houden op naleving van Agenda 21. Minister Alders is tevens voorzitter van de werkgroep over technologie.

Het "Main Committee' is ook verantwoordelijk voor de verdragsteksten van Rio. Naar het zich nu laat aanzien zal een groot aantal landen ten minste twee UNCED-verdragen tekenen: het klimaatverdrag (dat vanaf gisteren “open ligt voor ondertekening” en door Nederland inmiddels is getekend) en het zogeheten biodiversiteitsverdrag. Een derde tekst, de zogeheten Verklaring over de bossen, stuit nog op grote problemen.

PLENAIR - De plenaire vergadering wordt officieel voorgezeten door de Braziliaanse president, Fernando Collor de Mello, die zich voor het niet-ceremoniële deel van de plenaire vergadering laat vervangen door vice-voorzitter Celso Lafer, de Braziliaanse minister van buitenlandse zaken. De plenaire vergadering heeft verder 39 vice-voorzitters, die kandidaat zijn gesteld door vijf "regionale' landengroepen: een Westerse groep (EG, VS, Australië, Canada, Nieuw Zeeland en het Vaticaan), de Aziatische landen waaronder formeel ook Japan, een groep van 128 ontwikkelingslanden waaronder China (de zogeheten G-77), Oost-Europa plus de voormalige Sovjet-Unie, en de Latijns-Amerikaanse landen.

De 39 vice-voorzitters leiden vergaderingen over de andere punten van de zogeheten Agenda 21. Wanneer sommige onderwerpen hier niet opgelost kunnen worden - het controversiële vraagstuk van de bevolkingspolitiek is een goede kandidaat - worden die overgedragen aan het Main Committee, dat op 10 juni zijn beraadslagingen moet hebben afgerond.

Op 12, 13 en 14 juni nemen alle landen en waarnemers - dat zijn er nu 178 - deel aan een ronde-tafelconferentie, de eigenlijke "top van Rio', waar ruim honderd staatshoofden en regeringsleiders aanwezig zullen zijn. De grootste conferentie uit de wereldgeschiedenis heeft echter een keerzijde: na eindeloos redetwisten moest de individuele spreektijd worden vastgesteld op zeven minuten, samen toch nog altijd meer dan twintig uur.

Op 14 juni wordt de "Verklaring van Rio' ondertekend, een manifest met 27 principes van duurzame ontwikkeling. Het wordt onwaarschijnlijk geacht dat de Amerikaanse president, Bush, er dan nog bij is. Ook de Britse premier, Major, en de Duitse bondskanselier, Kohl, hebben Rio dan al verlaten.