Advies: band overheid met Spoorwegen moet losser

DEN HAAG, 5 JUNI. De huidige samenwerkingsvorm tussen de rijksoverheid en de Nederlandse Spoorwegen (NS) moet ingrijpend worden gewijzigd. De overheid moet zich veel minder in detail bemoeien met de NS. Binnen de NS zullen de werkzaamheden moeten worden opgesplitst in vier aparte bedrijfseenheden.

Dit staat in het advies "Sporen voor Straks' dat de commissie-Wijffels vanmiddag heeft aangeboden aan minister Maij-Weggen (verkeer en waterstaat). Maij-Weggen had de commissie (vernoemd naar de gelijknamige topman van de Rabo Bank) vorig jaar gevraagd advies uit te brengen over de relatie tussen NS en overheid, mede tegen de achtergrond van komende richtlijnen van de Europese Commissie die liberalisatie, en daarmee samenhangend, verzelfstandiging van spoorwegmaatschappijen voorschrijven.

De commissie stelt voor binnen de NS vier aparte bedrijfseenheden te vormen: Het reizigersbedrijf, dat binnen zeven jaar moet toewerken naar een rendabele exploitatie en een zelfstandige positie in de markt. De overheidssubsidie, thans 1,4 miljard, wordt tijdens deze overgangsfase geleidelijk afgebouwd. Het goederenbedrijf, dat zo spoedig mogelijk als zelfstandige bedrijfseenheid moet opereren en waarin derden zouden moeten kunnen deelnemen. (De overheid moet voor dit proces een eenmalige subsidie verstrekken van 150 miljoen gulden.) Infra-Beheer, bedoeld voor de aanleg en instandhouding van de spoorweg-infrastructuur. Het Capaciteitsmanagement, dat de zorg moet dragen voor een objectieve en evenwichtige verdeling van de beschikbare schaarse spoorwegcapaciteit over de verschillende gebruikers.: het reizigersbedrijf, het goederenbedrijf, het infra-beheer en eventueel andere gegadigden die in de toekomst, mede dankzij de EG-richtlijn toegang tot de spoorwegen willen krijgen.

Volgens de commissie-Wijffels levert deze nieuwe structuur voordelen op voor alle betrokkenen.

De reiziger krijgt een meer op zijn wensen en behoeften toegesneden produkt. De verlader zal sneller, efficiënter en innovatiever worden bediend. De overheid krijgt een duidelijker inzicht in de kosten van de verschillende treindiensten en kan de besteding van de overheidsgelden beter controleren. En de NS zelf tenslotte, zal als zelfstandige onderneming meer ruimte krijgen voor eigen initiatieven. Zo zal de prijs van het treinkaartje meer gedifferentieerd kunnen worden.

Minister Maij-Weggen ziet het advies “als een plan van aanpak voor de herstructurering van de financiële en bestuurlijke verhoudingen tussen NS en de overheid”, zo liet ze vanmiddag weten. Ze spreekt van “een zeer ingrijpende operatie”.