Verplichte aidstest

DE AIDSTEST dient bij (levens)verzekeringen sterk aan banden te worden gelegd en bij sollicitaties zelfs in beginsel te worden uitgebannen. Over deze twee principes bestaat al sinds het begin van het aidsdebat in dit land, zo rond 1987, een verregaande mate van consensus. Dat is iets om zuinig op te zijn, al was het alleen omdat de aidstest slechts een voorproefje is van wat er allemaal aan genetische screening op ons af komt.

Terecht toonde de Tweede Kamer zich begin deze week geïrriteerd over de ongeïnspireerde wijze waarop het kabinet met de aidstest omspringt. Minister Hirsch Ballin van justitie die voortdurend op de bres springt voor moraal en recht, heeft hier opeens koude voeten. Al in 1990 mopperde de Kamer dat men in twee jaar tijd geen spat was opgeschoten met de testwaarborgen. Toen kon Hirsch Ballin dat nog afschrijven op het conto van zijn voorganger (die met name de verzekeringen niet te hard wilde vallen) maar na nog eens twee jaar heeft hij geen excuus meer. Dat geldt zelfs voor de Europese dimensie, waarvan nu weer zo'n punt wordt gemaakt, want die is in september negentig reeds omstandig op tafel gekomen.

Zelfregulering blijkt bij de aanstellingskeuring niet te werken: bijna een kwart van de keuringsartsen neemt de HIV-test gewoon mee. Toch hebben regering en parlement er bij herhaling op gewezen dat dit disproportioneel is. Seroposiviteit is geen ziekte, de prognose is onzeker, gevaar voor de werkomgeving is volgens de deskundigen afwezig en het gevaar dat een groep mensen wordt uitgesloten van het basisrecht op arbeid daarentegen levensgroot. Nog afgezien van de mogelijke schok voor de betrokkene.

In het geval van de verzekeringen is er een reëel gevaar van zelfselectie waarbij mensen die weten dat ze seropositief zijn, dit geheim houden om een extra hoge uitkering te bedingen. Dit dient echter duchtig te worden afgewogen tegen het gevaar van discriminatie wegens particuliere levensstijl. Met name komt een gerichte medische vraagstelling (en niet: is uw bloed wel eens onderzocht?) in aanmerking. De discussie gaat overigens voornamelijk over de vraag of de grens dient te worden getrokken bij een min of meer willekeurig bedrag van twee ton of van geval tot geval kan wisselen.

Over die “vermogenstoets” - voorgesteld door de Gezondheidsraad en nu weer door D66 - is het laatste woord niet gezegd, want hij opent de weg voor allerlei nieuw getouwtrek in concrete gevallen. Dat de wetgever er aan te pas dient te komen kan in elk geval niet werkelijk meer de vraag zijn. De verzekeraars kunnen zich beroepen op zeer ruime informatieverplichtingen voor de verzekeringsnemers in het Wetboek van Koophandel. Dan komt ook eerder een wettelijke correctie in aanmerking dan zelfregulering, die trouwens Europeesrechtelijk al gauw te licht telt. Op het sollicitatiefront versterkt de teleurstellende medische keuringsmoraal ten aanzien van de aidstest de reeds bestaande roep om een keuringswet.