De Hohenbüchlers T/m 27 juni in galerie Paul ...

De Hohenbüchlers T/m 27 juni in galerie Paul Andriesse, Prinsengr. 116 Amsterdam, di t/m vr 10-13u en 14-18u., za 14-18u. Prijzen: ƒ 400 tot ƒ 7.500.

Krista Beinstein T/m 27 juni in galerie D'Eendt, Spuistr. 272-270 Amsterdam; tijdens de Kunstrai (t/m 9 juni) gesloten, daarna wo t/m za 12-18u., zo 14-18u. Diverse fotoboeken Beinstein: ƒ 35. Foto's ƒ 850,- tot 1150,-

De Hohenbüchlers

Als kind communiceerde ik 's avonds in bed met een klein meisje dat net als ik vlechtjes en bruine ogen had en een moedervlek op haar bovenlip. Ze was uiterlijk en innerlijk mijn exacte evenbeeld, mijn tweede zelf. In niets onderscheidde zij zich van mij, behalve door het feit dat zij een parmantig mao-pakje droeg: ze woonde namelijk in China. Wat dat "communiceren' met haar precies behelsde, is niet te omschrijven; het was een woordloos begrip tussen twee zielsverwanten en daar ging een grote troost van uit. Later moest ik die dagdroom laten varen, je doet littekens op die de illusie te kunnen samenvallen met een ander voorgoed teniet doen.

Tweelingen benaderen het merkwaardige ideaal van een tweeëenheid nog het dichtst. In de hedendaagse kunst zijn er verschillende mannelijke en vrouwelijke tweelingen die als duo opereren, bijvoorbeeld de Belgische broers Jan en Paul Schietekat en de bekende Amerikaanse Starn Twins. De eeneiige Oostenrijkse zusjes Hohenbüchler (1964) werken sinds drie jaar samen: Christine beeldhouwt, Irene schildert. Als het af is, voegen zij hun werk samen en presenteren dit als hun gezamenlijke arbeid. Gesigneerd wordt er niets, zij beschouwen die beelden en schilderijen vanaf dat moment kennelijk als een onlosmakelijk geheel, alsof ze zijn vergeten dat ieder een afzonderlijke bijdrage leverde.

Toch is dat niet zo vanzelfsprekend. Christine's beelden hebben een ambachtelijke, bijna folkloristische inslag terwijl Irene's schilderijen vaak met behulp van een computerontwerp zijn ontstaan en een koelere indruk wekken.

Een van de "kasten' die Christine timmerde lijkt wel een blokhut, belegd met ruw houten planken en boomstammetjes als poten. De zusjes bewonen getweeën zo'n sprookjesachtig houten huis in het Wiener Wald. Op en in de diverse kasten liggen geweven stoffen die een derde zusje, Heidemarie, ontwierp. Die weefsels zijn het "thema' van deze expositie; Irene schilderde knopen, lussen en verstrengelde draden als abstracte patronen op haar doeken. Vantevoren wordt niet afgesproken wat er wordt gemaakt. Volgens Christine is er meestal wel een onderwerp dat hen beiden bezighoudt zonder dat daarover gepraat hoeft te worden. Het herinnert aan de draadloze communicatie met mijn Chinese vriendinnetje.

Van een gezamenlijke stijl is dus geen sprake, het lijkt de Hohenbüchlers te doen om het moment van samenvoeging, om vervolgens te ontdekken dat hun individuele maaksels zich moeiteloos naar elkaar voegen. Het raadsel van hun verdubbeling is dus de inzet van hun werk. Gezegd moet worden dat die speurtocht naar het ik/jij/wij interessanter is dan de resultaten die nu in Amsterdam te zien zijn. Het eigenlijke kunststuk gaat vooraf aan de tentoonstelling en onttrekt zich dus helaas aan mijn blik.

T/m 27 juni in galerie Paul Andriesse, Prinsengr. 116 Amsterdam, di t/m vr 10-13u en 14-18u., za 14-18u. Prijzen: ƒ 400 tot ƒ 7.500.

Krista Beinstein

In beeld is seks maar zelden een aangename ervaring. Bij seks die kunst wil zijn is het meest voorkomende genre de zogenaamde erotische fotografie. Wat je daar aantreft is veelal pure kitsch en bezorgt je eerder een wee dan een opwindend gevoel. Het meest berucht zijn de soft-focus foto's van David Hamilton. Ze geven de kern van de kwestie aardig weer: gaat het in dergelijke beelden nu om esthetiek of om seksualiteit? Moeten we het mooi vinden of vooral lekker? Tot de meer expliciete variant behoren de homoseksuele scènes van Robert Mapplethorpe die soms een sado-masochistische inslag hebben. Deze opnames zijn verontrustend, maar zeker niet onesthetisch.

Wat de vrouwenliefde betreft, zijn er in de erotische categorie het laatste decennium heel wat fotografes actief geweest. Ik denk aan de droomachtige beelden van het duo Diana Blok & Marlo Broekmans en aan de gesoigneerde beeldverhalen van de Française Marie-Françoise Plissart. (Haar foto's werden zo "kunstig' geacht dat de filosoof Derrida er speciaal een tekst bij schreef).

Vrouwelijke collega's van Mapplethorpe zijn er weinig. De Oostenrijkse Krista Beinstein komt in de buurt. Beinsteins personages - want haar beeldsequenties lezen als een film - zijn gehuld in lak en leer, petten en maskers, de code voor het gewelddadiger soort seksualiteit. De meeste van deze bloeddorstige dames hebben een dubbelzinnige geslachtelijke identiteit en ontmoeten elkaar op ronduit ongezellige plekken zoals verlaten havens, afbraakbuurten, spookkastelen en afgedankte treinstellen. Beinstein doet er alles aan ons te laten geloven dat al dat wapentuig daadwerkelijk wordt gebruikt. Zowel de vrouwen die het hanteren als zij die het ondergaan zijn gevangen in een kille eenzaamheid. Van onderling contact is geen sprake. Gecombineerd met het feit dat werkelijk niets aan de fantasie wordt overgelaten en dat de modellen bijna allen onpersoonlijke figuranten blijven, leidt dit maar tot één mogelijke manier van kijken: de pornografische.

Is het oneerlijk te verwachten dat Beinstein als vrouw andere beelden zou creëren dan de gangbare? Volgens de achterflap van haar onlangs verschenen fotoboek Gewaltige Obsessionen wil Beinstein zich ontdoen van "feministische of patriarchale taboes" en de "liefheid' die lesbische seksualiteit volgens haar aankleeft. Haar anti-esthetiek manifesteert zich helaas ook in de kwaliteit van haar fotografie; de meeste opnames zijn slecht belicht en hard afgedrukt.

Wat mij bij Mapplethorpe juist treft, is de onverwachte kwetsbaarheid van de geportretteerden, de hulpeloosheid van hun seksuele overgave. Bij Beinstein ontbreekt elke vorm van ontroering, er is alleen ontluistering. Ze is er niet in geslaagd een eigen beeldspraak, of voor mijn part een subversieve esthetiek te vinden. Zij mag dan buiten de feministische taboes blijven, het "patriarchale" cliché van geweld gekoppeld aan overgave heeft ze in mijn ogen gewoon met een omweg gekopiëerd.

T/m 27 juni in galerie D'Eendt, Spuistr. 272-270 Amsterdam; tijdens de Kunstrai (t/m 9 juni) gesloten, daarna wo t/m za 12-18u., zo 14-18u. Diverse fotoboeken Beinstein: ƒ 35. Foto's ƒ 850,- tot 1150,-