Steffi Graf op zoek naar opgewekt gemoed

PARIJS, 5 JUNI. Geld en de eerste plaats op de wereldranglijst tellen niet meer. Daar heeft ze al genoeg van. Als bijkomstigheid is het meegenomen, maar Steffi Graf streeft tegenwoordig met haar tennis vooral plezier na. De afwikkeling van de geruchtmakende affaire rondom de buitenechtelijke relatie van haar vader en een reeks problemen met haar gezondheid hadden de laatste jaren die essentie uit haar tennisleven gehaald. Met haar nieuwe coach Heinz Günthardt is het haar hoofddoel om dat weer terug te krijgen. In de slipstream van een opgewekte gemoed komt dan ongetwijfeld het hoge spelniveau van weleer en het erbij behorende ontzag van de tegenstanders wel weer terug.

Als haar gezicht de spiegel van haar gevoelsleven is, heeft Graf tot en met de halve finale van gisteren op Roland Garros haar belangrijkste objectief nog niet bereikt. De verplichte persconferentie na afloop van elke partij werkte ze met zichtbare tegenzin af. Stuursheid die tegen de achtergrond van de inbreuk die met name de Duitse pers de laatste maanden op haar privéleven heeft gepleegd niet helemaal onverklaarbaar is.

Gisteren kon er dan toch eindelijk een lachje af. Na een niet al te beste partij tegen Arantxa Sanchez Vicario, bij wie ze de eerste set met 6-0 inleverde voordat ze met tweemaal 6-2 de eindstrijd bereikte, waarin ze net als in 1990 de tweevoudige winnares Monica Seles zal treffen. Voor het eerst sinds haar eindzege op Wimbledon vorig jaar haalde Graf de finale van een Grand-Slamtoernooi. Op de US Open strandde ze in de halve eindstrijd op Martina Navratilova en vlak voor het begin van de Australische tenniskampioenschappen trok ze zich ziek terug: mazelen.

Het was een moment om ernstig te gaan twijfelen aan haar tennistoekomst. Het was een uitzondering geworden om Graf niet sniffend of kuchend tegen te komen. Zelfs toen ze met een tot op de dag van vandaag geldende recordtijd van 186 weken op de eerste plaats van de wereldranglijst stond (van 17 augustus 1987 tot 10 maart 1991, toen Monica Seles haar van die plaats verdrong) had ze allerlei kwaaltjes. In de tweede periode van 1991 kwamen daar een schouderblessure, een pijnlijke pols en een fikse griep bij. Na een medische keuring reisde ze vol goede moed af naar Australië waar ze tijdens de Hopman Cup in Perth een oorontsteking kreeg. Nog voordat er daarna in Melbourne een bal was geslagen zat ze al weer in het vliegtuig naar huis. Ziek.

“Dat was een mentale klap voor me. We hadden keihard gewerkt rond Kerstmis en het hele programma werd in de war gestuurd.” En nog zijn er twijfels over haar lichamelijke gesteldheid. Na haar overwinning in het toernooi van Hamburg kampt ze weer met vermoeidheidsverschijnselen. “Ik slaap 's nachts als een blok maar moet ook nog een middagdutje doen. Misschien is het de terugslag van de overwinning daar en de druk waaronder ik heb geleefd. Ik kon geen stap zetten of er waren fotografen in de buurt”, vertelde ze onlangs. Ten einde raad bood ze hen de gelegenheid om na een etentje met haar broer zoveel foto's te maken als ze maar wilden, maar de avond erop lagen ze weer op de loer voor haar hotel.

De bijna 23-jarige Graf staat onder grote druk. Aangekomen op een moment in haar leven dat ze tennis met andere interesses wil delen. Uitgaan met vrienden, bijvoorbeeld. “Terwijl ik eigenlijk meer een Einzelgänger ben die vooral rust wil hebben.” Vorig jaar oktober liet ze zich nog meelokken naar een Herfstfeest, zoals die waarschijnlijk alleen in Duitsland gehouden kunnen worden. Wein, Weib und Gesang. Niets voor Steffi, maar ondanks de frisse tegenzin waarmee ze op de uitnodiging van haar vrienden was ingegaan vond ze het na afloop nog leuk ook.

Monomanie is in de sport doorgaans de veiligste weg naar de topprestatie. Graf is dan ook niet echt een fuifnummer geworden. Met haar nieuwe trainer Heinz Günthardt wil ze een nieuwe start maken. Hij kan haar beter motiveren dan Pavel Slozil, met wie ze vorig seizoen na vijf jaar de samenwerking verbrak. Er kwam sleet op de relatie. “Als hij m'n volley wilde oefenen trok ik een lang gezicht en dan zei Pavel: o.k. dan doen we iets anders”, vertelde ze in een vraaggesprek. Met Günthardt is het anders. Hij liet haar specifieke onderdelen trainen. Verplicht opkomen naar het net. Ze verafschuwt het maar slikt het als levertraan omdat ze weet dat het goed voor haar is.

Zelf heeft ze het gevoel dat de investering uiteindelijk lonend zal blijken. In haar partij tegen Arantxa Sanchez bleek er nog weinig van. Graf kwam nauwelijks naar het net, maakte de meeste punten als ze rustig bleef retourneren om Sanchez de fouten te laten maken. Wel kwam ze de schok van een 6-0 nederlaag in de eerste set moeiteloos te boven. Terwijl ze vorig jaar in de halve finale van Roland Garros ook meteen met die stand werd geconfronteerd in de partij tegen de Spaanse, die haar daarna uit het toernooi sloeg. “Ik heb er natuurlijk wel bij stilgestaan en ik heb er tijdens de partij aan gedacht dat me ernaar gevraagd zou worden. Maar ik voelde me sterker dan toen. In die finale kon ik niet beter, vandaag wel.” Dat bleek uit de twee volgende sets, die ze moeiteloos won: 6-2, 6-2. Op naar de eindstrijd van morgen tegen Monica Seles, die “misschien iets te vroeg komt”.

Want Seles mocht dan tegen Gabriela Sabatini een lastige tweede set spelen (4-6 verlies na 6-3 setwinst) uit de manier waarop ze zich in de beslissende set vanuit een 4-2 achterstand omhoog werkte, geeft wel aan hoe mentaal sterk de Servische is. Sabatini, die haar onlangs in Rome nog versloeg, raakte bijna traditiegetrouw van slag toen ze de eindstrijd in zicht had. Hoe zelfverzekerd ze daarover is bleek toen ze over die finale heen naar de toekomst keek: “Hierna is mijn doel Wimbledon.” Het enige Grand-Slamtoernooi dat ze in 1991 niet won. Omdat ze er niet was.