Den Haag reageert verward op uitslag in Denemarken

DEN HAAG, 3 JUNI. Het Deense "nej' tegen het verdrag van Maastricht heeft ook op het Haagse Binnenhof verwarring gesticht. Juist vandaag deponeerde de regering dit verdrag ter ratificatie bij de Tweede Kamer, voorzien van een positief advies van de Raad van State. In de wandelgangen van het Nederlandse parlement vraag men zich echter af wat men dan eigenlijk nog zou bekrachtigen; verdragswijzigingen zijn volgens EG-recht immers slechts met unanieme steun van de lidstaten mogelijk.

Staatssecretaris Dankert van Europese zaken, een van de trekpaarden voor het Verdrag over de Europese Unie, sprak vanmorgen somber over een “vervelende, crisis-achtige situatie in de rest van de EG”. Het onmiddellijke gevolg is “dat er veel zaken, zoals de voorbereidingen tot de monetaire unie en de buitenlandse politiek van de EG, stil komen te liggen”. Hij verwacht bovendien vertraging bij de onderhandelingen over de toetreding van andere Scandinavische landen.

Premier Lubbers en minister Van den Broek van buitenlandse zaken trokken zich vanochtend in conclaaf terug in het Torentje. Geen van beiden wilde antwoorden geven op vragen als: kan er worden heronderhandeld? Is er een uitzonderingspositie mogelijk voor Denemarken en hoe komt die er uit te zien? En de allerbelangrijkste vraag: is het in Maastricht bevochten verdrag nu naar de prullenmand verwezen?

In hun omgeving werd te kennen gegeven dat de regering van mening is dat men de Deense afwijziging niet zo maar van zich af kan schudden. Op Buitenlandse Zaken werd dat zo geformuleerd: “Men realiseert zich bij ons natuurlijk een paar dingen heel goed: ten eerste dat het hele tijdschema van "Maastricht' nu in duigen ligt. Ten tweede dat het ook moeilijker kan worden om de zaak in Nederland geratificeerd te krijgen. Ten derde dat we toch blijkbaar aan het plafond zijn geraakt van wat men aan verdergaande Europese integratie accepteert.”

De koers die vanuit het Torentje en vanuit het ministerie van buitenlandse zaken vanochtend voorlopig werd uitgezet, is gericht op "schade-beperking'. Eventueel moet de Denen een ontsnappingsclausule worden aangeboden, vergelijkbaar met die welke de Britten in december in Maastricht ten aanzien van de sociale paragraaf kregen. Ze doen er zelf niet aan mee, maar ze gingen ermee akkoord dat de andere elf daarover wel een regelingen troffen. Daarmee was voldaan aan de eis van unanimiteit.

Een ervaren onderhandelaar op het ministerie van buitenlandse zaken wijst er echter op dat dit een bijzonder riskante weg is, omdat er dan toch heronderhandeld moet worden. “Zonder de langzaam oplopende spanning naar zo'n Europese Raad in Maastricht, zonder een duidelijke deadline, beginnen dit soort onderhandelingen binnen de kortste keren te rammelen als een gek”, zegt hij.

Mevrouw Brouwer van Groen Links stelde direct voor om de procedure rondom de Nederlandse ratificatie onmiddellijk stil te leggen. Of ze daarvoor een meerderheid in de Tweede Kamer krijgt is twijfelachtig. De grote meerderheid van de Kamer heeft tot nu toe de regering voluit gesteund in haar streven naar meer integratie, naar een monetaire en een politieke unie.

Enkele weken geleden tijdens een vergadering van de vaste commissie voor EG-zaken werd duidelijk, dat alle bezwaren over een democratisch deficiet, over magere sociale regelingen, over teveel macht voor Brussel, niet opwogen tegen het keiharde belang dat Nederland bij de zaak heeft. Op dat moment was er geen twijfel: Nederland ratificeert.

Maar sommige parlementsleden zouden na het Deense referendum van mening kunnen veranderen. Het VVD-Europarlementslid Gijs de Vries, een snelle denker die in zijn partij een strijd voert tegen langzaam groeiende Euro-scepsis, realiseerde zich vanmorgen ook enigszins bezorgd dat het Deense nee de stemming in andere landen “niet onberoerd” zal laten. “Maar we kunnen de toekomst van de Gemeenschap niet laten bepalen door één procent van de Deense kiezers.”

Foto: Deense tegenstanders van het Verdrag van Maastricht hebben de afgelopen nacht in de straten van de hoofdstad Kopenhagen hun "overwinning' bij het referendum van gisteren gevierd. “De democratie heeft gewerkt”, verklaarde K. Nielsen, de voorzitter van de Socialistische Volkspartij, terwijl op de achtergrond de champagnekurken knalden. (Foto EPA)