Vasectomie geeft geen verhoogd risico op een voortijdige dood

Vasectomie - sterilisatie van de man door onderbreking van de zaadstreng - is een zeer effectieve methode om zwangerschappen te voorkomen. Van tijd tot tijd verschijnen er echter berichten dat vasectomie op de lange termijn gezondheidsrisico's oplevert. Zo worden in dit verband een versnelde aderverkalking en prostaat- en testiskanker genoemd.

Uit een grote studie naar de sterfte onder 14.000 mannen die vòòr 1976 een vasectomie hadden ondergaan blijkt nu echter dat de sterfte na vasectomie niet toeneemt, vergeleken met ongesteriliseerde leeftijdgenoten. Wel was onder een kleine groep mannen die meer dan 20 jaar geleden was gesteriliseerd het aantal gevallen van longkanker groter dan verwacht (The New England Journal of Medicine, 21 mei).

Na vasectomie ontstaan in tweederde van de gevallen antilichamen tegen zaadcellen, die immers niet langer via de urinebuis worden afgevoerd, maar in het intercellulair testisweefsel vrijkomen. In een aantal publicaties worden die antilichamen in verband gebracht met aderverkalking en kanker. Zo komt er bij dieren na vasectomie wel eens een versnelde aderverkalking voor die veroorzaakt zou zijn door een neerslag van immuuncomplexen bestaand uit zaadcel-antilichamen. Bij de mens heeft men dit niet kunnen bevestigen. Ook heeft men geopperd dat het risico op kanker toe zou nemen. Antilichamen tegen zaadcellen zouden kruisreacties kunnen aangaan met cellen in andere weefsels en daardoor zouden genen die de celgroei sturen (tumor-suppressor-genen) ontregeld kunnen raken. Er zijn enkele publicaties waarin een verhoogd risico op prostaat- en testiskanker wordt gemeld maar er zijn weer andere studies waarin dit verband in twijfel wordt getrokken.

Het nu gepubliceerde onderzoek laat zien dat er weinig reden is tot ongerustheid. De onderzoekers vinden zelf wel dat er verder onderzoek gedaan moet worden naar een risico op nog langere termijn dan de nu verstreken 20 jaar. Voor dit onderzoek zijn gegevens uit de "Nurses' Health Study' gebruikt. Daaraan doen meer dan 120.000 Amerikaanse verpleegsters mee. Regelmatig vullen zij een lijst in met vragen naar hun leefwijze en hun gezondheidstoestand. Er wordt ook gevraagd naar de vorm van anticonceptie die ze toepassen. Zo konden 14.000 verpleegsters worden geselecteerd waarvan de echtgenoten voor 1976 een vasectomie hadden ondergaan. In 1989 vroeg men deze vrouwen om informatie over de gezondheidstoestand van hun man. Vervolgens werden deze gegevens vergeleken met die van een vergelijkbare groep verpleegsters waarvan de man geen vasectomie had ondergaan.

Een probleem bij dit onderzoek is dat mannen die voor vasectomie kiezen in het algemeen gezonder zijn dan mannen die niet voor vasectomie kiezen. Preciezer gezegd: ongezonde mannen laten zich niet steriliseren. De gesteriliseerde mannen hadden de eerste jaren na de vasectomie minder last van hart- en vaatziekten dan de controlegroep. Een paar jaar later was dit verschil niet meer aan te tonen maar het lijkt de onderzoekers niet erg waarschijnlijk dat dit met de vasectomie te maken heeft.