Duel om een granieten reus

Scream of Stone (Schrei aus Stein). Regie: Werner Herzog. Met: Vittorio Mezzogiorno, Mathilda May, Stefan Glowacz, Brad Dourif, Donald Sutherland. In: Amsterdam, The Movies.

Extreme personages en lokaties zijn altijd de belangrijkste inzet geweest van de films van Werner Herzog. De uitdaging die het werken met een Antilliaanse vulkaan, een woestijn of Klaus Kinski vormde, leek Herzog meer te interesseren dan het filmisch resultaat van die inspanning. Zo kon de documentaire waarin Les Blank liet zien hoe Herzog een schip over een berg hees, boeiender worden dan de speelfilm Fitzcarraldo waar die Sisyfusarbeid uiteindelijk voor ondernomen was.

Over de opnamen van Herzogs Duits-Frans-Canadese coproduktie Scream of Stone (Schrei aus Stein) is voor zover bekend geen documentaire gemaakt. Jammer, want bij het bekijken van de film dringt zich vooral de vraag op hoe Herzog de beklimming van de Cerro Torre, een steile, granieten reus in zuidelijk Patagonië, gefilmd heeft. Helikopters zullen wel uit den boze geweest zijn en als Herzog zijn cameramensen een hand achter de rug had kunnen binden, zou hij het zeker niet gelaten hebben.

De beelden van de feitelijke beklimming en de mystieke eerbied van Herzog voor de onbedwingbare kracht van de natuur zorgen ook nu weer voor ontzag en fascinatie. Daarmee is alles wat er aan positiefs te melden valt over Scream of Stone gezegd. Het scenario is ronduit futiel, incoherent en duidelijk gedicteerd door de eisen van een dure internationale coproduktie. Sterren als Donald Sutherland en vooral het voor dit soort produkties onvermijdelijke Franse gansje Mathilda May zijn er bij de haren bijgesleept. Hun functie van respectievelijk sportjournalist en amoureuze inzet van het duel tussen twee alpinistische kampioenen (de ervaren, cynische Vittorio Mezzogiorno en de ijdele branieschopper Stefan Glowacz) is nauwelijks nodig voor het verhaaltje. Dat draait immers om een weddenschap, aangegaan in een televisiestudio waar de wereldkampioenschappen alpinisme op nepbergen van kunststof worden afgewikkeld. Wie het eerst de Cerro Torre bedwingt, valt moeilijk na te gaan. De jonge uitdager keert namelijk alleen van de top terug, nadat het bewijsmateriaal verloren is gegaan.

De sympathie van Herzog gaat uit naar geen van beide duellisten. Het scenario wil dat een derde, sjofele zonderling (Brad Dourif) hun beiden te slim af is. Maar ook dit personage gunt Herzog geen enkele diepgang of empathie. De Beierse regisseur, op zijn best in marginale documentaires als die over keizer Bokassa of, onlangs nog, de brandende oliebronnen van Koeweit, had het weer eens veel te druk met het bedwingen van zijn eigen demonen. Herzog is een unicum, de Don Quichot van de wereldcinema, die je het nauwelijks kwalijk kunt nemen dat hij het alibi van een speelfilm nodig heeft voor zijn eeuwige gevecht met de elementen.