Kwaliteit van onderwijs

Is het vanzelfsprekend dat zo'n 400.000 studenten waar krijgen voor de kleine zes miljard gulden die de belastingbetaler in universiteiten en hogescholen steekt? In Nederland kennelijk niet.

J. Willems, W. Gijselaers en D. de Bie: Kwaliteiszorg door studenten. Gids voor onderwijsevaluatie. Wolters-Noordhoff, 1992. ƒ 19,50

Wanneer het onderwijs beter moet worden georganiseerd, zorgt de minister daarvoor door te bezuinigen op de studiefinanciering. Hij gaat er vanuit dat studenten die maar vijf jaar aanspraak op een beurs kunnen maken, zelf wel zullen zorgen voor de nodige druk op hogescholen en universiteiten. Als ze klachten hebben over de manier waarop hun onderwijs wordt verzorgd, moeten ze hun universiteit of hogeschool maar zover zien te krijgen dat die iets doet aan de kwaliteit van het onderwijs.

Toch laat de minister de studenten niet helemaal in de steek. Direct na zijn aantreden al beloofde minister Ritzen dat hij een gids zou laten maken waarin wordt aangegeven hoe studenten hierbij te werk kunnen gaan. Deze week overhandigde hij het boek Kwaliteitszorg door studenten aan de voorzitters van de twee landelijke studentenbonden.

De minister was tevreden over het boekje, de studenten minder. Ze erkennen weliswaar dat universiteiten en hogescholen verregaand autonoom zijn en dat de minister van onderwijs hen dus niet kan dwingen hun onderwijs anders op te zetten - maar ze vinden toch dat daarmee niet is gezegd dat hij universiteiten en hogescholen volledig moet ontzien.

Kwaliteitszorg door studenten beschrijft een groot aantal instrumenten die studenten kunnen hanteren: consumentengids, klachtenlijn, paneldiscussie of uitgebreide enquête. Als dat alles niet blijkt te helpen raadt het boekje aan de publiciteit te zoeken, te staken of het onderwijs te boycotten. Maar dat is pas een laatste redmiddel: studenten moeten, is de teneur, geen impulsieve acties ondernemen als een docent weer eens is vergeten dat hij een tentamen zou afnemen, vrij genomen heeft op het moment dat de studenten in de collegezaal op hem zitten te wachten, weinig verstaanbaar voorleest uit een slechte reader of zich niet interesseert voor de scripties die studenten onder zijn leiding moeten schrijven.

Het zal, aldus Kwaliteitszorg door studenten, met het onderwijs pas beter gaan als de roep van de studenten om beter onderwijs door de docenten niet als bedreigend wordt ervaren. De belangen van universiteiten en hogescholen mogen niet worden geschaad, menen de auteurs. Sterker nog: ""Laat zien dat je oog hebt voor problemen van docenten en studierichtingen'' en ""Probeer geaccepteerd te krijgen dat de inbreng van studenten in kwaliteitszorg normaal is''. Dus niet eisen dat docent X, die er niets van bakt, wordt vervangen, genoegen nemen met het feit dat je talent wordt vermorst door niet in jou geïnteresseerde docenten en dat je in de verste verte geen waar krijgt voor de tijd, de energie en het geld die je in je studie investeert. ""Kwaliteitszorg is niet alleen - en zelfs niet primair - bedoeld ter verbetering van slecht onderwijs, maar ter optimalisering van redelijk onderwijs'', kan de student op bladzijde 97 lezen.

Veel opschudding zal de inbreng van de studenten aan universiteiten en hogescholen op deze manier niet teweeg brengen. Maar dat is misschien ook de bedoeling van de minister niet. Hij moet er immers in 1994 weer gaan doceren.