Een rovershol

Hoor toe, mijn vriend! Luister naar mijn vermaning! Ontvang in uw binnenste mijn raadgeving:

Men eert het woord van de aanzienlijke, die heeft leren moorden,

men vernedert de laaggeplaatste, die niet gezondigd heeft.

Men wijkt voor de booswicht, wiens misdaden vele zijn,

men vervolgt de rechtschapene, die Gods raad zoekt,

men overlaadt met goud degene, wiens naam "rover' is,

en de machtigen beroven degenen, wier kost schamel is,

men vertrapt de zwakken, de rijke vervolgt hen.

Ook mij, de verzwakte, vervolgt de "Hertog'.

...Wat ween ik, o God? De mensen leren immers niets!

(Klacht van een wijze over de onrechtvaardigheid in de wereld, uit de achtste of zevende eeuw voor Christus, in spijkerschrift geschreven op een kleitablet uit Assyrië, Pergamon Museum in Berlijn.)

Ik logeer hier, onder een affiche met de titel All men are colored, in de bibliotheek van het Hendrik Kraemer Haus, een "rovershol voor linkse intellectuelen' zoals een geleerde dame het mij omschreef. Het ligt aan de Limonenstrasse bij de botanische tuin (bij de metro naar Wannsee) in het chique deel van het voormalige West-Berlijn, en niet in Oost-Berlijn zoals J.L. Heldring in een zijner Dezer dagen meende.

De madame van deze kolossale villa is ds. Bé Ruys, een lieve oude wilde Nederlandse predikante, die in 1949 door de Nederlandse consul in haar kraag werd gegrepen om voor de Nederlandse oecumenische gemeente te gaan staan. Het Kraemer-huis werd het centrum van deze gemeente met veel contacten in Berlijn en Duitsland. Hendrik Kraemer, een leermeester van Bé Ruys, was een Nederlandse missioloog en voorstander van "de dialoog'.

“De dialoog met het Oosten was vooral tijdens de Koude Oorlog een harde en omstreden positie. Na het slopen van de Muur is het Kraemer-huis een beetje de prullenbak van de geschiedenis”, vertelt dominee Gerard Minnaard (36), de opvolger van Bé Ruys. “Er heerst nu het domme misverstand dat het Kraemer-huis in de problemen zou raken omdat de steun uit het Oosten zou zijn weggevallen. Alsof we ooit een roebel of mark van die kant zouden hebben gekregen. Dat misverstand is geen toeval. Het kerkelijke geld uit West-Duitsland, Genève en Nederland, dàt is minder geworden. West-Duitsland gaat nu niet erg vriendelijk om met Oost-Duitsland. Alles wat anders is dan in West-Duitsland "kan er niet zijn'. Beroepen die het zelf niet kent "zijn er niet'. En het gebeurt in een razend tempo. Het restaurant rondom de voormalige televisiezendmast van Honecker op de Alexanderplatz draait nu twee keer zo snel. En de maximum-snelheid van 100 km per uur op de autobaan is afgeschaft.

“Nu de geschiedenis klappen uitdeelt worden er mensen uit de geschiedenis gegooid. Een deel van deze mensen uit Oost-Berlijn komt bij elkaar in het Kraemer-huis, dat geeft het een pastorale functie. Veel werkloosheid veroorzaakt verbittering, de mensen klappen dicht en denken niet vriendelijk en open na over het verleden. Ik vind het belangrijk om open over het verleden na te denken, maar ik ben geen werkloze van vijftig jaar. Berlijn is van belang voor de toekomst van Europa. Hoe ga je om met die gigantische prullenbakken die er aankomen?”

Als ik Minnaard vertel dat het Kraemer-huis een rovershol werd genoemd, antwoordt hij: “Een grote eer. Het is maar op welk niveau je de rovers zoekt. En dan ben ik een domme rover, een jonge naïeve idealist met wat zakgeld van de gemeente. Er wordt vaak gesproken over een "Europees huis', als metafoor. Welnu het Kraemer-huis is een ècht Europees huis. Onze Nederlandse gasten zijn over het algemeen jongeren die gevoelig zijn voor de genoemde problemen en voor wie Europa niet bij Den Haag of Brussel ophoudt. Voor jonge mensen die hier een keer meeëten is dat vaak beslissender dan het lezen van twee goede boeken. Dan horen ze eens uit de eerste hand over de skinheads, het nieuwe leed, de ideologische leegte, de zelfmoorden en hoe het politieke denken is verleerd”.

Ik ben benieuwd hoelang het bordje met "Gesellschaft zur Förderung des christlichen-marxistischen Dialogs .e.V.' de ingang naar het Kraemer-huis nog zal markeren.

(Hendrik Kraemer Haus, 1000 Berlin 45, tel.: 09-49-30-8325060).