Een nieuwe rol voor Gorbatsjov; Aarde krijgt bescherming van Internationale Groene Kruis; Gorbatsjov wil tien jaar van zijn leven wijden aan het voorzitterschap; Het wordt een organisatie, non- gouvernemteel, als het Rode Kruis

Tweeëneenhalf jaar geleden stelde Michail Gorbatsjov de oprichting voor van het Internationale Groene Kruis, een organisatie die wereld moet beschermen tegen plunderingen door de mens, net zoals het Internationale Rode Kruis zich ontfermt over de slachtoffers van oorlogen. Hij deed het voorstel tijdens de Global Survival conferentie in Moskou. Duizend afgevaardigden van het Global Forum of Spiritual and Parliamentary Leaders waren bijeengekomen in het Kremlin, in de St. George-hal, de oude tsarenkerk die, ontdaan van alle ikonen, zeventig jaar door de communistische partij was gebruikt voor bijeenkomsten. De enige ikoon die er stond, was het standbeeld van Lenin achter het grote podium.

Het waren moeilijke tijden voor Michail Gorbatsjov en eigenlijk voor ons allemaal. We zagen hem indertijd, net als Mahatma Gandhi, als een Grote Bevrijder van miljoenen en miljoenen mensen. Perestrojka was, evenals Gandhi's concept van geweldloosheid, het denkbeeld dat de bastions van het laatste overgebleven imperium had laten kantelen. Oost-Europa ontdeed zich van zijn ketenen. De Sovjet-legers verlieten Afghanistan, Ethiopië en Angola. Als indertijd verkiezingen voor de functie van President van de Wereld zouden zijn gehouden, had niemand het kunnen opnemen tegen Gorbatsjov.

Maar zelfs de beste champagne blijft niet lang sprankelen en we moeten ons nu tevreden stellen met nieuwe, minder goede wijn. In het politieke tumult hebben mindere politici met kleinere dromen de plaats ingenomen van Gorbatsjov. Praktische mensen met computers en met rekenmachientjes. Managers, met minder visie.

Toch wordt nog één droom van Michail Gorbatsjov werkelijkheid. Overmorgen wordt op een nieuwe bijeenkomst van het Global Forum of Spiritual van Parliamentary Leaders in Rio de Janeiro, in het kader van de grote UNCED-conferentie, het Internationale Groene Kruis formeel opgericht door driehonderd parlementariërs en geestelijke leiders uit de hele wereld. Michail Gorbatsjov wordt voorzitter van dat Internationale Groene Kruis: tien jaar van zijn leven wil hij wijden aan dat voorzitterschap, zo heeft hij laten weten.

Wat wordt dat Internationale Groene Kruis? Het wordt een milieu-organisatie, non-gouvernementeel, net als het Rode Kruis. Het zal een klein hoofdkwartier hebben, maar een programma dat zal worden uitgevoerd door een netwerk van internationale afdelingen, vergelijkbaar met het Internationale Rode Kruis. De organisatie wordt versterkt met een Internationale Raad van Toezicht, die zal bestaan uit prominente mannen en vrouwen wier persoonlijke integriteit en kennis op het gebied van het milieu boven elke twijfel is verheven. Daarnaast is er een Internationale Groene Zakenraad die bestaat uit prominente zakenlieden die hun sporen hebben verdiend bij het zoeken zowel een ecologisch als economisch gezonde benadering van het probleem van het gebruik van natuurlijke hulpbronnen. De innerlijke kracht van het Internationale Groene Kruis zal worden gevormd door de mannen, vrouwen en jongeren in de nationale afdelingen. Zij zullen de alarmbel luiden wanneer zich ecologisch gevaarlijke ontwikkelingen aandienen en de publieke opinie alarmeren als die tot staan moeten worden gebracht.

Het Internationale Groene Kruis zal twee basisfuncties hebben: het zal actief weerwerk geven op nationaal èn internationaal niveau ter vermindering of beperking van de schade die de mens, opzettelijk of per ongeluk, de natuur toebrengt. Maar bovenal zal het in samenwerking met aangesloten instanties en individuen een reeks programma's lanceren op het gebied van informatie, communicatie en opvoeding, die zijn gericht op een verandering van de geldende normen. De normen van het ongelimiteerde en onhoudbare consumentisme, van de overheersing van de weerloze natuur, van de militaire cultuur die alle levende wezens op deze planeet in gevaar hebben gebracht. Deze normen moeten plaatsmaken voor een mentaliteit die duurzame groei bevordert, om te verhinderen dat de roekeloze normen van onbeperkte groei en consumptie, die de wereld al tweehonderd jaar hanteert, al het leven vernietigt.

Dat kenmerkt het programma van het Internationale Groene Kruis. Het zal zich in al zijn activiteiten concentreren op mentaliteitsverandering. Dat is natuurlijk een enorme onderneming, die tot radicale veranderingen moet leiden in het regerings- en bedrijfsbeleid, in lesprogramma's, in het gedragspatroon van individuele mensen en in de mentaliteit van eigenaars en werknemers van de openbare media, die meer dan nu aandacht moeten gaan besteden aan hun sociale verplichtingen. Maar hoe angstaanjagend die taak ook mag lijken, ze moet worden ondernomen als we serieus menen dat we onze kinderen en kleinkinderen een leefbare planeet moeten nalaten in plaats van een barre rots die zinloos door het heelal drijft.

Gelukkig zijn er lichtpuntjes waaruit men inspiratie kan putten bij die enorme onderneming. Nu al zijn veel mensen overal ter wereld bereid de handschoen op te nemen en begint men druk uit te oefenen op het gedrag van de markt, op het beleid van regeringen en op de waarden die hun eigen gedrag bepalen. Vooral jongeren en kinderen, die met succes proberen invloed te krijgen op het gedrag van hun ouders en op het aanbod in de winkels, zijn daarbij effectief. Zij zullen zeker een steeds belangrijker rol spelen bij de ontwikkeling van het programma van het Internationale Groene Kruis. Gorbatsjov heeft nu een menselijke achterban op wereldschaal. Hij heeft ook een internationaal mandaat om de wereld te bevrijden van milieu-onderdrukking, net zoals hij zijn omgeving heeft bevrijd van de plaag van het bureaucratische communisme.

Foto: Milieu-activisten demonstreren in Rio de Janeiro tijdens de conferentie van Global Forum. (Foto AP)